2014/5 onzorgvuldig

Samenvatting

Zaman Vandaag heeft journalistiek onzorgvuldig gehandeld door in het artikel “ML Tours runt pornosite onder naam van concurrent” de klagers Y. Kara en ML Tours in verband te brengen met een pornosite. De aantijging is – zonder onderzoek en toepassing van wederhoor –  als feit gepresenteerd. Van een passende rectificatie is geen sprake, omdat in de tweede publicatie met de kop “ML Tours ontkent beschuldiging concurrent nuhr.nl” de aantijging is herhaald en de onjuiste suggestie is versterkt. De Raad voor de Journalistiek doet de aanbeveling aan Zaman Vandaag om deze conclusie ruimhartig te publiceren.

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van
 
A. Kara, Y. Kara en ML Tours B.V.
 
tegen
 
V. Çaǧlayan, E. Schouten en M. Ozturk (Zaman Vandaag)
 
Mr. A. Kara, advocaat te Maastricht, heeft op 10 augustus 2013 mede namens Y. Kara en ML Tours B.V. (samen ook klagers) online een klacht met bijlage ingediend tegen V. Çaǧlayan, E. Schouten en M. Ozturk (Zaman Vandaag). Hij verzocht daarin om een versnelde behandeling. Gelet op artikel 2 lid 3 van het Reglement voor de werkwijze van de Raad, heeft de voorzitter van de Raad dit verzoek afgewezen. V. Çağlayan, directeur van Zaman Vandaag, heeft op de klacht geantwoord in een ongedateerde brief, ontvangen op 25 september 2013, met twee bijlagen.
 
De zaak is behandeld op de zitting van de Raad van 8 november 2013. Namens klagers was daar A. Kara aanwezig. Van de zijde van de (hoofd)redactie van Zaman Vandaag zijn Çağlayan en H. Buyuk, journalist, verschenen.
 
DE FEITEN
 
Op 7 augustus 2013 verscheen op de website www.zamanvandaag.com een artikel met de kop “ML Tours runt pornosite onder naam van concurrent”. Het artikel begint met de volgende passage:
 “Nuhr.nl, één van de belangrijkste aanbieders van reizen naar onder meer Marokko en Turkije, heeft gechoqueerd gereageerd op het nieuws dat de website nuhr.nl (met de extensie .be) door concurrent ML Tours wordt gebruikt voor het runnen van een pornosite.”
Hierna wordt een woordvoerder van Nuhr.nl aan het woord gelaten. Het artikel eindigt met een verwijzing naar een site waarop een filmpje wordt getoond waarin ML Tours nuhr.be doorlinkt naar een website met pornografische inhoud.
Bij het artikel is het volgende onderschrift geplaatst:
De domeinnaam nuhr.be staat geregistreerd op naam van de directeur-eigenaar van ML Tours, Yavuz Kara. Via de volgende website kan gecontroleerd worden wie de eigenaar is van een .be domeinnaam [...].”
 
Vervolgens verscheen op 10 augustus 2013 op de website www.zamanvandaag.com een artikel met de kop “ML Tours ontkent beschuldiging concurrent nuhr.nl”. Het artikel luidt:
“In een op 7 augustus gepubliceerd persbericht, stelt de woordvoerder van reisbureau nuhr.nl dat de website www.nuhr.be – die geregistreerd staat op naam van de eigenaar van concurrent ML Tours – doorverwijst naar externe webpagina’s met ongepaste inhoud. “Dat je de naam van je concurrent – weliswaar met de extensie .be – gebruikt voor dergelijke doelen kunnen we niet vatten”, aldus de zegsman. In een verklaring aan Zaman Vandaag heeft nuhr.nl aangegeven dat de doorverwijzing inmiddels is opgeheven. Volgens Ayhan Kara, de advocaat van ML Tours, is deze beschuldiging in strijd met de waarheid. Hij stelt dat de eigenaar van ML Tours, Yavuz Kara, de domeinnaam nuhr.be vorig jaar heeft gekocht, maar geen ongepaste inhoud heeft toegevoegd aan de website. De advocaat meent dat ML Tours via berichten op social media erachter is gekomen dat nuhr.be doorlinkte naar webpagina’s met ongepaste inhoud, waarna deze inhoud van de website is verwijderd. Hij benadrukt dat de morele en commerciële principes van ML Tours het niet toe laten om dit soort immorele tactieken te gebruiken. Volgens de advocaat zou ML Tours zich nooit in zo een hachelijke situatie plaatsen.”
 
