Genegeerd worden - is dat censuur?

door

Daphne Koene

secretaris Raad voor de Journalistiek

In verreweg de meeste zaken bij de Raad maken klagers bezwaar over iets dat over hen is gepubliceerd. Maar wat als je iets onder de aandacht van media hebt gebracht en er wordt níet over geschreven? Kun je daarover ook klagen?

Met enige regelmaat ontvangen we een klacht van iemand die vindt dat hij bijzondere informatie aan een journalist heeft doorgespeeld en meent dat de journalist daar wel over móet schrijven. Als dat niet gebeurt, dan is dat censuur en journalistiek onzorgvuldig, aldus de klager.

Uit de dossiers bij de klachten blijkt vaak, dat de journalist op een zeker moment is opgehouden met het beantwoorden van e-mails of niet meer heeft gereageerd op een verzoek om klager terug te bellen. Die handelwijze is meestal ook een onderdeel van de klacht.

De Raad kan oordelen over ‘journalistieke gedragingen’ en volgens artikel 4 van de Statuten wordt daardoor zowel een handelen als een nalaten van een journalist verstaan. Ook het ‘niet-publiceren’ kan dus ter beoordeling worden voorgelegd.

De Leidraad bevat twee aanknopingspunten voor dergelijke gevallen. Allereerst is onder de algemene uitgangspunten bepaald dat een journalist vrij is in de selectie van wat hij publiceert. En in het hoofdstuk over verantwoording is opgenomen dat het een redactie vrijstaat ingezonden brieven en reacties niet te plaatsen, tenzij publicatie is toegezegd.

De Raad besliste in een zaak tegen NRC Handelsblad dat ook als een ingezonden stuk een belangrijk maatschappelijk belang dient, dit niet betekent dat een redactie verplicht is daaraan aandacht te besteden. Bovendien hoeft de redactie haar keuze om niet tot publicatie over te gaan, niet te verantwoorden. Met andere woorden: een journalist hoeft dus niet op e-mails te reageren en uit te leggen waarom hij niets doet met de toegestuurde informatie.

Maakt het nog verschil of het gaat om publicatie in een gedrukte versie van een krant of op de website, in de aangeboden ruimte voor lezers om op artikelen te reageren?

In een zaak tegen de Volkskrant – die een reactie van klager van haar website had verwijderd – voerde de klager aan dat ‘het ongrondwettelijk en in strijd met het universele recht op vrijheid van meningsuiting is om iemands mening te censureren’. Volgens de klager is de reactie-ruimte die een krant op haar website biedt een ‘publiek forum’ waarop iedereen zijn of haar mening in volle vrijheid kan en mag uiten.
De Raad is het hiermee niet eens: net als bij de papieren krant is de redactie ook verantwoordelijk voor en aanspreekbaar op de inhoud van haar digitale publiciteitsmedium. Van een publiek domein, is geen sprake. Zoals het de redactie vrij staat een ingezonden brief niet te plaatsen in haar papieren krant, kan zij tevens een op de website verschenen lezersreactie verwijderen.

Naar aanleiding van een klacht over het wijzigen van stellingen van de klaagster op de website van  Stand.nl (NCRV) bevestigde de Raad dit standpunt: het is aan de redactie om te bepalen wat de inhoud is van haar website en zij mag daarom ook algemene voorwaarden en huisregels opstellen voor deelname aan een forum.

Dat er over de laatste paar jaar geen conclusies over dit onderwerp op onze website zijn te vinden, komt niet doordat hierover geen klachten meer worden ingediend. Ook betekent dit niet dat de mening van de Raad veranderd is. Sinds enige tijd kunnen klachten – op grond van artikel 4 van het Reglement – in een voorfase worden afgedaan door voorzitter en secretaris. Een aantal klachten dat duidelijk overeenkwam met de hiervoor geschetste gevallen, is inmiddels in dit voorstadium ‘evident ongegrond’ verklaard en niet in behandeling genomen.

Klagers die nul op het rekest hebben ontvangen, zullen waarschijnlijk vinden dat de Raad meewerkt aan een inperking van hun uitingsvrijheid. Wij zien dat anders. Het staat iedereen vrij, binnen de grenzen van de wet, zijn mening te uiten. Dat kan op allerlei manieren, maar niet – verplicht – via de media.

Reacties

Nog geen reacties



Wij stellen prijs op een pluriform debat, uw reactie is daarom van harte welkom. Wel hanteren wij een aantal spelregels:

  1. Wij modereren alle reacties vóór publicatie. Daarom kan het soms even duren voordat uw reactie wordt geplaatst. Onbeduidende correcties – zoals taalkundige aanpassingen – leggen we níet eerst aan u voor, ingrijpende wijzigingen wél.
  2. Onderteken uw reactie met uw echte voor- en achternaam en houd u er rekening mee dat uw reactie tot in lengte van dagen op internet toegankelijk blijft. Verzoeken tot verwijdering van eigen bijdragen honoreren wij in principe niet. Dat geldt ook voor het anonimiseren van uw naam.
  3. Houd het beknopt, zakelijk en blijf bij het onderwerp. Reageert u op een andere reageerder, maak dat dan duidelijk in uw bericht (bijvoorbeeld met @naam).
  4. Houd het beschaafd. Reacties die discriminerende uitlatingen, beledigingen of scheldwoorden bevatten, worden niet geplaatst. Dit geldt ook voor reacties die oproepen tot geweld of provoceren.
  5. Het is de bedoeling dat uw reactie de discussie bevordert. Steeds weer hameren op hetzelfde punt heeft geen zin, tenzij met nieuwe argumenten.

Reacties die niet aan deze spelregels voldoen, worden niet geplaatst. Bent u van mening dat een bepaalde reactie van een ander verwijderd moet worden, stelt u ons daarvan dan op de hoogte via raad@rvdj.nl.

Laat een reactie achter
  • Wordt niet openbaar gemaakt