2018/27 onbevoegd deels-onzorgvuldig

Samenvatting

J. Petiet, J. Olde Kalter en Vincent TV Producties B.V. hebben bij de voorbereiding van een uitzending van het televisieprogramma Foute Boel journalistiek onzorgvuldig gehandeld. Zij hebben onder valse voorwendselen de heer S. Sari, als persoon en als directeur van Young Dominium Management B.V. (gezamenlijk klagers), naar een locatie gelokt ten einde hem daar te bevragen en daarvan opnamen te maken. Niet is gebleken dat deze werkwijze, in ieder geval op dat moment, noodzakelijk was om de kwestie aan de orde te stellen. Voor zover de klacht erop is gericht dat de reactie van klagers onvoldoende in de uitzending is c.q. zal worden verwerkt, onthoudt de Raad zich van een oordeel, omdat ten tijde van de behandeling van de klacht de uitzending (nog) niet had plaatsgevonden. De Raad voor de Journalistiek doet de aanbeveling aan Vincent TV Producties om deze conclusie ruimhartig te publiceren.
Voor zover de klacht is gericht tegen Talpa TV Productions B.V. en Talpa Broadcasting Holding B.V. is de Raad niet bevoegd daarover te oordelen, omdat geen sprake is van eigen journalistieke gedragingen van deze organisaties.

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

Young Dominium Management B.V. en S. Sari

tegen

J. Petiet, J. Olde Kalter, Vincent TV Producties B.V., Talpa TV Productions B.V. en Talpa Broadcasting Holding B.V. (inzake het programma Foute Boel)

De heer mr. H. Hielkema, advocaat te Amsterdam, heeft op 26 januari 2018 namens Young Dominium Management B.V. en de heer S. Sari (klagers) een klacht ingediend tegen de heer J. Petiet, de heer J. Olde Kalter, Vincent TV Producties, Talpa TV Productions B.V. en Talpa Broadcasting Holding B.V. Bij de beoordeling van de klacht is verder correspondentie betrokken van klagers, Vincent TV Producties B.V. (mede namens Petiet en Olde Kalter) en Talpa TV B.V. (mede namens Talpa TV Productions B.V. en Talpa Broadcasting Holding B.V) van 22 en 23 februari 2018 en 3 april 2018.

De klacht is behandeld op de zitting van de Raad van 6 april 2018. Aan de zijde van klagers waren de heer Sari en mevrouw mr. E.M. de Bie, advocaat, aanwezig. Namens Vincent TV Producties B.V. is de heer Petiet, eindredacteur, verschenen. Mevrouw De Bie heeft het standpunt van klagers toegelicht aan de hand van een notitie.

DE FEITEN

Vincent TV Producties B.V. produceert in opdracht van Talpa TV B.V. het televisieprogramma Foute Boel. Namens Vincent TV zijn de heren Petiet en Olde Kalter hierbij betrokken als eindredacteur respectievelijk presentator. Het programma wordt uitgezonden door televisiezender SBS6, die in eigendom is van c.q. wordt geëxploiteerd door Talpa TV B.V.

Young Dominium Management B.V. (YDM) beheert in opdracht van de eigenaar daarvan het wooncomplex HiCondo. De heer Sari is directeur van YDM.

Ten behoeve van een voorgenomen uitzending van Foute Boel zijn klagers benaderd door Vincent TV. Ten tijde van de behandeling van de klacht had de uitzending nog niet plaatsgevonden.

