Hoe krijg je weer een schone lei op internet?

door Daphne Koene

Daphne Koene

secretaris Raad voor de Journalistiek

Wat moet je doen als er iets over je wordt geschreven wat je heel vervelend vindt en wat ook nog ‘eeuwig’ op internet te vinden blijft? Informatie waarvan je hoopt dat bijvoorbeeld een nieuwe werkgever het niet te weten komt? Probeer maar eens te worden vergeten, door Google.

Bijna twee jaar geleden deed het Europese Hof van Justitie hierover een belangrijke uitspraak. Daarin werd beslist dat een burger een zoekmachine kan vragen zoekresultaten over hemzelf te verwijderen. Dat verzoek hoeft niet altijd te worden ingewilligd; de exploitant van de zoekmachine moet afwegen of het recht op privacy zwaarder weegt dan recht op vrijheid van meningsuiting. Over de praktijk van dit nieuwe ‘vergeetrecht’ werd deze maand door de Nederlandse Vereniging van Journalisten een interessant debat gehouden. Als het gaat om journalistieke publicaties heeft de journalistiek hierin een eigen verantwoordelijkheid. De Raad voor de Journalistiek kan daarin een rol spelen.

Nu hakt de Raad al enige tijd met dit bijltje. De eerste klacht hierover dateert uit 2006. Klager had in 1999 en 2001 als student meegewerkt aan publicaties voor een universiteitsblad, maar had geen toestemming gegeven voor plaatsing van de artikelen op de website van het blad. Hij verzocht de redactie de publicaties van internet te verwijderen dan wel te anonimiseren. Maar dat verzoek was geweigerd en daarom wendde hij zich tot de Raad. In een tussenbeslissing nam de Raad eerst een formele horde. De weigering van zo’n verzoek werd beoordeeld als een afzonderlijke journalistieke gedraging. Hoewel de klachttermijn ten aanzien van de artikelen was verstreken, kon klager daarom nog wel bij de Raad terecht met zijn klacht over het niet-verwijderen/anonimiseren.

Omdat de Raad zo’n zaak niet eerder bij de hand had en het een principiële kwestie betrof, werd er eerst een deskundigenadvies gevraagd. In de eindbeslissing (waarin het advies is opgenomen) zette de Raad uiteen dat ‘betrouwbare en integere archivering’ van groot belang is. De samenleving is gebaat bij goed functionerende, zo volledig mogelijke en dus betrouwbare archieven, waarvan de inhoud niet kan worden gewijzigd. Slechts in bijzondere gevallen is het denkbaar dat op dit maatschappelijk belangrijke principe, na uiterst zorgvuldige belangenafweging, een uitzondering wordt gemaakt. Het belang van de student woog tenslotte bij de Raad minder zwaar dan dat van het volledige archief. Deze norm is sindsdien – redactioneel iets gewijzigd – ook opgenomen onder punt D. van de Leidraad.

Het aantal klachten dat de Raad over dit onderwerp ontvangt, is gering. En in de meeste zaken werden de klachten afgewezen. Tot nog toe heeft de Raad één keer geoordeeld dat het medium zich niet in redelijkheid had kunnen beroepen op het publieke belang om de gearchiveerde uitzending in stand te laten. Het ging hier wel om een bijzonder geval, waarin de klagers slachtoffers waren van het zedenmisdrijf waarover was bericht.

Betekent dit, dat een klacht nauwelijks kans van slagen heeft? Nee, elk geval staat weer op zich. De Raad staat altijd open voor nieuwe argumenten. Het is om te beginnen verstandig om de (hoofd)redactie te vragen of je mag worden ‘vergeten’. Als je zelf meewerkt aan een publicatie, dan kun je wellicht vooraf afspraken maken over het al of niet vermelden van je persoonsgegevens. Dat kun je ook achteraf proberen, als er ongevraagd iets over je is gepubliceerd. Zo bereikte ons laatst nog een bericht van iemand die had overwogen een klacht bij de Raad in te dienen, maar in overleg met de krant tot een oplossing was gekomen. Het artikel stond nog wel op internet, maar zijn naam was eruit verwijderd.

Natuurlijk kun je ook rechtstreeks aan Google vragen om uit de zoekresultaten te worden verwijderd. Het aanvraagformulier is hier te vinden. Dan blijft het nog wel in het archief van het medium, maar Google laat dat dan niet meer zien.

Overigens hoeft een klager niet bang te zijn dat zijn privacy mogelijk wordt geschonden door de klachtprocedure bij de Raad. Als hij niet wenst dat bij publicatie van de beslissing van de Raad zijn naam wordt vermeld, kan hij om anonimisering vragen. Dat verzoek wordt altijd gehonoreerd.
En als een klager dat pas achteraf bedenkt? Dan verwijdert het secretariaat zelf de beslissing waarin klagers naam voorkomt uit het Google-archief. Daarvoor hoeft hij zich niet tot Google te wenden.

Reacties

Nog geen reacties



Wij stellen prijs op een pluriform debat, uw reactie is daarom van harte welkom. Wel hanteren wij een aantal spelregels:

  1. Wij modereren alle reacties vóór publicatie. Daarom kan het soms even duren voordat uw reactie wordt geplaatst. Onbeduidende correcties – zoals taalkundige aanpassingen – leggen we níet eerst aan u voor, ingrijpende wijzigingen wél.
  2. Onderteken uw reactie met uw echte voor- en achternaam en houd u er rekening mee dat uw reactie tot in lengte van dagen op internet toegankelijk blijft. Verzoeken tot verwijdering van eigen bijdragen honoreren wij in principe niet. Dat geldt ook voor het anonimiseren van uw naam.
  3. Houd het beknopt, zakelijk en blijf bij het onderwerp. Reageert u op een andere reageerder, maak dat dan duidelijk in uw bericht (bijvoorbeeld met @naam).
  4. Houd het beschaafd. Reacties die discriminerende uitlatingen, beledigingen of scheldwoorden bevatten, worden niet geplaatst. Dit geldt ook voor reacties die oproepen tot geweld of provoceren.
  5. Het is de bedoeling dat uw reactie de discussie bevordert. Steeds weer hameren op hetzelfde punt heeft geen zin, tenzij met nieuwe argumenten.

Reacties die niet aan deze spelregels voldoen, worden niet geplaatst. Bent u van mening dat een bepaalde reactie van een ander verwijderd moet worden, stelt u ons daarvan dan op de hoogte via raad@rvdj.nl.

Laat een reactie achter
  • Wordt niet openbaar gemaakt