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN
 
Klagers vinden het artikel van 7 augustus 2013 zowel inhoudelijk als qua strekking onjuist en tendentieus. De verdachtmakingen in deze publicatie zijn ernstig, stellig en zonder enig voorbehoud gemaakt. De toon is zeer diffamerend ten opzichte van Y. Kara en ML Tours, terwijl de beschuldiging van het runnen van een pornosite op geen enkele wijze is onderbouwd. De informatie waarop het artikel is gebaseerd, is bovendien afkomstig van een concurrent van klagers met wie Zaman Vandaag banden heeft. Klagers vinden dat de redactie van Zaman Vandaag nader onderzoek had moeten doen, voordat zij het artikel publiceerde. Bovendien zijn ze ten onrechte niet in de gelegenheid gesteld om vooraf op de beschuldigingen te reageren. De publicatie heeft de eer en goede naam van Y. Kara en ML Tours aangetast.
Vervolgens heeft A. Kara aan Çaǧlayan gevraagd om rectificatie en daartoe een voorstel gedaan. Çaǧlayan heeft dat voorstel niet overgenomen, maar heeft hem een eigen tekst ter kennisgeving gestuurd. Hoewel A. Kara aan Çaǧlayan heeft laten weten dat klagers niet akkoord gingen met die tekst, is deze niettemin op 10 augustus 2013 gepubliceerd. Dit artikel is mogelijk nog schadelijker dan de eerste publicatie. Hierin worden Y. Kara en ML Tours opnieuw ten onrechte in verband gebracht met een pornosite. Bovendien wordt A. Kara ook nog eens onjuist geciteerd. Volgens klagers voldoet dit artikel dan ook absoluut niet als rectificatie.
 
Zaman Vandaag stelt daar tegenover dat het artikel van 7 augustus 2013 volledig is gebaseerd op een persbericht van Nuhr.nl, waarmee zij slechts een zakelijke relatie heeft. Dit artikel is, tijdens de zomervakantie, zonder controle gepubliceerd door een stagiaire. Hoewel de redactie buiten vakantietijd het artikel niet in deze vorm zou hebben gepubliceerd, vindt Zaman Vandaag dat er voldoende onderscheid is gemaakt tussen feiten, beweringen en meningen. Volgens de redactie is duidelijk dat het gaat om het standpunt van Nuhr.nl. Toch heeft de redactie, nadat zij door klagers was benaderd, het artikel verwijderd van haar website. Het heeft maar korte tijd op haar website gestaan en is overigens niet in gedrukte vorm verschenen.
De redactie besloot een tweede artikel te plaatsen, omdat er – tegen haar principes in – geen wederhoor had plaatsgevonden. Daarom is er contact geweest met A. Kara, die de mogelijkheid kreeg om namens Y. Kara en ML Tours in te gaan op de aantijgingen van Nuhr.nl. Om haar lezers te informeren heeft de redactie vervolgens het tweede artikel gepubliceerd, dat beide kanten van het verhaal bevat.
 
BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
Het artikel van 7 augustus 2013 bevat uitlatingen waardoor Y. Kara en ML Tours in hoge mate worden gediskwalificeerd. De informatie waarop het artikel is gebaseerd, is afkomstig van een persbericht van een concurrent van ML Tours, met wie klagers in conflict zijn (geweest). De redactie van Zaman Vandaag had daarom bij het publiceren van de uitlatingen bijzondere zorgvuldigheid in acht moeten nemen, maar heeft dat niet gedaan. In het artikel is als feit gepresenteerd dat Y. Kara en ML Tours een pornosite runnen. Deze bewering is niet voor rekening van Nuhr.nl gelaten. Verder heeft de redactie van Zaman Vandaag nagelaten te onderzoeken of voor de beschuldiging een voldoende deugdelijke grondslag bestond en wederhoor toe te passen. Dit heeft (de redactie van) Zaman Vandaag ook erkend.
 
Vanwege deze niet nauwgezette en partijdige werkwijze had de redactie van Zaman Vandaag een passende rechtzetting behoren te publiceren. Daarin had zij duidelijk moeten maken dat en waarom haar handelwijze bij het publiceren van het artikel van 7 augustus 2013 niet juist was. In plaats daarvan heeft zij in een volgend artikel op 10 augustus 2013 de beschuldiging uit de eerste publicatie herhaald en vervolgens de indruk versterkt dat Y. Kara en ML Tours de hand hadden in het via hun website doorverwijzen naar externe webpagina’s met ‘ongepaste inhoud’. Bovendien is het artikel op geen enkele wijze als een rechtzetting gepresenteerd. Met deze unfaire handelwijze is van een passende rectificatie geen sprake.
 
Relevante punten uit de Leidraad van de Raad: 2.2.5., 2.3.1. en 6.1.
Relevante eerdere conclusies van de Raad: RvdJ 2013/4, RvdJ 2011/57
 
CONCLUSIE
 
De (hoofd)redactie van Zaman Vandaag heeft journalistiek onzorgvuldig gehandeld.
 
De Raad doet de aanbeveling aan Zaman Vandaag om deze beslissing integraal of in samenvatting op haar website www.zamanvadaag.com te publiceren.
 
Zo vastgesteld door de Raad op 30 januari 2014 door mw. mr. C.C.W. Lange, voorzitter, mw. M.J.H. Doomen, mw. dr. Y.M. de Haan, drs. G.J.P. Kloosterhuis en mw. J.R. van Ooijen, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris, en mw. mr. J.M. Leurs, plaatsvervangend secretaris.