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klagers stellen – samengevat – dat Sari eind augustus 2017 telefonisch is benaderd door iemand die zich ‘De Bree’ noemde en zich voorstelde als medewerker van het tijdschrift ‘De Architect’. ‘De Bree’ refereerde aan een nominatie van HiCondo voor de verkiezing ‘Nieuwbouwproject van het Jaar’. Hij nodigde Sari uit voor een interview op 6 september 2017, die de uitnodiging aanvaardde. Bij zijn aankomst werd Sari opgewacht door ongeveer 8 tot 10 mensen en in de ruimte stonden professionele filmcamera’s die door cameramensen werden bediend. Sari was hierdoor verrast en overrompeld. Op zijn vraag wat hiervan de bedoeling was, zei iemand dat zij waren ingehuurd door De Telegraaf. Vervolgens werd Sari gevraagd een verklaring te ondertekenen en wilde een visagist hem opmaken. Na zijn verbazing te hebben geuit, liet Sari weten het interview te willen afwachten en daarna te bepalen of hij de verklaring zou ondertekenen. Vervolgens kwam iemand binnen die zich voorstelde als ‘Joris’. Van een ander kreeg Sari bloemen en hij merkte dat de filmcamera’s inmiddels waren begonnen met opnemen. Nadat ‘Joris’ enkele vragen over de nominatie had gesteld, zei hij dat er ook problemen waren in HiCondo en vroeg hij Sari daarover te vertellen. Vervolgens liet hij weten dat hij van het televisieprogramma Foute Boel van SBS6 was. Toen begon tot Sari door te dringen dat hij in de val was gelokt. Hij antwoordde dat hij zich niet onder valse voorwendselen naar een televisiestudio liet lokken en vertrok. Buiten werd Sari opgewacht door twee extra filmcamera’s. Terwijl hij in de richting van zijn auto liep, liepen ‘Joris’ en de twee cameramensen ongevraagd en hinderlijk met hem mee. ‘Joris’ stelde Sari op agressieve en intimiderende wijze vragen, zonder antwoorden te verwachten of daar gelegenheid voor te geven. Op het verzoek van Sari daarmee op te houden, werd niet gereageerd en uiteindelijk zijn partijen na tussenkomst van de politie uit elkaar gegaan. Ter zitting ontkent Sari met klem dat redacteuren van Vincent TV eerder hun contactgegevens hebben achtergelaten bij een medewerkster van YDM. Wel is een team bij hem aan de deur geweest toen hij op vakantie was en heeft een buurman dit gezien.
Het is klagers bekend dat ‘De Bree’ daarna telefonisch contact heeft gezocht met de eigenaar van HiCondo. Vervolgens kwamen zij erachter dat SBS6 een nieuw televisieprogramma maakt (Foute Boel) waarin zij als ‘huisjesmelkers’ ten tonele zullen worden gevoerd. Aan bewoners van HiCondo is gevraagd SBS6 ten behoeve van het programma in te lichten over klachten.
Klagers hebben SBS6 laten weten dat haar handelwijze ongepast en onrechtmatig jegens hen is. Daarbij hebben zij uitgelegd dat een klein groepje bewoners al enige tijd hardnekkig onwaarheden verspreidt, waardoor zij ten onrechte in diskrediet worden gebracht. Klagers hebben SBS6 dan ook verzocht om in de gelegenheid te worden gesteld op (beweerdelijke) klachten te reageren en om aan die reactie voldoende aandacht te besteden. Vervolgens ontvingen klagers een e-mail van Petiet met het verzoek te reageren op klachten over HiCondo. Hierop hebben klagers geantwoord – onder verwijzing naar het incident van 6 september 2017 en hun brief aan SBS6 – dat zij graag bereid zijn hun medewerking te verlenen, maar uitsluitend schriftelijk en niet voor de camera. Nadat Petiet hierop wederom een voorstel voor een interview had gedaan, lieten klagers nogmaals weten dat zij bereid zijn om schriftelijk te reageren. Gelet op de daaropvolgende reactie van Petiet hebben klagers de indruk dat hun schriftelijke reactie onvoldoende in de uitzending zal worden verwerkt.
Klagers concluderen dat het programma niet volgens de journalistieke normen tot stand dreigt te komen en dat reeds voor de uitzending journalistiek onzorgvuldig is gehandeld. Volgens klagers kan Talpa als eindverantwoordelijke worden aangesproken op gedragingen van journalisten van SBS.

