De Mores: De noodzaak van tegenwicht

door Frits van Exter

Frits van Exter

Voorzitter Raad voor de Journalistiek

Ben je verantwoordelijk voor wat een ander in jouw artikel of uitzending beweert? Meestal niet, maar soms wel en dan kun je niet achterover leunen.

Onder de titel ‘de mores’ schrijft Frits van Exter over dilemma’s in de journalistiek, gebaseerd op de praktijk van de Raad voor de Journalistiek. De serie verschijnt twee keer per maand op villamedia.nl, één keer per maand in Villamedia Magazine en op deze site.


Maart 2016: Het jaarverslag van het meldpunt voor slachtoffers van sektes is voor het radioprogramma ‘De Ochtend’ (KRO-NCRV) aanleiding voor een studiogesprek en een korte reportage. De verslaggever gaat op pad naar het Noord-Brabantse Hoeven met Carine Damen, de auteur van een boek over sektes.
 
Je hoort haar stem: ‘We lopen hier in een park met allemaal mooie villa’s (…) En niemand zou verwachten als je hier loopt dat er verschrikkelijke dingen achter de voordeur gebeuren. En toch is dat zo. (…) Want hier woont de Orde der Transformanten en dat is een groep waar toch heel veel misbruik plaatsvindt.’ Damen heeft het over seksueel misbruik en bevestigt desgevraagd dat er ook sprake is van ‘financiële uitbuiting.’ De verslaggever meldt dat Damen ‘heel goed weet hoe sektes opereren’.
 
De Raad voor de Journalistiek onderschrijft de klacht van de Orde tegen de uitzending: ernstige beschuldigingen vragen om onderzoek naar de feiten en wederhoor. Het was onzorgvuldig.
 
Anderhalf jaar later: Carine Damen is te gast in het programma Radio EenVandaag (AVROTROS). Zij spreekt over haar ervaringen na publicatie van haar boek over sektes. De Orde van Transformanten en andere groepen belagen haar met allerlei procedures. Wat de Orde betreft, herhaalt zij de ‘verschrikkelijke dingen’ die daar zouden zijn gebeurd. De interviewer: ‘Maar goed, het kan zijn (…) dat zij vonden dat je ook echt smaad pleegde (…) dat je hen verkeerd beschreef, dat je dingen schreef die niet klopten.’
 
De Raad voor de Journalistiek wijst de klacht van de Orde tegen deze uitzending af: het is de luisteraar duidelijk genoeg dat het niet gaat om feiten maar om de persoonlijke ervaring van Damen en dat de Orde het daar niet mee eens is. Bovendien was de interviewer voldoende kritisch. Het was zorgvuldig.
 
Let op de verschillen. Aan een reportage kun je feiten en wederhoor toevoegen, in een live-gesprek moet de interviewer zelf tegenwicht bieden. En in het eerste programma was Damen dé deskundige, in het tweede ging het om haar persoonlijke verhaal.
 
Er zijn overeenkomsten met de conclusies over de klachten van Gijs van Dam. De Raad oordeelde dat Trouw gedeeltelijk onzorgvuldig was omdat de redactie te weinig afstand had genomen tot de beschuldiging van Jelle Brandt Corstius, terwijl presentator Matthijs van Nieuwkerk in De Wereld Draait Door dat wél had gedaan in het interview met hem: ‘Oké hier staken dan de stemmen.’

Tips

  • Bedenk dat als iemand in een interview beschuldigingen uit, de redactie daarvoor medeverantwoordelijk is.
  • Als het live is, komt het op de interviewer aan. Blijf kritisch, bied tegenwicht. Stel bijvoorbeeld de vraag: Hoe weet u dat eigenlijk?
  • Denk ook aan kop, intro, vormgeving: houd ook in detail voldoende afstand.
  • Lees de conclusies van de Raad.

Frits van Exter is voorzitter van de Raad voor de Journalistiek. Hij heeft geen stem in de beoordeling van klachten en verwoordt hier zijn persoonlijke mening.
 

Reacties

Nog geen reacties



Wij stellen prijs op een pluriform debat, uw reactie is daarom van harte welkom. Wel hanteren wij een aantal spelregels:

  1. Wij modereren alle reacties vóór publicatie. Daarom kan het soms even duren voordat uw reactie wordt geplaatst. Onbeduidende correcties – zoals taalkundige aanpassingen – leggen we níet eerst aan u voor, ingrijpende wijzigingen wél.
  2. Onderteken uw reactie met uw echte voor- en achternaam en houd u er rekening mee dat uw reactie tot in lengte van dagen op internet toegankelijk blijft. Verzoeken tot verwijdering van eigen bijdragen honoreren wij in principe niet. Dat geldt ook voor het anonimiseren van uw naam.
  3. Houd het beknopt, zakelijk en blijf bij het onderwerp. Reageert u op een andere reageerder, maak dat dan duidelijk in uw bericht (bijvoorbeeld met @naam).
  4. Houd het beschaafd. Reacties die discriminerende uitlatingen, beledigingen of scheldwoorden bevatten, worden niet geplaatst. Dit geldt ook voor reacties die oproepen tot geweld of provoceren.
  5. Het is de bedoeling dat uw reactie de discussie bevordert. Steeds weer hameren op hetzelfde punt heeft geen zin, tenzij met nieuwe argumenten.

Reacties die niet aan deze spelregels voldoen, worden niet geplaatst. Bent u van mening dat een bepaalde reactie van een ander verwijderd moet worden, stelt u ons daarvan dan op de hoogte via raad@rvdj.nl.

Laat een reactie achter
  • Wordt niet openbaar gemaakt