2019/44 zorgvuldig

Samenvatting

LINDA. en Mood for Magazines B.V. hebben met de publicatie van het internetartikel “Ex-vriendin Dean Saunders over mishandeling: ‘Hij had me hartstikke dood kunnen slaan’” en de publicatie van het printartikel “’Hij had me hartstikke dood kunnen slaan’” niet journalistiek onzorgvuldig gehandeld. Het is duidelijk dat de artikelen met name de persoonlijke visie van de ex-vriendin van de heer D.J. Saunders (klager) bevatten en dat feitelijke verslaglegging niet voorop staat. Uit het artikel volgt niet dat klager voor alle beschuldigingen is vervolgd en veroordeeld. Verder is van belang dat klager een publiek figuur is en zelf regelmatig de publiciteit zoekt. Het is journalistiek relevant dat zijn naam in het artikel is vermeld op de wijze zoals is gedaan. Zijn privacy is niet onevenredig aangetast.

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

D.J. Saunders

tegen

de hoofdredacteur van LINDA. en Mood for Magazines B.V. (Talpa Network)

Op 6 mei 2019 heeft mr. R.P.E. Halfens, advocaat te Nieuwegein, namens de heer D.J. Saunders (klager) een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van LINDA. en Mood for Magazines B.V. (hierna gezamenlijk: LINDA.) Bij de beoordeling van de klacht is verder correspondentie betrokken van mevrouw mr. C.M. Schouwenaar, adjunct hoofd Juridische Zaken van Talpa Network, van 6 juni 2019.

De zaak is behandeld op de zitting van de Raad van 14 juni 2019. Namens klager waren daar mr. Halfens en zijn kantoorgenote mevrouw mr. M.A. van Brandwijk aanwezig. Aan de zijde van LINDA. zijn mevrouw Schouwenaar en mevrouw J. van der Bijl, creative director en voormalig hoofdredacteur van LINDA., verschenen. Partijen hebben hun standpunten toegelicht aan de hand van notities.

DE FEITEN

Op 16 april 2019 verscheen op de website van LINDA. een artikel met de kop “Ex-vriendin Dean Saunders over mishandeling: ‘Hij had me hartstikke dood kunnen slaan’” en de intro:
“Zanger Dean Saunders werd in 2018 tot een jaar cel veroordeeld voor brandstichting en mishandeling. Zijn slachtoffer, (ex)-vriendin Jamie Faber (33), doet één keer haar verhaal in de nieuwe LINDA.178.”
Het artikel bevat verder de volgende passage:
“Het hele verhaal van Jamie Faber lees je in LINDA.178, die vanaf woensdag in de winkel ligt. Dean Saunders is door de rechter veroordeeld voor mishandeling en brandstichting. Jamie vertelt over mishandelingen waarvoor Dean is veroordeeld en heeft het verhaal verder vanuit haar eigen beleving verteld.”

Een dag later verscheen in de printversie van LINDA. het artikel “’Hij had me hartstikke dood kunnen slaan’” met de intro:
“Zanger Dean Saunders werd in 2018 tot een jaar cel veroordeeld voor brandstichting en mishandeling. Zijn slachtoffer, (ex)-vriendin Jamie Faber (33), doet één keer haar verhaal.”
Het artikel behelst een interview met Jamie Faber dat is weergegeven in een vraag-antwoordvorm.

