2014/20 zorgvuldig

Samenvatting

R. Cerpentier heeft in het huis-aan-huisblad Prettig Weekend op journalistiek zorgvuldige wijze aandacht besteed aan een vergadering van de gemeente Waterland over de mogelijke bouw van een hotel op het Hemmeland. Zij mocht daarvoor (informatie uit) een ingezonden stuk gebruiken en heeft dat op een juiste wijze gedaan. Cerpentier hoefde geen wederhoor toe te passen bij de klaagster, Stichting Hemmeland, en heeft niet ontoelaatbaar gehandeld door klaagsters verzoek tot het op voorhand gratis beschikbaar stellen van een volle pagina voor een weerwoord van mogelijke benadeelden, af te wijzen.

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

Stichting Hemmeland

tegen

R. Cerpentier (Prettig Weekend)

De heer prof. dr. C.A. de Lange heeft op 31 oktober 2013 namens Stichting Hemmeland te Monnickendam (klaagster) een klacht met bijlagen ingediend tegen mevrouw R. Cerpentier, de hoofdredacteur van Prettig Weekend. Mevrouw Cerpentier heeft per e-mail van 19 december 2013 op de klacht gereageerd.

De zaak is behandeld op de zitting van de Raad van 17 januari 2014 in aanwezigheid van de heer De Lange. Mevrouw Cerpentier was niet aanwezig.

DE FEITEN

Op 24 oktober 2013 verscheen in het huis-aan-huisblad Prettig Weekend een artikel met de kop “Mirror Waterhotel weer stapje dichterbij”. De intro van het artikel luidt:
“Een hotel op het Hemmeland in Monnickendam: jarenlang wordt er al over gesproken in de Waterlandse politiek, maar de bouw van het Mirror Waterhotel komt nu langzaam echt dichterbij. Afgelopen donderdag sprak de gemeenteraad over de juridische stappen die nog genomen moeten worden voordat daadwerkelijk begonnen kan worden met de bouw.”
Verder bevat het artikel onder meer de volgende passage:
“Niet iedereen ziet echter heil in langdurig juridisch gesteggel. VVD-raadslid Hans de Jong maakte er weinig woorden aan vuil. (…) Na afloop liet hij weten dat de VVD niet ‘zomaar’ voorstander is van het hotel. “We praten met zijn allen over werkloosheid. Maar dan moet je ook wat gaan doen. Juist dit soort nieuwe ontwikkelingen is ontzettend goed voor de werkgelegenheid en goed voor het toerisme. En we worden er allemaal beter van. Van de pachtinkomsten en de toeristenbelasting kan de gemeente bijvoorbeeld het zwembad bekostigen en het schoolzwemmen in stand houden. Ook dat soort overwegingen nemen wij als VVD mee in onze afweging.”

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klaagster is een actiegroep die al tien jaar in de bres staat voor het behoud van het Hemmeland, een stuk buitendijks land in de Gouwzee. In dat kader wordt ook strijd gevoerd tegen de bouw van een hotel op die plaats.
Zij wijst erop dat de kwestie over de mogelijke bouw van het Mirror Waterhotel in Monnickendam al een decennium een bron van grote politiek controverse is. Prettig Weekend wordt zeer breed in de regio gelezen en artikelen daarin hebben aanzienlijke impact op de meningsvorming van veel burgers. Dit legt aan de redactie een grote journalistieke verantwoordelijkheid op. Dat betekent dat er duidelijkheid moet zijn over de status van artikelen, dat duidelijk moet worden gemaakt of artikelen al dan niet betaald en al dan niet door belanghebbenden geschreven worden, en dat procedures betreffende hoor en wederhoor moeten worden gevolgd. Volgens klaagster zijn deze uitgangspunten niet nagekomen. Het artikel is anoniem en buitengewoon eenzijdig. Het probeert de politieke meningsvorming te beïnvloeden op een zeer gevoelig terrein. Er is sprake van stemmingmakerij doordat een verband wordt gelegd tussen werkgelegenheid, toerisme en de bekostiging van het schoolzwemmen. Tegenstanders van de plannen worden weggezet als mensen die alleen op juridische procedures en vertraging uit zijn, terwijl de werkelijkheid van jaren strijd over deze affaire heel wat genuanceerder ligt.
Klaagster heeft na publicatie haar bezwaren kenbaar gemaakt aan Cerpentier en daarbij verzocht dat kosteloos een volle pagina ruimte zou worden geboden aan diegenen die door de publicatie in hun belangen zijn geschaad. Uit de reactie van Cerpentier wordt duidelijk dat het om een ingezonden stuk gaat; een al dan niet betaalde ‘advertorial’, maar dat wordt niet bij het stuk vermeld. Dit maakt het stuk misleidend voor een breed publiek.
Verder vindt klaagster dat het in de rede ligt dat aan alle organisaties die in het artikel in een onjuist daglicht worden gesteld het recht op een kosteloos weerwoord wordt geboden.

