2014/30 zorgvuldig

Samenvatting

M. Willemse en AD Amersfoortse Courant hebben in het artikel “Groepering eist aftreden El Messaoudi” niet op onjuiste wijze aandacht besteed aan Burgerjournalisten.nl en A.C.W. Jansen (klager) als een van de oprichters van die website. In het artikel zijn geen journalistiek ontoelaatbare kwalificaties gebruikt. Bovendien was het niet nodig om bij klager wederhoor toe te passen. 

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

A.C.W. Jansen  

tegen
 
M. Willemse en AD Amersfoortse Courant
 
De heer A.C.W. Jansen te Croydon in Groot-Brittannië (klager) heeft op 26 september 2013 een klacht ingediend tegen M. Willemse en de hoofdredacteur van AD Amersfoortse Courant (AD). Bij de beoordeling van de klacht is verder correspondentie van klager en de heer P.F.G. van den Bosch, adjunct-hoofdredacteur, (mede namens M. Willemse) van 27 september, 4 en 14 november 2013 en van 17 en 18 februari 2014 betrokken. Verder heeft de Raad kennisgenomen van een video-opname die klager op YouTube heeft geplaatst.
 
De klacht is behandeld op de zitting van de Raad van 21 februari 2014 in aanwezigheid van klager, die zijn klacht heeft toegelicht aan de hand van een notitie. Ook de heren Willemse en Van den Bosch waren aanwezig, vergezeld door mevrouw H. Boon (stagiaire).
 
DE FEITEN  

Op 20 augustus 2013 verscheen in AD Amersfoortse Courant een artikel van de hand van Willemse met de kop “Groepering eist aftreden El Messaoudi” en de onderkop “Campagne op Twitter tegen PvdA-raadslid”. De intro van het artikel luidt:
Op Twitter wordt sinds gisteren het aftreden geëist van het Amersfoortse gemeenteraadslid Youssef El Messaoudi (PvdA). De tweets zijn verstuurd door de anti-islamgroepering Burgerjournalisten. PvdA-fractievoorzitter Edwin Hinloopen adviseert de berichten te negeren. ,,Geef deze mensen niet de aandacht die ze willen.””
Verder bevat de publicatie onder meer de volgende passages:
“Nadat minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) vorige week in antwoord op Kamervragen had herhaald dat de politie geen blaam trof, koos Burgerjournalisten.nl gisteren voor de frontale aanval op El Messaoudi. 'El Messaoudi is wederom teruggefloten vanwege zijn haatzaaipraktijken over ambtenaren en burgers in onze Nederlandse samenleving’, luidt de aanhef boven een petitie. De lijst zou inmiddels door 52 mensen ondertekend zijn.”
en
“Achter de website gaat onder meer de extreemrechtse propagandist Bert Jansen schuil. Jansen was eerder betrokken bij de radicaal rechtse Dutch Defence League.”
 
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN
 
Klager meent dat Willemse onjuist en onvolledig heeft bericht. Zo staat op de website Burgerjournalisten.nl duidelijk vermeld: ‘Burgerjournalisten Proactief medium voor vaderlandslievende burgers van NL’. Op 18 augustus 2013 is op deze website een artikel geplaatst dat begint als volgt: “”Zwaan-Kleef-Maar-Aan (link) is een burgersamenwerkingsverband ter behoud van de Nederlandse Identiteit, Vrijheid en Soevereiniteit. Haar afdeling in de provincie Utrecht is vanwege de onterechte beschuldigingen en haatzaaipraktijken aan het adres van specifieke groepen ambtenaren en burgers een petitie gestart onder de titel: ‘Raadslid Youssef El Messaoudi treed af!’”. Klager wijst erop dat in het artikel niet wordt gesproken over de echte indiener van de petitie, Patrick van Rijn. Verder is niets gemeld over het burgersamenwerkings-verband Zwaan-Kleef-Maar-Aan, waarvan hij een van de deelnemers is. Klager vindt dat ten onrechte is beweerd dat sprake is van een ‘frontale aanval van Burgerjournalisten.nl’, terwijl deze website alleen als medium heeft gediend om het nieuws over de petitie, de achtergronden en de indiener daarvan aan het grote publiek kenbaar te maken. Op de zitting benadrukt klager dat Burgerjournalisten.nl een journalistiek medium is, net als AD.
Verder is volgens klager een onjuiste terminologie gehanteerd, waarvan het gebruik beledigend is en demoniserend werkt. Hij meent dat zijn naam ten onrechte in verband is gebracht met een petitie die door een andere individuele deelnemer van Zwaan-Kleef-Maar-Aan is geïnitieerd. Als ‘vermeende’ indiener van de petitie is hij vervolgens als ‘extreemrechts propagandist’ gelabeld. Deze terminologie is onderschreven met de bewering dat de ‘Dutch Defence League’, waarvan hij in 2010 de woordvoerder was, een ‘radicaal rechtse’ organisatie is. Daarnaast is ten onrechte de schijn gewekt dat de actie een racistische achtergrond had.
Klager vindt dat hij ten onrechte is weggezet als gewelddadig. Hij concludeert dat door de onjuiste berichtgeving en het achterwege laten van wederhoor zijn goede eer en naam zijn aangetast. Na de publicatie heeft hij telefonisch met Willemse gesproken. Uit dit gesprek, waarvan hij een opname op YouTube heeft geplaatst, blijkt volgens klager de vooringenomenheid van Willemse ten aanzien van de indiener van de petitie.
 