De publicatie bevat onder meer de volgende passages:
Klinkt als een sprookje
“Vanaf het moment dat ik zwanger was, ging het mis. (…) Ik was acht maanden in verwachting toen hij me de trap af smeet.(…)”
en
Waarom werd hij agressief?
“De meest onbenullige dingen konden hem triggeren. (…) Hij beukte me dan finaal in elkaar en kneep mijn keel dicht. Net zo lang totdat ik out ging. (…) Ik weet nog dat hij op een dag zo flipte om niks dat hij het loopkarretje van London pakte terwijl ik al op de grond lag. Hij bleef me maar op mijn hoofd slaan, net zolang tot er bloed uit mijn oren kwam. Op dat moment dacht ik: als hij nu niet stopt, ga ik dood. Ik hoorde een keiharde piep in mijn hoofd. Daarna raakte ik bewusteloos.(…)”
en
Wat voor verwondingen heb je tijdens de relatie opgelopen?
“Ik heb alle botten in mijn lijf gebroken: mijn jukbeenderen, mijn neus, mijn kaak. Mijn heup is uit de kom geweest, mijn ribben gebroken. (…)”
en
Wanneer besloot je dat het nu echt genoeg was?
“Vlak voor Londons eerste verjaardag, nu ruim zes jaar geleden. Dean werd hysterisch over een verkeersboete van 63 euro en begon me te slaan. Op dat moment besloot ik voor de eerste keer aangifte te doen. (…)”

en
Liet Dean je met rust?
“Hij joeg iedereen de stuipen op het lijf in zijn zoektocht naar mij en London. Maandenlang heeft hij met een mes voor het huis van mijn vader en zijn gezin gestaan. Op een dinsdagnacht in augustus 2014 heeft hij de in de carport geparkeerde auto van mijn vader met brandspiritus in de fik gestoken omdat hij ons niet kon vinden. Er laaiden vlammen van meer dan zes meter op, terwijl er vlakbij mensen lagen te slapen. Daarvoor is hij later ook veroordeeld. (…) Toen hebben we afgesproken dat hij langs kon komen. Superdom. Zijn broer Ben was erbij, wat me nog enigszins een veilig gevoel gaf. Nadat hij London gedag had gezegd, liep Dean naar de voordeur. Hij begon daar te rommelen met mijn sleutels. Ik riep dat hij weg moest gaan en het volgende moment lag ik knock-out op de grond. Kaak gebroken. Politie gebeld. Ik stuurde Ben een berichtje: ‘Waar was dit voor nodig?’ Hij sms’te terug: ‘Ik hoorde de klap en zag je liggen, ik vind het ook niet normaal.’ Door alle pijn heen, dacht ik: nu heb ik bewijs voor in de rechtbank. Het probleem bij huiselijk geweld is dat het binnen vier muren gebeurt. Er zijn zelden getuigen. Aanvankelijk werd Dean in 2016 door de rechtbank in Alkmaar veroordeeld tot acht maanden cel. Dat is in 2018 tijdens het hoger beroep achttien maanden geworden, waarvan zes maanden voorwaardelijk.”
en
Durfde je, toen jij en Dean uit elkaar waren, nog een nieuwe relatie aan te gaan?
“(…) Daarna ontmoette ik Mike en met hem heb ik drie jaar een relatie gehad. London en ik zijn zelfs bij hem ingetrokken. We moesten geregeld onderduiken bij Van der Valk-hotels of op een camping, omdat de politie belde: We hebben sterke aanwijzingen dat ze jullie willen doodschieten.” Gelukkig liet Mike zich niet zo snel gek maken. Totdat hij ineens alle contact verbrak. Ik denk niet dat dat uit vrije wil is gebeurd.”
Hoe is dat dan gegaan?
“Mike ging voor zaken naar China. (.. ) Op een maandagochtend kwam zijn vlucht aan. Toen ik die middag thuiskwam en de deur open wilde doen, had hij alle sloten veranderd. Ik heb hem sindsdien nooit meer gezien of gesproken.”
en
Heb je nog iets gedaan om met hem in contact te komen?
 “(…) Ik weet voor honderd procent zeker dat Dean erachter zit. Hij moet Mike onder druk hebben gezet.”
Kun je dat ook hard maken?
“Nee, maar in zijn getuigenverhoor bij de politie heeft zijn broer Jamie verklaard dat Dean een motorclub heeft gevraagd om voor geld mijn vriend en mijn vader om te leggen. Dat is gelukkig nooit gebeurd, maar er zijn meerdere manieren om iemand ‘op te ruimen’.”
Dean hield tijdens de hele zaak inclusief het hoger beroep vol onschuldig te zijn aan de brandstichting en mishandeling.
“Hoe hard hij ook schreeuwt, het is niet langer zijn woord tegen het mijne. Zijn schuld is nu strafrechtelijk en onherroepelijk bewezen.(…)”
en
Heb je voorzorgsmaatregelen genomen?
“Ik denk dat dit interview een van de voorzorgsmaatregelen is. (…) Voor één keer vertel ik mijn verhaal. De enige waarheid. Want in dit geval zijn er geen twee kanten. Dean heeft mij de afgelopen jaren compleet zwart gemaakt en leugens verspreid in de media. Nu de uitspraak is geweest, durf ik eindelijk de waarheid te vertellen.”


