2014/21 onzorgvuldig

Samenvatting

B. Nielsen en Dagblad van het Noorden hebben journalistiek onzorgvuldig gehandeld door voorafgaand aan de publicatie van het artikel “Ex-bankier verkwist 17 miljoen van tiener” onvoldoende wederhoor toe te passen. Het is niet duidelijk of Nielsen juiste telefoonnummers heeft gebruikt om klager te bereiken. Hij had in ieder geval ook op een andere manier – schriftelijk, per e-mail of fax – contact met klager moeten zoeken. Verder is de bewering dat klager ‘niet heeft willen ingaan’ op herhaalde verzoeken van Nielsen om zijn visie op de zaak toe te lichten, te stellig en niet toelaatbaar. De Raad voor de Journalistiek doet de aanbeveling aan Dagblad van het Noorden om deze conclusie ruimhartig te publiceren.

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

X

tegen

B. Nielsen en de hoofdredacteur van Dagblad van het Noorden

De heer mr. A.J. van Soelen, advocaat te Amsterdam, heeft op 8 november 2013 namens de heer X (klager) een klacht met bijlagen ingediend tegen de heer B. Nielsen en de hoofdredacteur van Dagblad van het Noorden. De heer P. Sijpersma, hoofdredacteur, heeft per e-mail van 7 januari 2014 met bijlage op de klacht gereageerd. Vervolgens heeft B. Nielsen in een e-mail van 14 januari 2014 nog een aantal vragen van de Raad beantwoord.

De zaak is behandeld op de zitting van de Raad van 17 januari 2014 in aanwezigheid van klager, die werd vergezeld door zijn partner en zijn klacht heeft toegelicht aan de hand van een notitie. Dagblad van het Noorden was niet vertegenwoordigd.

DE FEITEN

Op 3 augustus 2013 verscheen op de voorpagina van Dagblad van het Noorden een artikel van de hand van Nielsen met de kop “Ex-bankier verkwist 17 miljoen van tiener”. De lead van het artikel luidt:
“Oud-bankier [X] (51, ex-[…] Bank) uit […] lijkt als bewindvoerder minstens 17 miljoen euro van zijn minderjarige cliënt [….] te hebben verkwanseld. Tegen [X] loopt een strafrechtelijk onderzoek.”
Het artikel is vervolgd op pagina 4-5 onder de kop “’Hij heeft zich geen moment bekommerd om die jongen’”. Het slot van het artikel luidt:
“Ondanks diverse pogingen daartoe is [X], die in deze krant ook enige tijd een rubriek met financiële adviezen had, niet ingegaan op onze herhaalde verzoeken zijn visie op de gang van zaken toe te lichten.”
Klager is de in het artikel bedoelde ex-bankier.
 
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Volgens klager heeft hij nooit met Nielsen gesproken of van Nielsen een bericht ontvangen met het verzoek om in verband met een nadere publicatie contact op te nemen. Klager meent dan ook dat Nielsen op geen enkele wijze invulling heeft gegeven aan de verplichting om wederhoor toe te passen. En als Nielsen al een poging daartoe heeft gedaan, dan is de gekozen vorm zo onbeholpen dat die in relatie tot de ernstige beschuldigingen die zijn geuit, onacceptabel is. Klager meent dat het toepassen van wederhoor in dit geval een essentieel onderdeel van de journalistieke verantwoordelijkheid is.
Op de zitting licht klager toe dat het telefoonnummer dat in de registers van de Kamer van Koophandel is vermeld, zijn vroegere huistelefoon is. Dat nummer is sinds 24 september 2012 afgesloten. Als Nielsen dit nummer had gebeld, dan krijgt hij een gesproken bericht dat dit nummer niet meer in gebruik is. Overigens staat in de registers van de Kamer van Koophandel ook een faxnummer. Klager vraagt zich af, waarom Nielsen dat niet heeft gebruikt.
Het mobiele nummer dat klager gebruikte in zijn tijd als columnist van Dagblad van het Noorden is in het faillissement van zijn bedrijf in 2010 opgeheven. Het nummer is inmiddels in gebruik bij een bedrijf. Als het nu wordt gebeld klinkt een faxtoon; het inspreken van een voicemail of het sturen van een bericht via sms of WhatsApp is niet mogelijk. Op het nummer dat Nielsen zou hebben gebeld had klager geen WhatsApp, dat heeft hij namelijk gekocht op 29 december 2010, ruim na het faillissement en het afsluiten van zijn mobiele nummer.
Volgens klager is hij op zijn huidige mobiele nummer niet door Nielsen gebeld. Noch heeft hij een verzoek gekregen om Nielsen te bellen. Als Nielsen daadwerkelijk wederhoor had willen toepassen dan had hij ook kunnen mailen, een brief per post kunnen sturen of een brief in zijn brievenbus kunnen doen. Nielsen heeft zijn adres, dat bovendien blijkt uit de gegevens van de Kamer van Koophandel. Klager benadrukt in dit verband dat de huidige bewindvoerder (van de tiener) die voor het artikel is geïnterviewd en zijn curator beschikken over zijn mobiele nummer en zijn e-mailadres.
Ten slotte merkt klager op dat er geen haast was geboden bij publicatie, de kwestie gaat over het jaar 2008.