AD stelt daar tegenover dat Willemse degelijk onderzoek heeft verricht. Aanleiding daarvoor was een Twitterbericht van Burgerjournalisten met een foto van klager. Wie de website Burgerjournalisten.nl goed bekijkt, ziet dat de groepering óók en vooral anti-islam is. Na een citaat van de Afrikaner Volksparty leggen de initiatiefnemers, onder wie klager, uit waarom de organisatie Zwaan-Kleef-Maar-Aan is opgericht: mensen moeten vrij zijn hun mening te geven. Daarvoor had klager eerder ook de blog ‘burgerjournalisten’ gestart: “De opzet was om via dit medium alle vaderlandslievende burgers zelf nieuws te laten plaatsen op deze blog. Met name nieuws over de grote problemen die in hun leefomgeving aanwezig zijn ten gevolge van islamisering, straatterrorisme, linkse politiek en de EU.” In een interview met de NOS sprak klager tevens over ‘een politieke ideologie die men islam noemt, waarin men over wil gaan in Europa en Nederland op de sharia’. Willemse heeft zich uitvoerig begeven op de websites van de beweging en heeft ook doorgeklikt naar de verwijzingen. Hij constateert dat klager zich de afgelopen jaren gematigder uitlaat dan voorheen. Maar wie op het internet goed zoekt, ziet dat deze beweging zich nog altijd ophoudt in uiterst rechtse kringen. De naam ‘Dutch Defence League’ spreekt volgens AD boekdelen. Klager is een van de oprichters van deze organisatie, die is verwant aan de Britse Defence League. De organisatie staat in het algemeen te boek als extreemrechts en heeft die kwalificatie altijd gehad.
Voorafgaand aan de publicatie is alles in het werk gesteld om contact te leggen met mensen achter de website Burgerjournalisten.nl. Aangezien op de site geen telefoonnummer was vermeld, heeft de researchafdeling van AD onderzoek verricht. Die afdeling kwam met de naam van klager, mede-oprichter en woordvoerder van Dutch Defence League. Omdat aan klager geen telefoonnummer kon worden gekoppeld, is hem een e-mail gestuurd, maar zonder resultaat. Die e-mail is overigens verstuurd in het kader van het onderzoek en niet ten behoeve van wederhoor.
De krant hoefde geen wederhoor toe te passen bij Jansen of de website Burgerjournalisten.nl, maar bij El Messaoudi. De aanval aan het adres van El Messaoudi kon woordelijk worden overgenomen van de petitie. Dit heeft de krant ook gedaan, zeer feitelijk en juist. Op de zitting voegt Willemse hieraan nog toe dat hij Zwaan-Kleef-Maar-Aan niet heeft genoemd, omdat de informatie over dat samenwerkingsverband diffuus was. Daarom heeft hij zich beperkt tot de bron van zijn informatie, te weten de website Burgerjournalisten.nl.
 
BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
Kern van de klacht is dat onjuist en onvolledig over de kwestie is bericht, waarbij een onjuiste, diskwalificerende terminologie is gehanteerd en ten onrechte geen wederhoor bij klager is toegepast. De Raad zal zich tot deze kern beperken.
 
Niet ter discussie staat dat Burgerjournalisten.nl op de website en via Twitter aandacht heeft gevraagd voor de petitie van Zwaan-Kleef-Maar-Aan met de titel “Raadslid Youssef El Messaoudi treed af!”. Zoals klager heeft toegelicht is Burgerjournalisten.nl gebruikt om ‘het nieuws over de petitie, de achtergronden en de indiener daarvan aan het grote publiek kenbaar te maken’. Het stond Willemse vrij om in zijn berichtgeving ook te berichten over Burgerjournalisten.nl als de brenger van de boodschap en over klager als een van de oprichters van die website.
 
Verder is niet gebleken dat de berichtgeving over Burgerjournalisten.nl en klager feitelijk onjuist is. Gegeven het feit dat klager bijvoorbeeld onder e-mails van Burgerjournalisten een logo gebruikt met de tekst ‘Burgerjournalisten ook jij onversneden rechts’, mocht Willemse de website en klager bovendien duiden op de wijze zoals hij heeft gedaan. De door Willemse gebruikte kwalificaties zijn begrijpelijk en journalistiek toelaatbaar. Dit geldt ook voor de aanduiding van Dutch Defence League als ‘radicaal rechts’.
 
De berichtgeving is ten aanzien van klager en Burgerjournalisten.nl van feitelijke aard. Daarbij hoeft in beginsel geen wederhoor te worden toegepast. Niet is gebleken van bijzondere omstandigheden, waardoor het toepassen van wederhoor bij klager toch geboden was.
 
Een en ander leidt tot de conclusie dat Willemse en AD Amersfoortse Courant journalistiek zorgvuldig hebben gehandeld.
 
Relevante punten uit de Leidraad van de Raad: 1.1., 1.2. en 2.3.4.
Relevante eerdere conclusies van de Raad: RvdJ 2013/47
 
CONCLUSIE
 
Willemse en AD Amersfoortse Courant hebben journalistiek zorgvuldig gehandeld.
 
Zo vastgesteld door de Raad op 7 mei 2014 door prof. mr. B.E.P. Myjer, voorzitter, mw. dr. Y.M. de Haan, mw. M.E.L. Kogeldans, mw. H.M.M. Nietsch en drs. P. Olsthoorn, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.