Petiet, Olde Kalter en Vincent TV Producties B.V. (hierna gezamenlijk Vincent TV) stellen hier allereerst tegenover dat het programma Foute Boel wordt geproduceerd door Vincent TV Producties B.V., in opdracht van Talpa TV B.V. Talpa TV is eigenaar/exploitant van onder andere SBS6 en is, zolang het programma niet is uitgezonden, geen partij in dit geschil. Talpa TV Productions en Talpa Broadcasting Holding zijn dat evenmin.
Ten aanzien van de inhoud van de klacht voert Vincent TV – samengevat – aan dat aan klagers in december 2017 zonder uiterste reactietermijn de gelegenheid is geboden schriftelijk te reageren op de klachten die aan de orde zullen komen. Omdat schriftelijke antwoorden ongetwijfeld nieuwe vragen oproepen en bovendien het medium televisie vraagt om beeld en geluid, is aangedrongen op een interview, om het verhaal van klagers zo goed mogelijk te kunnen overbrengen. Aan klagers is derhalve voldoende gelegenheid tot wederhoor geboden. Voor zover klagers betogen dat aan de reactie onvoldoende aandacht is besteed, is de klacht voorbarig omdat de uitzending nog niet heeft plaatsgevonden.
Verder stelt Vincent TV dat de beschrijving van klagers van de wijze waarop Sari naar de camera ‘gelokt’ zou zijn, onjuist en onvolledig is. Klagers hebben nagelaten te vermelden dat Vincent TV eerder en met open vizier Sari heeft uitgenodigd te reageren. Bij een bezoek aan het kantoor van YDM op 3 augustus 2017 hebben de redacteuren van Vincent TV zich nadrukkelijk als zodanig gemeld bij de receptie van HiCondo. Vervolgens heeft een medewerkster, na ruggespraak, laten weten dat Sari op dat moment niet wilde reageren. De redacteuren hebben contactgegevens achtergelaten, maar daarop geen reactie van klagers ontvangen. Omdat de klachten van de bewoners dermate ernstig waren dat zij serieuze vragen opriepen over het functioneren van klagers en niet werd ingegaan op het verzoek om een reactie, heeft de redactie geen andere mogelijkheid gezien om Sari te spreken te krijgen dan hem voor een interview over een niet-bestaande nominatie uit te nodigen en hem bij die gelegenheid te confronteren met de klachten. Het was overigens niet de bedoeling daarbij het gezag van een bestaand tijdschrift te gebruiken; dat had beter gecheckt moeten worden en daarvoor biedt Vincent TV excuses aan. Toen Sari op de interviewlocatie aankwam, is direct gemeld dat er video-opnamen gemaakt zouden worden. Daar had Sari geen bezwaar tegen. Vervolgens volgt het interview met presentator Olde Kalter, waarin – na een paar inleidende vragen – wordt ingegaan op de klachten van huurders. Op dat moment besluit Sari op te staan en weg te lopen. Daarbij wordt hem niets in de weg gelegd, maar dringt de interviewer aan om toch vooral te reageren. Van een agressieve en intimiderende wijze van vragen stellen of hinderlijk volgen, is geen sprake geweest. Bij deze gang van zaken is gehandeld conform de normen als verwoord in de Leidraad van de Raad. Voor het geval dat naar het oordeel van de Raad niet geheel het geval zou zijn, is Vincent TV van mening dat sprake is van een misstand, die afwijking van die normen rechtvaardigt.
Ten slotte nodigt Vincent TV klagers andermaal uit voor een interview voor de camera, opdat zij in staat zal zijn de kijker optimaal te informeren. Op de zitting voegt Petiet hieraan nog toe dat de uitzending, die waarschijnlijk in juni zal plaatsvinden, ‘nog niet op slot zit’. Klagers zullen te zijner tijd nog worden benaderd voor een actueel wederhoor.

Talpa TV B.V. voert aan dat Talpa Broadcasting Holding B.V. een holdingmaatschappij is en als zodanig geen activiteiten heeft. Talpa TV Productions B.V. is een productiemaatschappij die een aantal televisieprogramma’s produceert, waaronder Hart van Nederland. Talpa TV Productions B.V. noch Talpa Broadcasting Holding B.V. heeft iets te maken met het programma Foute Boel.
Talpa TV B.V. is eigenaar en exploitant van de televisiezender SBS6, waarop het programma zal worden uitgezonden. Het programma is geproduceerd door Vincent TV Producties, in opdracht van Talpa TV. Talpa TV is echter niet betrokken geweest bij of verantwoordelijk voor de totstandkoming daarvan. Talpa TV is derhalve niet betrokken bij enige ‘journalistieke gedraging’, zoals omschreven in artikel 4 van de Statuten van de Stichting Raad voor de Journalistiek. De Raad dient zich daarom onbevoegd te verklaren voor zover de klacht is gericht tegen Talpa TV.

BEOORDELING VAN DE BEVOEGDHEID voor zover de klacht is gericht tegen Talpa Productions B.V. en Talpa Broadcasting Holding B.V.

Op grond van artikel 3 lid 1 van de statuten van de Stichting Raad voor de Journalistiek heeft de Raad tot taak om in de bij hem aanhangig gemaakte zaken betreffende journalistieke gedragingen te beoordelen of daarmee al dan niet journalistiek zorgvuldig is gehandeld.

Volgens het eerste lid van artikel 4 van de Statuten van de Stichting Raad voor de Journalistiek wordt onder journalistieke gedraging verstaan: “een handelen of nalaten van een journalist in de uitoefening van zijn beroep.”

Niet is gebleken dat in het voortraject van het programma Foute Boel – waartegen de klacht zich richt – sprake is van eigen journalistieke gedragingen van journalisten van Talpa Productions B.V., Talpa Broadcasting Holding B.V., Talpa T.V. B.V. en/of SBS6.

De Raad is daarom niet bevoegd om te oordelen over de klacht voor zover gericht tegen Talpa Productions B.V. en Talpa Broadcasting Holding B.V.