Vanwege de onderlinge samenhang worden de publicaties hierna gezamenlijk als ‘het artikel’ aangeduid.

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klager stelt – kort samengevat – dat LINDA. een podium heeft geboden aan Faber, die een groot aantal zeer ernstige beschuldigingen aan zijn adres heeft geuit. Dit maakt dat er een (zware) zorgvuldigheidsnorm op LINDA. rust, die onder meer meebrengt dat de redactie ervoor dient te zorgen dat klager niet lichtvaardig aan allerlei eenzijdige verdachtmakingen wordt blootgesteld.  In dat verband is relevant dat vermeend huiselijk geweld een zeer gevoelig onderwerp is; het is vrijwel altijd het woord van de ene tegen de andere partner. Daarbij komt dat LINDA. wist dat klager vergelijkbare beschuldigingen altijd ten stelligste heeft ontkend.
Volgens klager heeft LINDA. de bijzondere zorgvuldigheid niet in acht genomen. Ten onrechte wordt de indruk gewekt dat klager voor al die beschuldigingen is veroordeeld. Hij is slechts voor een klein deel van de beschuldigingen vervolgd en veroordeeld. Overigens bevat het artikel op dit punt onjuistheden. Zo staat bijvoorbeeld in het arrest duidelijk dat sprake was van een ‘kneuzing van de kaak’ in plaats van een ‘gebroken kaak’, zoals in het artikel is vermeld. De overige beschuldigingen, zoals onder andere een aantal beschreven zware mishandelingen en stellingen als ‘de politie belde: we hebben sterke aanwijzingen dat ze jullie willen doodschieten’ zijn enkel gebaseerd op de eigen verklaringen van Faber en worden door klager stellig ontkend. Er is nergens een redactionele noot geplaatst over de exacte inhoud van het feit waarvoor hij in 2014 wel is veroordeeld.
Verder heeft LINDA. ten onrechte geen wederhoor toegepast en geen aanvullend, onpartijdig onderzoek gedaan c.q. kritische kanttekeningen bij de beschuldigingen geplaatst. Klager wijst er in dit verband op dat de strafadvocaten van Faber partijdig zijn. Bovendien is een strafdossier aan de zijde van deze advocaten (grotendeels) eenzijdig. Ook is onvoldoende duidelijk gemaakt dat de beschuldigingen enkel zijn gebaseerd op de eigen verklaringen van Faber. Hierdoor ontstaat ten onrechte een zeer eenzijdig, diskwalificerend en negatief beeld over klager. Daarbij komt dat LINDA. de publicatie niet heeft aangekondigd, zodat hem de mogelijkheid is ontnomen om vooraf in actie te komen, aldus klager.
Ten slotte vindt klager dat zijn privacy onnodig is aangetast. Weliswaar is hij een publiek figuur, maar ook publieke figuren hebben recht op bescherming van hun persoonlijke levenssfeer. Het was niet journalistiek relevant om zijn naam te vermelden, zeker niet op de voorpagina. Dit geldt temeer als het LINDA. enkel te doen is geweest om het verhaal van Faber weer te geven.
Klager concludeert dat het artikel eenzijdig en tendentieus is. Vanwege de bijzondere ernst van de beschuldigingen en de wetenschap dat hij de beschuldigingen ten stelligste ontkent, had LINDA. veel terughoudender moeten zijn bij de publicatie. Bovendien is het artikel onjuist en onvolledig, omdat niet inzichtelijk is gemaakt dat klager voor een aantal ernstige beschuldigingen nooit terecht heeft gestaan, laat staan veroordeeld. Hij is door de publicatie ten onrechte in ernstige mate gediskwalificeerd en verzeild geraakt in een ‘trial by media’.
Klager heeft zijn standpunten uitvoerig toegelicht.

