De Mores: De waarheid van het stiletto

door Frits van Exter

Frits van Exter

Voorzitter Raad voor de Journalistiek

Het eerste gebod luidt: de journalist bericht waarheidsgetrouw. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar het is knap lastig om eraan te voldoen. Zelfs als wij voorbij gaan aan alle filosofische twijfels over de waarheid, blijken feiten niet altijd feiten.

Onder de titel ‘de mores’ schrijft Frits van Exter een reeks korte artikelen over de dilemma’s in de journalistiek, gebaseerd op de praktijk van de Raad voor de Journalistiek. De serie verschijnt twee keer per maand op villlamedia.nl , één keer per maand ook in Villamedia Magazine en natuurlijk op deze site.

Een man ziet in zijn voortuin een buurtbewoner staan. Het is een slechte bekende. Voorzitter van de lokale partij. Hij heeft al jaren ruzie met hem over het parkeerbeleid. Er gaan verhalen over het vernielen van auto’s. Wat moet hij in zijn tuin? De man gaat naar buiten en deinst dan terug: de politicus komt verhaal halen en bedreigt hem met een stiletto van zo’n 25 centimeter. Hij vlucht naar binnen en belt de politie. De agenten arresteren de politicus later in zijn woning. Ze zetten hem tegen de muur, omdat hij zich hevig verzette en een mes zou hebben. Hij moet mee naar het bureau. De buurman doet aangifte.

Dit is nieuws. De plaatselijke krant publiceert het met een foto van de verdachte en het adres – het is tenslotte een politicus. Twee maanden later komt er een vervolgbericht. Het onderzoek is klaar, Justitie moet nu beslissen over vervolging. Het neemt de zaak serieus.

Zes weken later meldt de krant dat Justitie er toch vanaf ziet wegens gebrek aan bewijs. De politicus dient een klacht in bij de Raad voor de Journalistiek. De krant heeft volgens hem klakkeloos de versie van de buurtbewoner overgenomen, terwijl er helemaal geen mes was en hij zich niet heeft verzet. De politie heeft het bevestigd. Hij is niet de dader, maar juist het slachtoffer.

De krant betoogt in zijn verweer dat de berichtgeving was gebaseerd op verschillende bronnen. Maar de enige bron was eigenlijk de buurtbewoner. De politie bevestigde slechts dat hij aangifte heeft gedaan. En Justitie bevestigde slechts dat het de zaak onderzoekt.

De leden van de Raad waren er ook niet bij in de voortuin. Zij zijn niet in staat vast te stellen wat er is gebeurd. Het gaat ook niet om de waarheid, maar om de werkwijze van de redactie. Is zij waarheidsgetrouw? Doet zij recht aan de feiten, het wederhoor en het belang van de bron? De Raad oordeelt dat de publicatie onzorgvuldig was. Het begin van de waarheid is onder ogen zien dat je de waarheid niet weet.

Tips

  • Bedenk dat het niet gaat om dé waarheid, maar om de mate waarin je waarheidsgetrouw bent.
  • Beperk je tot de échte feiten en zie ook onder ogen wat je (nog) niet weet.
  • Toon je altijd bewust van mogelijke motieven van je bron.
  • Bekijk het ook eens van de andere kant.
  • De zaak van de ‘stilettotrekkende politicus’ is na te lezen via RvdJ 2016/26.
  • Op de site van de Raad kun je onder 'Conclusies' met behulp van trefwoorden (zoals onjuiste of misleidende berichtgeving) ook andere relevante zaken vinden.

Reacties

Nog geen reacties



Wij stellen prijs op een pluriform debat, uw reactie is daarom van harte welkom. Wel hanteren wij een aantal spelregels:

  1. Wij modereren alle reacties vóór publicatie. Daarom kan het soms even duren voordat uw reactie wordt geplaatst. Onbeduidende correcties – zoals taalkundige aanpassingen – leggen we níet eerst aan u voor, ingrijpende wijzigingen wél.
  2. Onderteken uw reactie met uw echte voor- en achternaam en houd u er rekening mee dat uw reactie tot in lengte van dagen op internet toegankelijk blijft. Verzoeken tot verwijdering van eigen bijdragen honoreren wij in principe niet. Dat geldt ook voor het anonimiseren van uw naam.
  3. Houd het beknopt, zakelijk en blijf bij het onderwerp. Reageert u op een andere reageerder, maak dat dan duidelijk in uw bericht (bijvoorbeeld met @naam).
  4. Houd het beschaafd. Reacties die discriminerende uitlatingen, beledigingen of scheldwoorden bevatten, worden niet geplaatst. Dit geldt ook voor reacties die oproepen tot geweld of provoceren.
  5. Het is de bedoeling dat uw reactie de discussie bevordert. Steeds weer hameren op hetzelfde punt heeft geen zin, tenzij met nieuwe argumenten.

Reacties die niet aan deze spelregels voldoen, worden niet geplaatst. Bent u van mening dat een bepaalde reactie van een ander verwijderd moet worden, stelt u ons daarvan dan op de hoogte via raad@rvdj.nl.

Laat een reactie achter
  • Wordt niet openbaar gemaakt