BEOORDELING VAN DE KLACHT voor zover de klacht is gericht tegen Petiet, Olde Kalter en Vincent TV Producties

De Raad heeft de kern van de klacht zo opgevat dat deze bestaat uit de volgende onderdelen:
1.      Sari is onder valse voorwendselen naar een locatie gelokt teneinde hem daar te bevragen en daarvan opnamen te maken;
2.      het wederhoor van klagers is c.q. wordt onvoldoende in de uitzending verwerkt.
De Raad zal zich in zijn beoordeling tot deze kern beperken.

Ad 1.
Uitgangspunt is dat journalisten werken met open vizier: zij maken zich als zodanig bekend aan potentiële gesprekspartners en zijn tegenover hen duidelijk over hun journalistieke bedoelingen. Daarbij komt dat het onvoorbereid met draaiende camera aan een betrokkene vragen om een reactie in beginsel – vanwege het intimiderende karakter ervan – niet kan worden aangemerkt als een serieuze manier tot het bieden van een gelegenheid tot wederhoor. Een dergelijke werkwijze kan de beschuldigde juist weerhouden van het beantwoorden van de op dat moment gestelde vragen en moet terughoudend worden toegepast.
Het afwijken van deze normen kan worden gerechtvaardigd wanneer dit noodzakelijk is om een misstand aan de orde te stellen.

Vincent TV heeft aangevoerd dat klagers niet hebben gereageerd op een eerder verzoek om contact en dat zij daarom geen andere mogelijkheid zag om Sari te spreken te krijgen. Klagers hebben uitdrukkelijk betwist dat Vincent TV contactgegevens heeft achtergelaten bij een medewerkster van YDM.

Ook als juist is dat redacteuren van Vincent TV zich op 3 augustus 2017 bij een medewerkster van YDM hebben gemeld met het verzoek om contact – hetgeen de Raad niet kan vaststellen – dan nog is dat onvoldoende om vervolgens Sari onder valse voorwendselen te lokken naar een ontmoeting, teneinde hem daar met klachten te confronteren en hem om een reactie te vragen. Daarbij neemt de Raad in aanmerking dat gesteld noch gebleken is dat Vincent TV tussentijds enige moeite heeft ondernomen klagers nogmaals op enigerlei wijze te bereiken.

Voor zover al sprake zou zijn van een misstand – hetgeen de Raad in het midden laat – is niet gebleken dat de gevolgde werkwijze, in ieder geval op dat moment, noodzakelijk was om de kwestie aan de orde te stellen. Op dit punt hebben Petiet, Olde Kalter en Vincent TV Producties journalistiek onzorgvuldig gehandeld.

Ad 2.
Voor de beoordeling van de vraag of een journalist het verkregen wederhoor op een adequate wijze (heeft) verwerkt, is het noodzakelijk dat de Raad kennis neemt van de publicatie. Ten tijde van de behandeling van de klacht was het programma (nog) niet uitgezonden. Ook staat niet ter discussie dat de uitzending op dat moment nog niet definitief gereed was. De Raad onthoudt zich daarom op dit punt van een oordeel.

Het voorgaande leidt tot de conclusie dat Petiet, Olde Kalter en Vincent TV Producties journalistiek onzorgvuldig hebben gehandeld door Sari onder valse voorwendselen naar een locatie te lokken teneinde hem daar te bevragen en daarvan opnamen te maken. Voor zover de klacht erop ziet dat de reactie van klagers onvoldoende in de uitzending is c.q. zal worden verwerkt, onthoudt de Raad zich van een oordeel.

Relevante punten uit de Leidraad van de Raad: B.1 en B.3

CONCLUSIE

Voor zover de klacht is gericht tegen Talpa TV Productions B.V. en Talpa Broadcasting Holding B.V. is de Raad niet bevoegd daarover te oordelen.

Voor zover de klacht is gericht tegen J. Petiet, J. Olde Kalter en Vincent TV Producties hebben zij journalistiek onzorgvuldig gehandeld door Sari onder valse voorwendselen naar een locatie te lokken teneinde hem daar te bevragen en daarvan opnamen te maken. Voor zover de klacht erop is gericht dat de reactie van klagers onvoldoende in de uitzending is c.q. zal worden verwerkt, onthoudt de Raad zich van een oordeel.

De Raad voor de Journalistiek doet de aanbeveling aan Vincent TV Producties om deze conclusie ruimhartig te publiceren.

Zo vastgesteld door de Raad op 5 juli 2018 door mr. Th. Groeneveld, voorzitter, L.A.M.M. Donders, dr. H.J. Evers, S. Kuijper en A. Mellink MPA, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.