LINDA. stelt hier – eveneens kort samengevat – tegenover dat in het artikel een ernstige misstand, namelijk huiselijk geweld, aan de kaak wordt gesteld. Het is duidelijk dat de publicatie het verhaal van Faber bevat. Uit de vraag-antwoordvorm kan de lezer opmaken dat de redactie zich heeft voorbereid op het artikel en Faber niet heeft laten leeglopen. De redactie heeft nader onderzoek gedaan aan de hand van openbare bronnen, waaronder eerdere publicaties over de veroordelingen van klager en de via internet te raadplegen teksten van de uitspraken waarbij hij is veroordeeld. Hoewel daar gelet op de aard van de publicatie geen noodzaak toe was, heeft LINDA. het verhaal van Faber bovendien vóór publicatie voorgelegd aan de strafadvocaten van Faber. Zij hebben het concept gelezen in het licht van het strafdossier en meegedeeld welke uitingen van Faber daarin wel en geen steun vonden. Zekerheidshalve heeft LINDA. ervoor gekozen alleen die uitingen te publiceren, waarvoor steunbewijs voorhanden was in het strafdossier. Bovendien heeft LINDA. het verhaal van Faber niet tot het hare gemaakt. Voor de lezer is duidelijk dat het gaat om een persoonlijk relaas, dat naar zijn aard eenzijdig is en niet beoogt feiten te verschaffen.
Volgens LINDA. is een duidelijk onderscheid gemaakt tussen de beschuldigingen waarvoor klager daadwerkelijk veroordeeld is en de overige beschuldigingen. In dat verband is relevant dat Faber drie keer aangifte van mishandeling tegen klager heeft gedaan en klager in ieder geval twee keer voor mishandeling is veroordeeld. Uit de publicatie blijkt duidelijk dat klager niet voor alle mishandelingen is veroordeeld. Voor zover het beschuldigingen betreft van feitelijke aard vinden deze steun in het ter beschikking staande feitenmateriaal. Voor het overige is duidelijk dat het uitlatingen van Faber zelf betreft, die niet als feit worden gepresenteerd. Bovendien is in het artikel opgenomen dat klager de beschuldigingen altijd heeft ontkend. In dit verband merkt LINDA. op dat huiselijk geweld zich per definitie lastig laat bewijzen, omdat het vrijwel altijd het woord van de ene partner tegen dat van de ander is.
Verder meent LINDA. dat er geen aanleiding bestond om wederhoor toe te passen. Het verhaal van Faber is háár verhaal, terwijl uit de talloze publicaties over de feiten waarvoor klager onherroepelijk is veroordeeld, blijkt dat hij stelselmatig heeft ontkend Faber iets te hebben aangedaan. Deze ontkenning werd ook vrijwel altijd opgeschreven zonder dat Faber naar haar kant van het verhaal werd gevraagd. Het artikel moet dan ook worden beschouwd als het weerwoord van Faber op de eerdere uitingen van klager. Onder deze omstandigheden kon worden volstaan met het vermelden van de ontkennende verklaring van klager. Daarbij komt dat hij na de publicatie goed in staat is geweest om opnieuw aandacht te vragen voor zijn kant van het verhaal. Daaruit is overigens niet gebleken dat een eventuele reactie van klager het artikel in een ander licht zou hebben gesteld.
LINDA. ziet niet in waarom zij klager vooraf had moeten informeren over de voorgenomen publicatie. Er is geen journalistieke norm die haar daartoe verplicht.
Ten slotte meent LINDA. dat de privacy van klager niet onevenredig is geschonden. Klager is veroordeeld voor mishandeling en brandstichting en daarover is in het verleden veel publiciteit geweest. Bovendien is hij een publiek figuur die zich een zekere mate van blootstelling aan ongewilde publiciteit moet laten welgevallen. Daarbij komt dat hij zelf geregeld de media opzoekt. Omdat Faber minder bekend is, is ervoor gekozen de naam van klager op de voorpagina te vermelden.
LINDA. concludeert dat zij journalistiek zorgvuldig heeft gehandeld. Ook zij heeft haar standpunten uitvoerig toegelicht.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

