2018/12 zorgvuldig

Samenvatting

Het Noordhollands Dagblad heeft in het artikel “Zwarte piet verwijderd na dreigmails” aandacht besteed aan een ‘Zwarte Pieten-rel’. In het artikel is C. Dirks (klaagster) noch de organisatie Reason against Racism genoemd. Ook anderszins is op geen enkele wijze de indruk gewekt dat klaagster betrokken zou zijn bij de dreigmails. Van journalistiek onzorgvuldige berichtgeving is geen sprake. Verder vindt de Raad voor de Journalistiek dat de krant zeer zorgvuldig op de bezwaren van klaagster heeft gereageerd. In een vervolgartikel is bericht dat klaagster en Reason against Racism afstand nemen van de dreigmails. Bovendien zijn diverse pogingen ondernomen om met klaagster in gesprek te komen, hetgeen zij heeft afgehouden. Ten slotte heeft ook de hoofdredactie nog inhoudelijk op de klacht gereageerd. Dat klaagster zich in die reactie niet kan vinden, is onvoldoende voor de conclusie dat de klachtafhandeling onzorgvuldig is geweest.

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

C.H. Dirks

tegen

de hoofdredacteur van het Noordhollands Dagblad

Mevrouw C.H. Dirks (klaagster) heeft zich op 2 november 2017 tot de Raad gewend. Naar aanleiding daarvan heeft de secretaris van de Raad klaagster op 3 november 2017 geïnformeerd over de klachtprocedure. Vervolgens heeft klaagster nog een groot aantal e-mails aan de Raad gestuurd en uiteindelijk op 13 december 2017 een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van het Noordhollands Dagblad. Bij de beoordeling van de klacht is verder correspondentie van de heer G. van ’t Hek, adjunct-hoofdredacteur, betrokken van 5 januari 2018.

De zaak is behandeld op de zitting van de Raad van 19 januari 2018 in aanwezigheid van klaagster. Namens de krant waren daar de heren G. van ’t Hek en P. Gutter, verslaggever, aanwezig.

DE FEITEN

Op 28 oktober 2017 is op de website van het Noordhollands Dagblad een artikel van de hand van Gutter verschenen met de kop “Zwarte piet verwijderd na dreigmails”. De intro van dit artikel luidt:
“In winkelcentrum Streekhof in Bovenkarspel heeft de winkeliersvereniging zaterdag de grote banners met zwarte piet verwijderd, nadat bestuursleden e-mails met dreigende taal ontvingen.”
Verder bevat dit artikel onder meer de volgende passage:
“Het bestuur wilde in eerste instantie niet toegeven aan de verzoeken om de banners – volgens de e-mailschrijvers ‘racistische uitingen’ – te verwijderen, maar deed dat zaterdagochtend alsnog.”
Het artikel is op 30 oktober 2017 gepubliceerd in de papieren (en digitale) versie van de edities Dagblad voor West-Friesland en Enkhuizer Courant van Noordhollands Dagblad.
Een dag later zijn de artikelen “Piet massaal in Streekhof” en “Frustratie leidt tot ‘zwarte’ intocht” in de krant verschenen.

Vervolgens is op 31 oktober 2017 om 19:24 uur online en op 1 november 2017 op de voorpagina van het regiokatern het artikel “Reason against Racism: geen dreigmails” gepubliceerd. De tekst van het bericht luidt:
“Corna Dirks van de organisatie Reason against Racism neemt nadrukkelijk afstand van de dreigmails die afgelopen weekend zijn gestuurd naar het bestuur van winkelcentrum Streekhof in Bovenkarspel.
In een e-mail aan vrijwel alle winkeliers van het Streekhof ontkent Dirks iets met deze dreigmails te maken te hebben. Ze spreekt van ‘laster’ en zegt nu met twee anderen ‘bedreigd en beledigd’ te worden, omdat volgens hen ten onrechte de indruk is gewekt dat de drie vrouwen wel iets te maken zouden hebben met de dreigmails.
Reason against Racism heeft zich eerder wel uitgesproken tegen Zwarte Piet, maar distantieert zich dus van de dreigementen die ertoe hebben geleid dat zaterdag tien banners met afbeeldingen van Zwarte Piet uit het Streekhof zijn verwijderd. Maar wie hiervoor ook verantwoordelijk is, burgemeester Ronald Wortelboer van Stede Broec verwerpt nadrukkelijk hoe de winkeliers zijn bejegend. ,,Mensen die schelden en dreigen en niet op een fatsoenlijke manier communiceren gaan over een grens.””

Hierna zijn nog diverse artikelen over de kwestie in de krant verschenen.

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klaagster stelt dat zij op het artikel van 28 oktober 2017 is aangesproken. Zij meent dat de verslaggever klakkeloos het standpunt van het bestuur van het winkelcentrum heeft gepubliceerd, zonder het bestuur kritisch te bevragen over de afzenders van de dreigmails. De vaagheid over de herkomst van de dreigmails heeft ertoe geleid dat veel mensen in de regio dachten dat zij – samen met twee andere vrouwen – die mails had gestuurd. Dit heeft tot gevolg gehad dat zij ernstig is bedreigd, aldus klaagster. Het zit haar dwars dat de berichtgeving niet is rechtgezet. Verder meent zij dat de verschillende redacties van de krant niet adequaat met haar hebben gecommuniceerd.
Op de zitting merkt klaagster allereerst op dat het in deze zaak niet alleen om haar gaat, maar ook om de twee andere vrouwen die op het artikel zijn aangesproken. Verder meent zij dat de redactie had moeten uitzoeken wie de dreigmails had verstuurd. Bovendien had de krant eerder moeten ingrijpen, namelijk toen zij in reacties op Facebook ten onrechte als een van de schrijfsters van de dreigmails werd aangewezen. Klaagster benadrukt dat in de berichtgeving keer op keer is verwezen naar de dreigmails en dat zij na elk artikel is bedreigd. De berichtgeving heeft dan ook een zeer grote, negatieve impact op haar gehad.