Nielsen en Dagblad van het Noorden stellen hier tegenover dat Nielsen in de week voorafgaand aan de publicatie op drie manieren contact heeft gezocht met klager. Allereerst heeft Nielsen dat geprobeerd via de mobiele telefoon, op hetzelfde nummer waarop hij klager eerder heeft gesproken. Volgens Nielsen heeft hij zeker vier tot vijf keer een voicemail ingesproken. Verder heeft hij minimaal twee keer berichten gestuurd via WhatsApp en sms. Ten slotte heeft Nielsen het geprobeerd via de vaste telefoon van een bedrijf van klager. Op dit nummer bestond geen mogelijkheid om in te spreken. Dat dit nummer mogelijk niet meer actueel was, is de verantwoordelijkheid van klager zelf, die behoort te zorgen voor correcte gegevens bij de Kamer van Koophandel. Er is geen e-mail gestuurd, omdat er geen actueel mailadres voorhanden was. Nielsen heeft overwogen klager thuis te bezoeken, maar vond dat te zeer een inbreuk op klagers privacy.
Aanvankelijk was het niet de bedoeling om op 3 augustus 2013 te publiceren, omdat er nog geen bevestiging van het Openbaar Ministerie was en Nielsen op vakantie ging. Toen het OM op 2 augustus bevestigde dat er een onderzoek gaande was, is tot publicatie besloten.
 
BEOORDELING VAN DE KLACHT

Aan de orde is slechts de vraag of Nielsen voldoende wederhoor heeft toegepast en of in het artikel terecht is vermeld dat klager niet is ingegaan op herhaalde verzoeken om zijn visie op de gang van zaken toe te lichten.

Nielsen heeft gesteld dat hij diverse pogingen heeft ondernomen om klager via zowel een mobiel als vast telefoonnummer te bereiken en daarbij tevens berichten heeft gestuurd via voicemail, WhatsApp en sms, maar zonder succes.
Klager heeft daar tegenover gesteld dat Nielsen onjuiste telefoonnummers heeft gebruikt en dat hij geen berichten van Nielsen heeft ontvangen.

De Raad kan niet vaststellen of Nielsen juiste telefoonnummers heeft gebruikt. Wat daar ook van zij, de Raad vindt het mede gelet op de inhoud van de publicatie en de te verwachten gevolgen daarvan voor klager niet fair dat Nielsen klager niet ook op andere wijze – schriftelijk, per e-mail of fax – heeft geprobeerd te bereiken. Klager heeft in dit verband duidelijk gemaakt dat Nielsen beschikte over zijn adres en zijn e-mailadres eenvoudig had kunnen achterhalen.
Hierbij merkt de Raad op dat er grenzen zijn aan de inspanningen die een journalist zich moet getroosten om bij een voorgenomen publicatie in contact te komen met een persoon aan wie de gelegenheid tot wederhoor moet worden geboden. Als zo iemand niet reageert op herhaalde en reële pogingen tot contact, komt er een moment dat die grens is bereikt. Daar komt bij dat sprake kan zijn van een zodanige actuele gebeurtenis, dat de voorgenomen publicatie niet te lang kan worden uitgesteld. Dit neemt niet weg dat naarmate de geuite beschuldigingen in de voorgenomen publicatie in ernst of belastering toenemen, van een journalist kan worden gevraagd zich meer in te spannen om die persoon te bereiken. Dat geldt helemaal als de noodzaak van onmiddellijke publicatie minder lijkt te tellen.
Nielsen heeft dan ook in de gegeven omstandigheden onvoldoende pogingen ondernomen om klager gelegenheid tot wederhoor te bieden.

Verder heeft Nielsen onvoldoende aannemelijk gemaakt dat zijn berichten klager daadwerkelijk hebben bereikt en dat klager vervolgens heeft geweigerd aan verzoeken tot wederhoor te voldoen. De bewering dat klager ‘niet heeft willen ingaan’ op de herhaalde verzoeken van Nielsen is daarom te stellig en niet waarheidsgetrouw.

Relevante punten uit de Leidraad van de Raad: 1.1. en 2.3.1.
Relevante eerdere conclusies van de Raad: RvdJ 2011/56
 
CONCLUSIE

Nielsen en Dagblad van het Noorden hebben journalistiek onzorgvuldig gehandeld.

De Raad doet de aanbeveling aan Nielsen en Dagblad van het Noorden om deze conclusie integraal of in samenvatting te publiceren.

Zo vastgesteld door de Raad op 21 maart 2014 door prof. mr. B.E.P. Myjer, voorzitter, M.C. Doolaard, mw. dr. Y.M. de Haan, drs. G.J.P. Kloosterhuis en mw. J.G.T.M. Wartenbergh, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.