De Raad stelt voorop dat de journalist vrij is in de selectie van nieuws. Hij hoeft geen toestemming voor of instemming met een publicatie te hebben van degene over wie hij publiceert. Er bestaat geen journalistieke norm, die meebrengt dat een betrokkene vooraf moet worden geïnformeerd over een voorgenomen publicatie.

Het voorgaande neemt niet weg dat de journalist een afweging moet maken tussen het belang dat met een publicatie is gediend en de belangen die eventueel door de publicatie worden geschaad. Dat andere media in het verleden een podium zouden hebben geboden aan klager, ontslaat LINDA. niet van haar journalistieke verantwoordelijkheden.

Verder stelt de Raad vast dat het artikel duidelijk als onderwerp heeft: de gevolgen die Faber heeft ondervonden en nog ondervindt van haar relatie met klager. Gezien de opzet van het artikel – een interview met vraag en antwoord – en de toon ervan, zijn de bedoeling en de aard van de daarin opgenomen informatie voor de lezer voldoende duidelijk: het artikel behelst met name de persoonlijke visie van Faber en feitelijke verslaglegging staat niet voorop.

In dit geval is relevant dat de persoonlijke ervaringen van Faber mede betrekking hebben op verschillende strafrechtelijke procedures inzake huiselijk geweld waarbij zij en klager zijn betrokken. Zoals beide partijen hebben aangevoerd staat in dergelijke procedures vrijwel altijd het woord van de ene partner tegenover dat van de andere partner. Ook de gemiddelde lezer zal begrijpen dat klager een andere mening dan Faber is toegedaan. Overigens blijkt uit het artikel voldoende duidelijk dat klager de beschuldigingen steeds heeft ontkend.

De Raad vindt niet dat het artikel geen ruimte laat voor een andere conclusie dan dat klager voor alle beschuldigingen is vervolgd en veroordeeld. Hoewel het niet had misstaan als in een redactioneel kader een korte toelichting ter zake was opgenomen, is het achterwege laten daarvan onvoldoende voor het oordeel dat sprake is van onzorgvuldig journalistiek handelen.

Ten slotte is van belang dat klager een publiek figuur is en zelf regelmatig de publiciteit zoekt. Hij zal zich daarom een zekere mate van ongewilde publiciteit moeten laten welgevallen. Het is journalistiek relevant dat zijn naam in het artikel is vermeld op de wijze zoals is gedaan. Gezien alle omstandigheden is zijn privacy in dit geval niet onevenredig aangetast.

Een en ander leidt tot de conclusie dat LINDA. en Mood for Magazines B.V. journalistiek zorgvuldig hebben gehandeld.

Relevante punten uit de Leidraad van de Raad: A., B.3 en C.1
Relevante eerdere conclusies van de Raad: RvdJ 2018/18 en 2018/3

CONCLUSIE

LINDA. en Mood for Magazines B.V. hebben journalistiek zorgvuldig gehandeld.

Zo vastgesteld door de Raad op 10 september 2019 door mr. Th. Groeneveld, voorzitter, L.C. Hauben, mw. drs. M.M. Klaassen, F.Th.H. Ruys en mw. M. Stenneke, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.