Journalistieke ethiek – ook in Syrië

door

Daphne Koene

secretaris Raad voor de Journalistiek

Enige tijd geleden werd ik voor het eerst benaderd door Free Press Unlimited: of ik misschien kon helpen bij de ontwikkeling van journalistieke zelfregulering in het kader van ‘Eye on the Media – The Ethical Charter for Syrian Media’ – een initiatief van ruim twintig Syrische mediaorganisaties, waarbij zich inmiddels nog eens eenzelfde aantal heeft aangesloten. En zo ging ik, na een aantal voorbereidende Skype-meetings, onlangs naar een Round Table-bijeenkomst in Istanbul.

Wel vaker ben ik betrokken geweest bij internationale projecten, ook in wat minder gangbare landen als Albanië, Moldavië, Armenië en Georgië. Maar dit was tot nog toe het meest bijzonder. Vooraf kon ik me moeilijk voorstellen dat je je in een land dat zó in oorlog is, op hetzelfde moment bezighoudt met het opstellen van een ‘ethical charter’ en het oprichten van een klachteninstantie.

En ook de locatie gaf te denken; in Turkije staat immers de persvrijheid erg onder druk. Het doet wonderlijk aan om daar bij elkaar te komen, maar voor de meeste deelnemers was dit het enige haalbare – en niet zonder risico’s. Syrische journalisten moeten in Turkije erg op hun hoede zijn, zo bleek ook weer uit een bericht kort na mijn terugkomst. Daarom werd ook dringend verzocht niet via sociale media naar buiten te brengen waar we ons precies bevonden en wie er op de bijeenkomst aanwezig waren. Dit keer dus geen interessante quote of leuke groepsfoto op Twitter.

Tijdens mijn verblijf wordt me uitgelegd dat dit project voor velen een van de weinige lichtpuntjes is in deze donkere periode; het biedt hoop op een betere toekomst en geeft het leven enige zin. Of, zoals op de website is verwoord: “The charter is adopted as a reference for journalists during practicing their work, which will contribute to promoting the media and to enabling it to play its role in building and developing the Syrian Society”.

Ik ben onder de indruk van het enthousiasme waarmee wordt gediscussieerd en de voortvarendheid van de besluitvorming. Nadat ik in een aparte sessie aan het bestuur heb voorgelegd welke keuzes gemaakt kunnen worden ten aanzien van onder meer de samenstelling van een klachtencommissie, de klachttermijn, wie er kan klagen en tegen welke media, wordt hierover in de volgende plenaire bijeenkomst direct gestemd. Daar kunnen we in ons poldermodel nog wat van leren; voor zulke beslissingen zijn hier toch vaak meerdere vergaderingen nodig en het duurt soms jaren voordat een voorgenomen statutenwijziging kan worden doorgevoerd.

De volgende dag buigen subgroepjes zich over twee zaken die door de Raad zijn behandeld (RvdJ 2009/12 en 2010/12). Aan de hand van hun eigen charter, die vergelijkbare uitgangspunten heeft als onze Leidraad – zoals ‘accuracy’, ‘truthfulness’, ‘maintenance of balance’ en ‘fairness’ – bespreken de groepen hoe zij de klachten zouden beoordelen. De bespreking van de uitkomsten levert een levendige discussie op én meer inzicht in de werkwijze van een klachtencommissie.

Aangezien in de discussie is geopperd dat een medium moet worden uitgesloten van lidmaatschap als het in strijd met de charter heeft gehandeld, benadruk ik in de afsluitende vragenronde nog eens dat iedereen fouten maakt; men kan leren van zijn eigen fouten én van die van anderen. De boodschap “Don’t exclude media if they violate the charter, but keep debating!” zou overigens in zekere zin ook hier – ten aanzien van terugtredende media – verkondigd kunnen worden.

Na dergelijke bijeenkomsten in landen die zó verschillen van het onze, vraag ik me altijd af in hoeverre mijn inbreng zinvol is geweest. Onder de knop ‘Complaints’ meldt de website van de Ethical Charter for Syrian Media: “Coming soon”. Ik houd de ontwikkelingen in de gaten en hoop – heel voorzichtig – dat ik (indirect) een heel klein steentje bijdraag aan de wederopbouw van de Syrische samenleving.

Reacties

Nog geen reacties



Wij stellen prijs op een pluriform debat, uw reactie is daarom van harte welkom. Wel hanteren wij een aantal spelregels:

  1. Wij modereren alle reacties vóór publicatie. Daarom kan het soms even duren voordat uw reactie wordt geplaatst. Onbeduidende correcties – zoals taalkundige aanpassingen – leggen we níet eerst aan u voor, ingrijpende wijzigingen wél.
  2. Onderteken uw reactie met uw echte voor- en achternaam en houd u er rekening mee dat uw reactie tot in lengte van dagen op internet toegankelijk blijft. Verzoeken tot verwijdering van eigen bijdragen honoreren wij in principe niet. Dat geldt ook voor het anonimiseren van uw naam.
  3. Houd het beknopt, zakelijk en blijf bij het onderwerp. Reageert u op een andere reageerder, maak dat dan duidelijk in uw bericht (bijvoorbeeld met @naam).
  4. Houd het beschaafd. Reacties die discriminerende uitlatingen, beledigingen of scheldwoorden bevatten, worden niet geplaatst. Dit geldt ook voor reacties die oproepen tot geweld of provoceren.
  5. Het is de bedoeling dat uw reactie de discussie bevordert. Steeds weer hameren op hetzelfde punt heeft geen zin, tenzij met nieuwe argumenten.

Reacties die niet aan deze spelregels voldoen, worden niet geplaatst. Bent u van mening dat een bepaalde reactie van een ander verwijderd moet worden, stelt u ons daarvan dan op de hoogte via raad@rvdj.nl.

Laat een reactie achter
  • Wordt niet openbaar gemaakt