De Mores: Jelle Brandt Corstius en het verschil tussen een brief en een artikel

door Frits van Exter

Frits van Exter

Voorzitter Raad voor de Journalistiek

Hoewel de koppen boven de verschillende berichten elkaar lijken tegen te spreken, weten we inmiddels het oordeel van de Raad voor de Journalistiek over de klacht van Gijs van Dam tegen Trouw. Eén vraag is nog niet beantwoord: was het een artikel of een ingezonden brief en doet dat er toe?
Onder de titel ‘de mores’ schrijft Frits van Exter over dilemma’s in de journalistiek, gebaseerd op de praktijk van de Raad voor de Journalistiek. De serie verschijnt twee keer per maand op villamedia.nl, één keer per maand in Villamedia Magazine en op deze site.


In haar verweer betoogde de hoofdredactie van Trouw, bij monde van haar advocaat, dat de bijdrage van Jelle Brandt Corstius (kop: Ik ook. Maar ik kan het niet vertellen) een ingezonden brief was. Zij was niet op verzoek maar op eigen initiatief geschreven. ‘Een brief verkondigt de mening of vertelt het verhaal van een derde. Daarom bestaat er een verhoogde drempel voor het gegrond achten van klachten over het plaatsen van een ingezonden brief’, aldus raadsman J.P. van den Brink. Hij verwees naar een uitspraak van de Raad dat ‘alleen onder bijzondere omstandigheden’ de plaatsing van een brief onzorgvuldig kan zijn.

De klager en zijn advocaat verwierpen dit. Jelle Brandt Corstius is immers journalist en een regelmatige medewerker van Trouw. Het doet er niet toe wie het initiatief nam. De hoofdredactie had zich bovendien actief bemoeid met het artikel: zij had besloten een eerste versie van het artikel niet te publiceren na het inwinnen van wederhoor bij Van Dam en na sommaties van zijn advocaat. Tenslotte verscheen het artikel prominent met foto op de voorpagina, vele pagina’s verwijderd van de rubriek voor ingezonden brieven - de gemiddelde abonnee zou het niet snel zo ver schoppen. De hoofdredactie is, volgens Van Dam, dan ook volledig verantwoordelijk en had de tekst nooit zo mogen publiceren.

De Raad voor de Journalistiek beaamt dat de hoofdredactie verantwoordelijk is voor de plaatsing van ingezonden brieven, maar zij kan zich daarbij meer vrijheden veroorloven. Belangrijker dan de vraag wat het goede label is - of het een brief, bericht, commentaar of column is -  is de vraag of het de lezers voldoende duidelijk is wat voor soort stuk het is. De aard van de bijdrage van Jelle Brandt Corstius was duidelijk: het ging om zijn persoonlijke ervaringen en niet om feitelijke verslaggeving.

Het maakt veel verschil of het om de feiten of de mening gaat. Aan het werk van journalisten mag je allerlei zorgvuldigheidseisen stellen, de vrijheid van meningsuiting is van een andere categorie. Slechts als er sprake is van ernstige beschuldigingen aan het adres van personen, dient de redactie te onderzoeken of daarvoor een feitelijke grond bestaat en wederhoor te vragen.

Een beschuldiging van verkrachting is ernstig genoeg. Maar de Raad heeft zich niet uitgesproken over de mogelijke consequenties, omdat Gijs van Dam in het artikel niet bij naam wordt genoemd. De belangrijkste vraag was immers of Trouw er voor verantwoordelijk kan worden gehouden dat zijn naam enkele dagen na publicatie wel naar buiten kwam. Nadat de Raad had geconcludeerd dat zijn identiteit in het artikel onvoldoende herleidbaar was voor het grote publiek, deden vragen naar de feiten, het wederhoor en de vraag of het een ingezonden brief was, er eigenlijk niet meer toe.

Tips:

  • Maak duidelijk wat de aard van een artikel is. Het maakt verschil of het om de feiten of de mening gaat.
  • Publiceer je voorwaarden voor het plaatsen van ingezonden brieven en maak duidelijk hoe je te werk gaat in selectie en bij het redigeren.
  • Lees de Leidraad over het plaatsen van ingezonden brieven en reacties.
  • Lees de conclusie over de klacht tegen Trouw.
  • Hero Brinkman versus Elsevier: een zeldzaam voorbeeld waarin de Raad een klacht over een opinie gegrond vindt.
  • Lees de eerdere aflevering van De Mores over Jelle Brandt Corstius.

Frits van Exter is voorzitter van de Raad voor de Journalistiek. Hij heeft geen stem in de beoordeling van klachten en verwoordt hier zijn persoonlijke mening. Hij werkte vele jaren bij Trouw, ook als hoofdredacteur.

Reacties

Nog geen reacties



Wij stellen prijs op een pluriform debat, uw reactie is daarom van harte welkom. Wel hanteren wij een aantal spelregels:

  1. Wij modereren alle reacties vóór publicatie. Daarom kan het soms even duren voordat uw reactie wordt geplaatst. Onbeduidende correcties – zoals taalkundige aanpassingen – leggen we níet eerst aan u voor, ingrijpende wijzigingen wél.
  2. Onderteken uw reactie met uw echte voor- en achternaam en houd u er rekening mee dat uw reactie tot in lengte van dagen op internet toegankelijk blijft. Verzoeken tot verwijdering van eigen bijdragen honoreren wij in principe niet. Dat geldt ook voor het anonimiseren van uw naam.
  3. Houd het beknopt, zakelijk en blijf bij het onderwerp. Reageert u op een andere reageerder, maak dat dan duidelijk in uw bericht (bijvoorbeeld met @naam).
  4. Houd het beschaafd. Reacties die discriminerende uitlatingen, beledigingen of scheldwoorden bevatten, worden niet geplaatst. Dit geldt ook voor reacties die oproepen tot geweld of provoceren.
  5. Het is de bedoeling dat uw reactie de discussie bevordert. Steeds weer hameren op hetzelfde punt heeft geen zin, tenzij met nieuwe argumenten.

Reacties die niet aan deze spelregels voldoen, worden niet geplaatst. Bent u van mening dat een bepaalde reactie van een ander verwijderd moet worden, stelt u ons daarvan dan op de hoogte via raad@rvdj.nl.

Laat een reactie achter
  • Wordt niet openbaar gemaakt