De Mores: Hoe het oordeel 'tendentieus' kan worden vermeden

door Frits van Exter

Frits van Exter

Voorzitter Raad voor de Journalistiek

Een veelgehoorde klacht is dat ‘de’ media tendentieus zijn. Maar wanneer ben je dat ook echt en hoe kun je het vermijden?

Onder de titel ‘de mores’ schrijft Frits van Exter over dilemma’s in de journalistiek, gebaseerd op de praktijk van de Raad voor de Journalistiek. De serie verschijnt twee keer per maand op villamedia.nl, één keer per maand in Villamedia Magazine en op deze site.


De website Sikkom is onderdeel van uitgeverij NDC en richt zich vooral op studenten in Groningen met berichten als ‘Heuh! Vanavond twee uur lang gratis bier in de Gelkingestraat’.

De redactie schrijft ook regelmatig over ernstiger zaken zoals de ervaringen met kamerverhuurders. Een voorbeeld is het artikel over makelaardij Van Wieren die bemiddelt namens verhuurders. Het brengt bij nieuwe huurders 195 euro in rekening voor gemaakte kosten. De tweede zin luidt: ‘Mag niet, zeggen vele juristen en wij ook. Mag wel, zegt van Wieren want blablablabla. Na uitvoerig het blablablabla van de makelaar te hebben onderzocht, stellen we met nog meer zekerheid: “Van Wieren bedondert woningzoekenden”.’

De makelaar vindt bij de uitgever onvoldoende gehoor voor zijn klacht en wendt zich tot de Raad voor de Journalistiek. Volgens hem is het bericht onjuist en tendentieus. Het gaat om kosten die wettelijk zijn toegestaan. Zo organiseert hij hospiteeravonden.

In het eerste gebod van onze Leidraad staat dat journalisten ‘eenzijdige en tendentieuze berichtgeving vermijden’. In de 53 conclusies die de Raad in 2018 heeft gepubliceerd, ging het 10 keer mede om de klacht dat een publicatie of uitzending ‘tendentieus’ was. Het is soms lastig om daarover te oordelen, omdat het niet zozeer gaat om feiten als om bedoelingen. Als je bijvoorbeeld het wederhoor niet serieus neemt, wek je de indruk dat je uit bent op een eenzijdig verhaal. Maar het kan ook gaan om de suggestieve kracht van taal en toon.

De redactie van Sikkom is strijdlustig jegens de makelaar: ‘Zolang jij de boel bedondert door bemiddelingskosten in rekening te brengen bij huurders, zolang blijven wij erover schrijven.’ En: ‘Misstanden waar onze doelgroep de dupe van is, zullen we namelijk altijd aan de kaak stellen. Dat zien we als onze journalistieke en bijna morele plicht.’

Prima, maar zoek de zaken goed uit voordat je iemand een oplichter noemt en neem het wederhoor serieus. Omdat de Raad er niet van overtuigd raakte dat Sikkom  er voldoende grond voor had, maakt hij bezwaar tegen de stelligheid van de beschuldigingen en het ‘laatdunkende’ taalgebruik (een herzieningsverzoek leidt niet tot een andere conclusie) . Het verweer dat dit nu eenmaal de wijze is waarop de doelgroep het beste kan worden aangesproken is niet afdoende. ‘Blablablabla’, klinkt jolig, maar als dat de weergave is van het wederhoor op een ernstige beschuldiging is het tendentieus.

Tips:

Hoe vermijd je het oordeel ‘tendentieus'?

  • Laat de feiten spreken. Vermijd kwalificaties die je niet hard kunt maken.
  • Gebruik bronnen niet eenzijdig om ze in je straatje te laten passen.
  • Wil niet per se het laatste woord hebben.
  • Als je een suggestieve vraag stelt (‘Is hier sprake van oplichting?’), laat het antwoord dan niet in de tendentieuze lucht hangen.
Frits van Exter is  voorzitter van de Raad voor de Journalistiek, maar heeft geen stem in de beoordeling van klachten. Hij verwoordt slechts zijn eigen mening.

Reacties

Nog geen reacties



Wij stellen prijs op een pluriform debat, uw reactie is daarom van harte welkom. Wel hanteren wij een aantal spelregels:

  1. Wij modereren alle reacties vóór publicatie. Daarom kan het soms even duren voordat uw reactie wordt geplaatst. Onbeduidende correcties – zoals taalkundige aanpassingen – leggen we níet eerst aan u voor, ingrijpende wijzigingen wél.
  2. Onderteken uw reactie met uw echte voor- en achternaam en houd u er rekening mee dat uw reactie tot in lengte van dagen op internet toegankelijk blijft. Verzoeken tot verwijdering van eigen bijdragen honoreren wij in principe niet. Dat geldt ook voor het anonimiseren van uw naam.
  3. Houd het beknopt, zakelijk en blijf bij het onderwerp. Reageert u op een andere reageerder, maak dat dan duidelijk in uw bericht (bijvoorbeeld met @naam).
  4. Houd het beschaafd. Reacties die discriminerende uitlatingen, beledigingen of scheldwoorden bevatten, worden niet geplaatst. Dit geldt ook voor reacties die oproepen tot geweld of provoceren.
  5. Het is de bedoeling dat uw reactie de discussie bevordert. Steeds weer hameren op hetzelfde punt heeft geen zin, tenzij met nieuwe argumenten.

Reacties die niet aan deze spelregels voldoen, worden niet geplaatst. Bent u van mening dat een bepaalde reactie van een ander verwijderd moet worden, stelt u ons daarvan dan op de hoogte via raad@rvdj.nl.

Laat een reactie achter
  • Wordt niet openbaar gemaakt