2013/50 gegrond

Samenvatting

De klacht betreft het artikel “X in cassatie om zorgfraude”, waarin is vermeld dat klager ‘minstens vijf miljoen euro [heeft] weggesluisd naar bankrekeningen ondermeer in Zwitserland’. Volgens klager is deze bewering onjuist en tendentieus, alsook schadelijk en grievend voor hem en zijn familieleden.
De Raad meent dat het op de weg van de krant had gelegen enige nuance aan te brengen, aangezien klager tot nu toe deels is vrijgesproken van de beschuldigingen. De passage waartegen klager bezwaar maakt, is te stellig. Volgens de uitspraak van het gerechtshof is klager niet veroordeeld voor het wegsluizen van een bedrag ter hoogte van vijf miljoen euro naar Zwitserse bankrekening(en). En ook contextueel gelezen leidt de uitspraak niet tot die stellige bewering. Bij de gemiddelde lezer is de indruk gewekt dat over vaststaande feiten is bericht. De uitspraak van het gerechtshof is veel genuanceerder dan de door verweerder gegeven samenvatting. Bovendien is nog geen sprake van vaststaande feiten, nu klager in cassatie gaat. De krant heeft ervoor gekozen om de uitspraak in eigen woorden samen te vatten. Hoewel dit de begrijpelijkheid ten goede kan komen, moet daarmee zorgvuldig worden omgegaan, zeker waar het gerechtelijke uitspraken betreft die met grote nauwkeurigheid van woordkeuze plegen te worden opgezet. Voorkomen moet worden dat de samenvatting van dien aard is dat daarmee een andere betekenis c.q. lading aan de feiten wordt gegeven, dan in de gebruikte bron. Voor zover de krant ervan overtuigd is dat klager zich wel degelijk heeft schuldig gemaakt aan het wegsluizen van miljoenen euro’s naar Zwitserse bankrekeningen, had verweerder duidelijk kenbaar moeten maken dat het zijn mening betreft. De krant had dit niet als feit mogen poneren. Met de formulering van het artikel is de krant onzorgvuldig geweest.

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

X

tegen

de hoofdredacteur van het Dagblad van het Noorden 

Bij online klachtformulier van 28 juni 2013 met bijlagen heeft X (hierna: klager) een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van het Dagblad van het Noorden (hierna: verweerder). Hierop heeft P. Sijpersma, hoofdredacteur, geantwoord in een brief van 29 juli 2013 met twee bijlagen. Klager heeft daarop nog gereageerd in een e-mail van 26 augustus 2013 met een bijlage. Verweerder heeft daarop gereageerd in een e-mail van 27 augustus 2013 met een bijlage.

De zaak is behandeld op de zitting van de Raad van 30 augustus 2013. Partijen zijn daar niet verschenen.

DE FEITEN

Op 25 juni 2013 is in het Dagblad van het Noorden een artikel verschenen onder de kop “X in cassatie om zorgfraude”. Het artikel refereert aan een uitspraak van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 4 juni 2013 in een strafzaak tegen klager. Het artikel bevat onder meer de volgende passage:
“X was tot 2006 bestuursvoorzitter van Thuiszorg Icare en is door de rechtbank en het hof veroordeeld wegens fraude. Hij heeft minstens vijf miljoen euro weggesluisd naar bankrekeningen ondermeer in Zwitserland. Dat geld kwam los bij de verkoop van panden en een dochterbedrijf.”

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klager is op 4 juni 2013 door het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden deels veroordeeld voor en deels vrijgesproken van ten laste gelegde strafbare feiten. Klager stelt dat het wegsluizen van een bedrag van vijf miljoen euro naar Zwitserse bankrekeningen niet is bewezen en ook geen onderdeel uitmaakt van de veroordeling door het gerechtshof. Er is nooit enig bewijs van geleverd dat klager Zwitserse bankrekeningen heeft noch wordt in de uitspraak in dit verband een bedrag van vijf miljoen euro genoemd. Wat hierover in het artikel is beweerd, is dan ook onjuist, ongewenst schadelijk en grievend voor klager en zijn gezin. Klager wijst erop dat de krant vrijwel dezelfde bewering heeft gedaan in een artikel van 27 oktober 2012 en dat zijn klacht over dat artikel door de Raad gegrond is verklaard.
Volgens klager heeft de krant de journalistieke plicht om zorgvuldig te zijn bij het doen van beweringen/uitlatingen als vaststaande en bewezen feiten. De krant heeft dat hier nagelaten. De complexiteit van de zaak is geen excuus om beweringen te doen die niet kunnen worden gestaafd of die uit hun context worden gehaald. Juist indien er sprake is van ingewikkelde materie dient de journalistiek ervoor te waken beweringen te doen die onjuist zijn, aldus klager.

