De Raad werkt Anders

door

Hans Laroes

voorzitter Raad voor de Journalistiek (5 maart 2013 - 5 november 2015)

Mag ik hier ‘welkom’ zeggen?
Dit is het eerste blog op de website van de Raad voor de Journalistiek.
Op deze plek wil ik het graag hebben (en in discussie gaan) over alle zaken die voor het werk van de Raad voor de Journalistiek van belang zijn.

Nu betreft dat de werkwijze.

In de afgelopen jaren was er groeiende kritiek op de Raad. Te juridisch werd gezegd. Geen impact, onvoldoende gezag.

Dat waren serieuze punten: een serieus vak als de journalistiek heeft interne discussie nodig, om beter te worden, om mensen met klachten serieus te nemen –ook als de klachten zouden worden verworpen- om debat te bevorderen.

Een Raad met eroderend gezag past daar niet in.

In de afgelopen tijd zijn er veranderingen doorgevoerd, die de Raad minder gevangen in juridische terminologie moeten doen zijn, meer aansprekend. En ja, ik hoop, meer gezaghebbend, een van de belangrijke plekken waar het debat over de journalistiek kan worden gevoerd.

Op de website DeNieuweReporter heb ik de veranderingen zo samengevat:

  • We leggen als uitgangspunt vast dat klachten altijd eerst aan de betrokken (hoofd)-redacties moeten worden voorgelegd voordat de Raad ze behandelt. De klacht bij de Raad moet binnen 6 maanden zijn ingediend (en we gaan er vanuit dat media/journalisten binnen die tijd hebben geantwoord)
  • Uitspraken worden journalistieker en ze heten voortaan ‘conclusies’. We geven een heldere opvatting met een journalistieke kop, staart en conclusie. De terminologie van de rechtspraak (althans, die op rechtspraak lijkt) wordt verlaten. We gaan er daarbij van uit dat een sterk verhaal met heldere argumentatie de meeste impact heeft op betrokkenen (klager, media) en het vak. Als neveneffect ga ik er van uit dat hierdoor andere discussies (‘wat is de sanctie, de straf?’) zullen verstommen. Net zoals de stelling dat klagers de Raadsprocedure gebruiken om later naar de rechter te kunnen stappen –wat in werkelijkheid niet tot nauwelijks gebeurt. (de anders geformuleerde opvattingen van de Raad zullen ergens vanaf eind oktober naar buiten komen; dan is de nieuwe werkwijze geïmplementeerd).
  • Essentie bij het beoordelen van een klacht is niet wat ‘maatschappelijk (on)aanvaardbaar’ is, maar wat ‘journalistiek (on)zorgvuldig is’. Wat vanuit de principes van het vak dus deugt, of niet deugt. Daarbij spelen de begrippenparen waarheidsgetrouw en nauwgezet, onpartijdig en fair, controleerbaar en integer een belangrijke rol. Het fundament daaronder is weer de Leidraad, die dus wordt herzien.
  • Af en toe zal de Raad zich wat assertiever opstellen in discussie over het vak. Kort geleden gaven we een opvatting over de Mediacode van de RVD, die naar onze stellige overtuiging de journalistiek niet kan binden. Dat was geen journalistieke ‘rocket science’, maar soms is het goed even samen te vatten hoe iets ook alweer in het echt in elkaar zit.

Blijkbaar spreekt de werkwijze aan. Journalistieke organisaties die de Raad niet langer erkenden in het verleden, doen weer volop mee: Elsevier, RTL, en de HDC-kranten in en om Noord-Holland.

Dat zijn belangrijke signalen.

Binnenkort zullen we de leidraad gaan bediscussieren (zie elders op deze site). We gaan bekijken of hij nog ‘van deze digitale tijd’ is.

Dat doen we niet in een Raads-achterkamertje, maar in discussie. Met redacties (ben kort geleden bij RTL-Nieuws langs geweest), ombudsmannen, de vakorganisatie, NVJ, hoofdredacteuren, en iedereen die digitaal mee wil doen.

Daarover binnenkort meer hier.