Cerpentier stelt hier tegenover dat het stuk is geplaatst in een huis-aan-huisblad zonder enige journalistieke pretenties. Van een advertorial – een advertentie die is vermomd als redactioneel stuk – is geen sprake. Prettig Weekend ontvangt elke week veel ingezonden stukken en persberichten. Cerpentier maakt gebruik van die informatie. Als zij heeft vastgesteld dat een toegestuurd stuk geen onjuistheden bevat en zij er ook inhoudelijk achter staat, dan gaat zij nogal eens over tot het plaatsen van zo’n stuk, al dan niet in een enigszins gewijzigde vorm. Daarmee is het een redactioneel stuk geworden, waarvoor zij de verantwoordelijkheid neemt.
Het artikel bevat een verslag van een recente vergadering van de gemeenteraad over de procedure rondom de bouw van het Mirror Waterhotel. In het stuk komen de standpunten van zowel voor- als tegenstanders van het hotel aan de orde. De passage over de bekostiging van het schoolzwemmen is tussen aanhalingstekens geplaatst en is toegeschreven aan VVD-raadslid De Jong.
Volgens Cerpentier is klaagster in het artikel niet gediskwalificeerd, zodat het toepassen van wederhoor niet aan de orde was. Cerpentier vraagt zich af of klaagster wel direct betrokken is bij de publicatie en daardoor in haar belang is geschaad, nu zij in het artikel niet eens wordt genoemd.
 
BEOORDELING VAN DE KLACHT

De Raad meent dat hij bevoegd is de klacht te beoordelen, nu Cerpentier meewerkt aan de redactionele inhoud van een publiciteitsmedium en zij het bestreden stuk als redactioneel artikel heeft geplaatst.
Verder vindt de Raad dat klaagster in dit geval kan worden aangemerkt als een rechtstreeks belanghebbende, nu zij door doelstelling en feitelijk handelen opkomt voor het in geding zijnde belang, te weten het behoud van het Hemmeland.

Ten aanzien van de inhoud van het artikel stelt de Raad voorop dat de journalist vrij is in de selectie van nieuws. Dit brengt mee dat het Cerpentier vrijstond (de inhoud van) een ingezonden stuk te plaatsen als redactioneel artikel en daarbij te bepalen vanuit welke invalshoek het onderwerp werd belicht. Cerpentier was ook niet gehouden uitdrukkelijk te vermelden dat het hier ging om een ingezonden stuk waarvan zij de inhoud tot de hare maakte. Dat zou anders hebben gelegen als aannemelijk was geworden dat sprake was van een zogenaamde advertorial. In zo’n geval zal de journalistieke zorgvuldigheid in het algemeen vereisen dat de lezer voldoende duidelijkheid wordt geboden over de status van een dergelijke publicatie. Die aannemelijkheid doet zich hier niet voor.
Voor de gemiddelde lezer is voldoende duidelijk dat is beoogd verslag te doen van een gemeenteraadsvergadering, waarbij zowel aandacht is besteed aan politieke voor- en tegenstanders van het Mirror Waterhotel.  Niet aannemelijk is geworden dat het artikel een zodanige beschrijving van de vergadering bevat, dat daarmee de waarheid geweld is aangedaan.

Verder overweegt de Raad dat een journalist bij berichtgeving van feitelijke aard, zoals verslagen van openbare bijeenkomsten, in beginsel geen wederhoor behoeft toe te passen. Niet is gebleken van bijzondere omstandigheden, waardoor toch wederhoor bij klaagster moest worden toegepast.

Gelet op het feit dat het hier gaat om een onderwerp dat in de lokale politiek zwaar beladen is, had het Cerpentier gesierd als zij klaagster in een volgende editie de ruimte had geboden om haar visie op de kwestie kenbaar te maken. Dat Cerpentier het verzoek van klaagster tot het op voorhand kosteloos beschikbaar stellen van een volledige pagina heeft afgewezen, is vanuit journalistiek oogpunt begrijpelijk en niet ontoelaatbaar.

Relevante punten uit de Leidraad van de Raad: 1.2., 2.3.4. en 5.
Relevante eerdere conclusies van de Raad: RvdJ 2013/47
Relevante artikelen uit de Statuten van de Stichting Raad voor de Journalistiek: 4.1.
Relevante artikelen uit het Reglement voor de werkwijze van de Raad: 2.1.
 
CONCLUSIE

Cerpentier (Prettig Weekend) heeft zorgvuldig gehandeld.

Zo vastgesteld door de Raad op 21 maart 2014 door prof. mr. B.E.P. Myjer, voorzitter, M.C. Doolaard, mw. dr. Y.M. de Haan, drs. G.J.P. Kloosterhuis en mw. J.G.T.M. Wartenbergh, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.