Verweerder heeft meermaals bericht over de strafzaak tegen klager. In het hier aan de orde zijnde artikel is gemeld dat klager in cassatie gaat tegen de uitspraak van het gerechtshof, waarbij die uitspraak kort is samengevat. Volgens verweerder blijkt uit de uitspraak van het gerechtshof dat de bewering over klager wel degelijk is gestoeld op door het gerechtshof wettig bewezen geachte feiten. Verweerder merkt op dat klager door het gerechtshof zelfs zwaarder is gestraft dan in eerste aanleg bij de rechtbank.
Volgens verweerder mag het duidelijk zijn dat de krant niet de letterlijke teksten uit uitspraken kan weergeven, maar die uitspraken moet samenvatten. Het gaat om een zaak van groot maatschappelijk belang, die behoorlijk ingewikkeld in elkaar steekt. Klager beweert dat in de uitspraak geen verwijzing staat naar ‘minstens vijf miljoen euro die zijn weggesluisd naar bankrekeningen onder meer in Zwitserland’. Letterlijk gezien is dat juist, de teksten van het gerechtshof zijn veel uitgebreider en ingewikkelder. Uit de uitspraak blijkt echter wel degelijk dat het gerechtshof onder andere dit ‘wegsluizen’ van grote bedragen bewezen acht en dat het geld in de vorm van aandelen, termijndeposito's en cash ter beschikking is gekomen van klager. Verweerder verwijst naar specifieke onderdelen van de uitspraak. Volgens hem is klager wel degelijk veroordeeld voor verduistering, oplichting en witwassen, terwijl uit de uitspraak van het gerechtshof blijkt dat het gaat om hoge bedragen. Uit de overwegingen van het gerechtshof blijkt dat het aangehaalde bedrag van vijf miljoen euro in feite nog een vrij bescheiden optelsom is van de bedragen waar het in werkelijkheid om gaat.
Verweerder vindt het verder relevant dat ook het gerechtshof de listigheid van klager heeft genoemd. Klager heeft zich volgens het gerechtshof op een uiterst geraffineerde wijze verrijkt met publiek geld. Het is in zo’n geval een journalistieke plicht om door de rookgordijnen heen te prikken, zeker omdat het gaat om een zaak van groot maatschappelijk belang. Zorgfraude staat hoog op de politieke agenda, mede omdat media misstanden hebben aangekaart. Dagblad van het Noorden en andere media hebben hun nek uitgestoken om zaken zoals deze onder de aandacht te brengen. Klagers zaak is de grootste in zijn soort van afgelopen jaren. Zorgfraude is erg lastig te bewijzen. Niet voor niets heeft deze rechtszaak al vele jaren geduurd. Als er dan eindelijk, na vele jaren van journalistiek en vervolgens justitieel onderzoek, iemand daadwerkelijk bestraft wordt, dan verdient dat journalistieke aandacht.
Ten slotte wijst verweerder erop dat volgens het gerechtshof dergelijke negatieve publiciteit een gevolg is van het eigen handelen van klager en dat hij klager nooit bij zijn volledige naam heeft genoemd.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

Kern van de klacht is dat de passage zoals geciteerd onder ‘Feiten’ onjuist en tendentieus is, en schadelijk en grievend voor klager en zijn familieleden.

Nu klager tot nu toe deels is vrijgesproken van de beschuldigingen had het op de weg van verweerder gelegen om ook in het artikel enige nuance aan te brengen. De passage waartegen klager bezwaar maakt, is te stellig. Blijkens de uitspraak van het gerechtshof is klager niet veroordeeld voor het wegsluizen van een bedrag ter hoogte van vijf miljoen euro naar Zwitserse bankrekening(en). En ook contextueel gelezen leidt de uitspraak niet tot die stellige bewering.

Bij de gemiddelde lezer is de indruk gewekt dat in het artikel over vaststaande feiten is bericht. De uitspraak van het gerechtshof, waarop verweerder zich heeft gebaseerd, is veel genuanceerder dan de door verweerder gegeven samenvatting. Bovendien is nog geen sprake van vaststaande feiten, nu klager in cassatie gaat.

Verweerder heeft ervoor gekozen om de uitspraak in eigen woorden samen te vatten. Hoewel dit de begrijpelijkheid voor de lezers ten goede kan komen, dient daarmee zorgvuldig te worden omgegaan, zeker waar het gerechtelijke uitspraken betreft die met grote nauwkeurigheid van woordkeuze plegen te worden opgezet. Voorkomen moet worden dat de samenvatting van dien aard is dat daarmee een andere betekenis c.q. lading aan de feiten wordt gegeven, dan in de gebruikte bron. (vgl. onder meer RvdJ 2011/65)

Voor zover verweerder ervan overtuigd is dat klager zich wel degelijk heeft schuldig gemaakt aan het wegsluizen van miljoenen euro’s naar Zwitserse bankrekeningen, had hij duidelijk aan de lezer kenbaar moeten maken dat het zijn mening betreft. Hij had dit niet als feit mogen poneren.

De Raad is dan ook van oordeel dat verweerder met de formulering van het artikel onzorgvuldig is geweest.

BESLISSING

De klacht is gegrond.

De Raad verzoekt verweerder deze beslissing integraal of in samenvatting in Dagblad van het Noorden te publiceren.

Aldus vastgesteld door de Raad op 29 oktober 2013 door mr. Th. Groeneveld, voorzitter, M.C. Doolaard, mw. dr. Y.M. de Haan, A. Mellink MPA en mw. M.J. Rietkerk, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris, en mw. mr. J.K. N'Daw, plaatsvervangend secretaris.