Reacties

  1. De journalistiek moet er zich altijd rekenschap van geven dat jonge mensen de Nederlandse taal voor een groot deel leren door het taalgebruik van journalisten, reporters, verslaggevers, interviewers, nieuwslezers enzovoorts. Daarom moeten zij het Nederlands beter beheersen dan de laatste jaren in de media blijkt: woordkeus, zinsvolgorde, uitspraak, spelling, noem maar op. Bovendien moeten interviewers hun vraagstelling beter voorbereiden.
    Laat op veel van deze punten de Vlaamse pers een leerschool voor de Nederlandse zijn. Ook om bescheidenheid te leren, die gaat heel goed samen met een kritische opstelling.

    Carl Verschuren op dinsdag 26 november 2013 13:10

  2. Beste Hans, niets dan lof voor je streven van de Raad voor de Journalistiek (weer) een gezaghebbend orgaan te maken. Wat me in eerste instantie heeft verbaasd is dat je begon met de werkwijze van de raad aan te passen. Volgens mij zou dat het sluitstuk moeten zijn. Het belangrijkste lijkt me dat we als journalistiek een aantal beginselen formuleren waarover we het eens zijn, of waaraan we ons in elk geval committeren. Prima dus om nu de Leiddraad daarvoor als kapstok te nemen. Vanuit die beginselen volgen ideeën over hoe het er in de praktijk aan toe zou moeten gaan. En tenslotte kom je min of meer automatisch bij een concrete werkwijze uit. Tot nu toe is de journalistiek nogal verdeeld over de praktische aanpak. Ik vrees een beetje dat straks zal blijken dat er partijen zijn die mooie beginselen wel met de mond willen belijden, maar in de praktijk de consequenties ervan niet willen nemen.

    Dick van der Meer op donderdag 28 november 2013 08:09

  3. Iedereen in de samenleving heeft een "controleur" boven zich nodig dus ook de journalisten en de media. Bewust noem ik beiden omdat hedendendage die niet meer los van elkaar gezien kan worden. De media heeft een heel ander belang dan een journalist. De media heeft te maken met kijkcijfers, ook de publieke omroepen. Recent de geweldige actie van ABNAMRO tegen radar is zo'n voorbeeld. De uitkomst wordt gedefinieerd en hoe bereiken we die? Ik ben dan ook een groot voorstander van een onafhankelijke Raad en daarbij Raad van de media die samen onder 1 paraplu werken. Journalisten/ media die deze niet accepteren als hun hoeders, niet serieus nemen. Iedereen kan voor journalist spelen echter nu zonder weinig gevolgen.

    PvdL op maandag 13 januari 2014 12:07



Wij stellen prijs op een pluriform debat, uw reactie is daarom van harte welkom. Wel hanteren wij een aantal spelregels:

  1. Wij modereren alle reacties vóór publicatie. Daarom kan het soms even duren voordat uw reactie wordt geplaatst. Onbeduidende correcties – zoals taalkundige aanpassingen – leggen we níet eerst aan u voor, ingrijpende wijzigingen wél.
  2. Onderteken uw reactie met uw echte voor- en achternaam en houd u er rekening mee dat uw reactie tot in lengte van dagen op internet toegankelijk blijft. Verzoeken tot verwijdering van eigen bijdragen honoreren wij in principe niet. Dat geldt ook voor het anonimiseren van uw naam.
  3. Houd het beknopt, zakelijk en blijf bij het onderwerp. Reageert u op een andere reageerder, maak dat dan duidelijk in uw bericht (bijvoorbeeld met @naam).
  4. Houd het beschaafd. Reacties die discriminerende uitlatingen, beledigingen of scheldwoorden bevatten, worden niet geplaatst. Dit geldt ook voor reacties die oproepen tot geweld of provoceren.
  5. Het is de bedoeling dat uw reactie de discussie bevordert. Steeds weer hameren op hetzelfde punt heeft geen zin, tenzij met nieuwe argumenten.

Reacties die niet aan deze spelregels voldoen, worden niet geplaatst. Bent u van mening dat een bepaalde reactie van een ander verwijderd moet worden, stelt u ons daarvan dan op de hoogte via raad@rvdj.nl.

Laat een reactie achter
  • Wordt niet openbaar gemaakt