De Mores: Gezonde redactiecultuur is voorwaarde voor goede mores

door Frits van Exter

Frits van Exter

Voorzitter Raad voor de Journalistiek

Veel journalisten vragen zich af hoe zij het vertrouwen van het publiek in hun werk kunnen verbeteren. Maar dat vraagt vooral om zelfvertrouwen en een sterke redactiecultuur.

Onder de titel ‘de mores’ schrijft Frits van Exter een reeks korte artikelen over de dilemma’s in de journalistiek, gebaseerd op de praktijk van de Raad voor de Journalistiek. De serie verschijnt twee keer per maand op villlamedia.nl, één keer per maand ook in Villamedia Magazine en natuurlijk op deze site.


Op de gebruikelijke lijstjes met journalistieke verwachtingen en voornemens voor 2018, gaat het niet alleen over de vraag welke nieuwe technologie we nu weer moeten omarmen (blockchain!), maar ook over de noodzaak het vertrouwen van het publiek in de media te versterken. Journalisten hebben met een schok ontdekt dat zij zich niet vanzelfsprekend gunstig weten te onderscheiden van bijvoorbeeld degenen die nepnieuws verspreiden.

We kunnen natuurlijk de grote, boze wolven van Silicon Valley daarvan de schuld geven, maar in deze rubriek beperken we ons tot de eigen verantwoordelijkheid. Ik schreef al over het belang van transparantie om het publiek  te overtuigen van de kwaliteit van je werk.

Maar een belangrijke voorwaarde voor vertrouwen van het publiek in de journalistiek is het vertrouwen van de journalistiek in zichzelf. En dat is weer afhankelijk van de cultuur op de redactie. Emma Carew Grovum, van de Amerikaanse nieuwssite The Daily Beast, zegt in haar bijdrage aan de lijstjes van NiemanLab, te verwachten dat het vestigen van een sterke, open cultuur een prioriteit wordt. Het gesprek moet niet alleen gaan over innovaties en verdienmodellen, maar ook over het werkklimaat.

Als de relatie met lezers of kijkers gebaat is bij transparantie, zorgvuldigheid, empathie, verantwoordelijkheidszin en fairness, dan moeten die kwaliteiten, willen zij overtuigen, ook echt in het redactielokaal aanwezig zijn. Het mag geen goedkope marketing-truc zijn.

Journalisten moeten elkaar verzekeren van een werkomgeving waar onderling vertrouwen de norm is, waar collega’s elkaar bemoedigen en behoeden voor misstappen, waar mensen kunnen groeien in hun professionaliteit, waar echte interesse is in andermans werk, waar kritiek (‘liefdevol-streng’, zoals een collega pleegt te zeggen) welkom is, waar een gedeelde, duidelijke missie is en waar uiteraard geen plaats is voor machtsmisbruik. En die houding zou natuurlijk ook leidend moeten zijn in het verkeer met de freelance medewerkers.

Als dat er allemaal is, heb je geluk. Yaël de Haan deed in 2010 jaar uitgebreid onderzoek naar de redacties van de Volkskrant, NOS Nieuws en RTL Nieuws. Haar conclusie: Media-organisaties willen zich openstellen naar het publiek, maar vooral oudere journalisten zijn vaak nog zo gehecht aan de eigen autonomie en professionaliteit dat zij daar niet makkelijk in mee gaan. Een cultuur veranderen kan taai zijn, vooral als het een ‘project’ is van hogerhand. Het scheelt wanneer redacteuren beseffen hoezeer zij daar zelf een bijdrage aan kunnen leveren.

Tips

  • Stel je zelf vragen. Bijvoorbeeld: Werk ik in een omgeving waarin ik elke dag wat leer? En, als dat niet zo is, hoe kan ik dat veranderen? Kijk voor andere vragen over redactiecultuur op Poynter.
  • Oefen je in kritiek. Zeg niet dat je iets ‘prima’ vindt, terwijl je het eigenlijk niet echt gezien hebt. Collega’s hebben er alleen wat aan als je weet duidelijk te maken waarom je iets goed vindt (‘Door jouw stuk met die heldere graphics begrijp ik nu pas echt hoe het zit met blockchain.’).
  • En zeg niet alleen ‘mwoah’ als je een productie matig vond, maar probeer te bedenken hoe het beter had gekund (‘Ik denk dat je beter die wat ingewikkelde quotes van de blockchain-deskundige had kunnen schrappen’).
  • Zin in lijstjes? Lees de voorspellingen van Nederlandse collega’s en de bijdragen aan het NiemanLab.
  • Wil je meer weten over blockchain? Ik zou het internet proberen.
Frits van Exter is voorzitter van de Raad voor de Journalistiek. Hij heeft geen stem bij de beoordeling van klachten. Hij geeft slechts zijn persoonlijke mening.

Reacties

Nog geen reacties



Wij stellen prijs op een pluriform debat, uw reactie is daarom van harte welkom. Wel hanteren wij een aantal spelregels:

  1. Wij modereren alle reacties vóór publicatie. Daarom kan het soms even duren voordat uw reactie wordt geplaatst. Onbeduidende correcties – zoals taalkundige aanpassingen – leggen we níet eerst aan u voor, ingrijpende wijzigingen wél.
  2. Onderteken uw reactie met uw echte voor- en achternaam en houd u er rekening mee dat uw reactie tot in lengte van dagen op internet toegankelijk blijft. Verzoeken tot verwijdering van eigen bijdragen honoreren wij in principe niet. Dat geldt ook voor het anonimiseren van uw naam.
  3. Houd het beknopt, zakelijk en blijf bij het onderwerp. Reageert u op een andere reageerder, maak dat dan duidelijk in uw bericht (bijvoorbeeld met @naam).
  4. Houd het beschaafd. Reacties die discriminerende uitlatingen, beledigingen of scheldwoorden bevatten, worden niet geplaatst. Dit geldt ook voor reacties die oproepen tot geweld of provoceren.
  5. Het is de bedoeling dat uw reactie de discussie bevordert. Steeds weer hameren op hetzelfde punt heeft geen zin, tenzij met nieuwe argumenten.

Reacties die niet aan deze spelregels voldoen, worden niet geplaatst. Bent u van mening dat een bepaalde reactie van een ander verwijderd moet worden, stelt u ons daarvan dan op de hoogte via raad@rvdj.nl.

Laat een reactie achter
  • Wordt niet openbaar gemaakt