De Mores: Wanneer pas je het archief wél aan?

door Frits van Exter

Frits van Exter

Voorzitter Raad voor de Journalistiek

Steeds meer mensen vragen om het wissen van hun personalia in digitale archieven. De meeste redacties werken daar in beginsel niet aan mee. Maar wanneer doe je het wel?

Onder de titel ‘de mores’ schrijft Frits van Exter over dilemma’s in de journalistiek, gebaseerd op de praktijk van de Raad voor de Journalistiek. De serie verschijnt twee keer per maand op villamedia.nl, één keer per maand in Villamedia Magazine en op deze site.


In de conclusie van de Raad voor de Journalistiek heet hij X, maar op de site van het AD was hij destijds meer: voornaam, tussenvoegsel, eerste letter van zijn achternaam, leeftijd, grote foto met balkje, de naam van de straat waar hij woont en de vermelding dat de weg bij zijn woning doodloopt.
 
Misschien had X beter zijn mond kunnen houden, maar hij praatte wel vaker met de pers en wilde vooral zijn woede kwijt over het arrestatieteam dat zijn woning was binnengevallen. X is later veroordeeld wegens grootscheepse drugssmokkel in de Rotterdamse haven.
 
Vanuit de gevangenis dient hij een klacht in over een aantal AD-artikelen omdat ze volgens hem onjuist en tendentieus zijn. De Raad wijst die af.
 
Maar hij gaat wel mee in zijn bezwaar tegen het besluit van de redactie niet te voldoen aan zijn verzoek details over zijn woonadres te schrappen in het online archief.
In de afweging tussen het publieke en het persoonlijke belang, geeft het laatste de doorslag omdat er harde aanwijzingen zijn dat X voor zijn leven moet vrezen. De redactie heeft het bericht inmiddels aangepast.
 
Sinds 2007 hanteert de Raad het uitgangspunt dat verzoeken om journalistieke archieven aan te passen ‘in beginsel’ niet gehonoreerd moeten worden omwille van een betrouwbare en integere archivering. Dat strookt vooralsnog met de wet, maar redacties en zoekmachines staan onder toenemende druk omdat steeds meer mensen hun digitale verleden willen verwijderen of tenminste kuisen.
 
In 2010 maakte de Raad ook een uitzondering. RTV Drenthe had bericht over een ontuchtzaak. Daarin werden de voornamen van drie slachtoffers vermeld, alsmede de naam van het koor waarin zij zongen en de plaats waar het koor vandaan kwam. Hoewel het een openbare rechtszaak betrof, meende de Raad dat de redactie onvoldoende rekening heeft gehouden met de kwetsbaarheid van de klagers door zoveel gegevens te vermelden dat zij herkenbaar waren. Om die reden had zij ook moeten ingaan op het verzoek de berichtgeving in het archief te anonimiseren.
 
In vier andere vergelijkbare zaken na 2007, steunde de Raad de weigering van de redacties. Voorlopige conclusie: er moet nog steeds meer aan de hand zijn dan een digitaal opgeslagen jeugdzonde die je bijvoorbeeld bij een sollicitatie in verlegenheid kan brengen.

Tips:

  • Beperk je tot de gegevens die van belang zijn voor de betrouwbaarheid van je berichtgeving. Weersta de verleiding details toe te voegen die het verhaal verlevendigen maar het onbedoeld makkelijker maken identiteiten te herleiden. Dat geldt vooral als het om minderjarigen gaat.
  • Wijs mensen op de mogelijkheid een verzoek ‘om te worden vergeten’ in te dienen bij zoekmachines zoals Google.
  • Mocht je reden zien een productie in het archief aan te passen, vermeld dat dan met reden in een voetnoot.

Frits van Exter is voorzitter van de Raad voor de Journalistiek. Hij heeft geen stem in de beoordeling van klachten en verwoordt hier zijn persoonlijke mening.

Reacties

Nog geen reacties



Wij stellen prijs op een pluriform debat, uw reactie is daarom van harte welkom. Wel hanteren wij een aantal spelregels:

  1. Wij modereren alle reacties vóór publicatie. Daarom kan het soms even duren voordat uw reactie wordt geplaatst. Onbeduidende correcties – zoals taalkundige aanpassingen – leggen we níet eerst aan u voor, ingrijpende wijzigingen wél.
  2. Onderteken uw reactie met uw echte voor- en achternaam en houd u er rekening mee dat uw reactie tot in lengte van dagen op internet toegankelijk blijft. Verzoeken tot verwijdering van eigen bijdragen honoreren wij in principe niet. Dat geldt ook voor het anonimiseren van uw naam.
  3. Houd het beknopt, zakelijk en blijf bij het onderwerp. Reageert u op een andere reageerder, maak dat dan duidelijk in uw bericht (bijvoorbeeld met @naam).
  4. Houd het beschaafd. Reacties die discriminerende uitlatingen, beledigingen of scheldwoorden bevatten, worden niet geplaatst. Dit geldt ook voor reacties die oproepen tot geweld of provoceren.
  5. Het is de bedoeling dat uw reactie de discussie bevordert. Steeds weer hameren op hetzelfde punt heeft geen zin, tenzij met nieuwe argumenten.

Reacties die niet aan deze spelregels voldoen, worden niet geplaatst. Bent u van mening dat een bepaalde reactie van een ander verwijderd moet worden, stelt u ons daarvan dan op de hoogte via raad@rvdj.nl.

Laat een reactie achter
  • Wordt niet openbaar gemaakt