Het Noordhollands Dagblad stelt hier tegenover dat naar aanleiding van rumoer op social media het artikel van 28 oktober 2017 op de website en nieuwsapp is gepubliceerd. Diezelfde dag ontving de redactie via Facebook een bericht van klaagster, waarin zij verzocht om aan het (online)artikel toe te voegen dat Reason against Racism – waarbij zij is betrokken – niets met de bedreigingen aan de bestuurders van Streekhof te maken heeft. Hierop heeft de online-redactie op maandag 30 oktober 2017 geantwoord dat de regioredactie van klaagsters bericht op de hoogte is gesteld. Vervolgens hebben redacteuren T. Koopen en P. Gutter diverse pogingen ondernomen om met klaagster in contact te treden en tot een gesprek te komen. Dat heeft klaagster echter van de hand gewezen, waarbij zij de redactie heeft verzocht de communicatie te laten verlopen via Art.1 Bureau Discriminatiezaken. Daarna heeft de redactie nog herhaaldelijk contact gehad met het bestuur van het Streekhof en met de directeur van Art.1 Bureau Discriminatiezaken.
Volgens de krant is er geen direct causaal verband tussen haar berichtgeving en de negatieve berichten die klaagster heeft ontvangen. In het artikel “Zwarte Piet verwijderd na dreigmails” is klaagster noch Reason against Racism genoemd. Een verwijt aan beide wordt zelfs niet indirect gemaakt en er is dan ook geen reden om bij klaagster of Reason against Racism wederhoor toe te passen. Omdat bij de redactie wel begrip bestond voor het kennelijke belang van klaagster en Reason against Racism om publiekelijk duidelijkheid te scheppen, is het artikel “Reason against Racism: geen dreigmails” gepubliceerd. Daaruit blijkt dat Reason against Racism overduidelijk stelt niet betrokken te zijn bij de dreigmails. Dit is precies waar klaagster in het eerste contact om vroeg.
De krant meent dat zij de hele kwestie in een lange reeks artikelen volledig, zorgvuldig en objectief heeft verslagen. Verder vindt de hoofdredactie dat zij in de communicatie met klaagster niet te kort is geschoten; nadat klaagster haar bezwaren aan de hoofdredactie had kenbaar gemaakt, heeft zij daarop een adequate reactie ontvangen.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

De Raad stelt voorop dat de journalist en zijn redactie vrij zijn in de selectie van nieuws. Het is aan de journalist om te bepalen vanuit welke invalshoek(en) een onderwerp wordt belicht en in welke context het bericht wordt gebracht.
Het stond de krant dan ook vrij om aandacht te besteden aan de kwestie op de wijze zoals zij heeft gedaan. In het artikel van 28/30 oktober 2017 is klaagster noch de organisatie Reason against Racism genoemd. Ook anderszins is op geen enkele wijze de indruk gewekt dat klaagster betrokken zou zijn bij de dreigmails waarover is bericht. Dat klaagster op het artikel is aangesproken, kan de krant niet worden verweten. Van journalistiek onzorgvuldige berichtgeving is geen sprake.

Verder vindt de Raad dat de krant zeer zorgvuldig op de bezwaren van klaagster heeft gereageerd. Het siert de krant dat zij – naar aanleiding van de bezwaren van klaagster – in het artikel van 30 oktober/1 november 2017 heeft bericht dat klaagster en Reason against Racism afstand nemen van de dreigmails. Bovendien hebben verschillende redacteuren kennelijk diverse pogingen ondernomen om met klaagster in contact te treden en een gesprek met haar te voeren. Het is spijtig dat klaagster dat gesprek heeft afgehouden, omdat dit mogelijk tot een minnelijke oplossing van de problemen had kunnen leiden. Ten slotte heeft ook de hoofdredactie nog inhoudelijk op de klacht gereageerd. Dat klaagster zich in die reactie niet kan vinden, is onvoldoende voor de conclusie dat de klachtafhandeling onzorgvuldig is geweest.

Een en ander leidt tot de conclusie dat het Noordhollands Dagblad journalistiek zorgvuldig heeft gehandeld.

Ten overvloede merkt de Raad nog op dat voor zover klaagster wenst op te komen voor de belangen van twee andere vrouwen, zij ter zake niet als rechtstreeks belanghebbende kan worden aangemerkt. Verder is niet gebleken dat klaagster bevoegd is – bijvoorbeeld door een machtiging – om deze vrouwen in de klachtprocedure bij de Raad te vertegenwoordigen.

Relevant punt uit de Leidraad van de Raad: A.

CONCLUSIE

Het Noordhollands Dagblad heeft journalistiek zorgvuldig gehandeld.

Zo vastgesteld door de Raad op 20 maart 2018 door mw. mr. J.W. Bockwinkel, voorzitter, A. Mellink MPA, mw. H.M.M. Nietsch, F.Th.H. Ruys en mw. M. Stenneke, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.