2013/37 ongegrond

Samenvatting

De klacht gaat over de artikelen “’Van Pelt chanteert bewoners’” en “’Zeuren over bouwoverlast? Dan geen €2000 vergoeding!’”. In de berichtgeving wordt melding gemaakt van een informatieavond voor bewoners, die door klagers is georganiseerd.
Volgens de Raad hebben verweerders aannemelijk gemaakt dat er voor Venema voldoende aanleiding bestond op de informatieavond aanwezig te zijn zonder haar identiteit als journalist bekend te maken. Zij is weggegaan voordat de kwestie over de vergoeding werd besproken. De berichtgeving heeft in hoofdzaak betrekking op wat tijdens die avond is besproken in afwezigheid van Venema. Verweerders hebben kennelijk gebruik gemaakt van informatie die buiten de informatieavond om is verkregen. Zij hebben voldoende inzicht verschaft in de wijze waarop de berichtgeving uiteindelijk tot stand is gekomen en de manier waarop zij gebruik hebben gemaakt van door anonieme bronnen verstrekte informatie. Daarbij komt dat Van Pelt is benaderd voor wederhoor. Dat hij ervoor heeft gekozen niet inhoudelijk te reageren, kan verweerders niet worden verweten.
Verder hebben verweerders aannemelijk gemaakt dat op basis van hun onderzoek voldoende reden bestond om te berichten over klagers zoals zij hebben gedaan. Doordat onder meer in de koppen de beschuldigingen aan het adres van klagers tussen aanhalingstekens zijn geplaatst, is voldoende duidelijk dat het niet gaat om vaststaande feiten maar om de mening van meerdere bewoners. Niet is gebleken dat de artikelen relevante feitelijke onjuistheden bevatten. Bovendien hadden klagers hun visie naar voren kunnen brengen en er daarmee voor kunnen zorgen dat een minder eenzijdig beeld over de kwestie zou zijn ontstaan. Dat zij niet adequaat hebben gereageerd, kan verweerders niet worden tegengeworpen.
Met de publicatie van de artikelen en de weigering tot rectificatie is niet journalistiek ontoelaatbaar gehandeld.

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

A.B. van Pelt, A.B. van Pelt Holding B.V., A.B. van Pelt Projektontwikkeling B.V., Dubbelveste B.V. en Spuihave B.V.

tegen

J.-S. Venema, M. Straub, A. Paans en de hoofdredacteuren van AD en AD De Dordtenaar

Bij brief van 3 april 2013 met vijf bijlagen heeft A.B. van Pelt in privé en namens zijn ondernemingen A.B. van Pelt Holding B.V., A.B. van Pelt Projektontwikkeling B.V., Dubbelveste B.V. en Spuihave B.V. (hierna: klagers) een klacht ingediend tegen J.-S. Venema, M. Straub, A. Paans en de hoofdredacteuren van AD en AD De Dordtenaar (hierna: verweerders). Hierop heeft drs. P.F.G. van den Bosch, plaatsvervangend hoofdredacteur, geantwoord in een brief van 17 mei 2013 met zeven bijlagen.
 
De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 24 mei 2013. Namens klagers is daar A.B van Pelt verschenen, vergezeld door zijn zonen G.D. van Pelt en B.J. van Pelt. Aan de zijde van verweerders waren daar voornoemde Venema (verslaggeefster), Straub (adjunct-chef) en Van den Bosch aanwezig.

Vanwege de plotselinge afwezigheid van een van de leden van de Raad, hebben partijen desgevraagd laten weten geen bezwaar te hebben tegen behandeling van de zaak door de voorzitter en drie leden.

DE FEITEN

Op 5 oktober 2012 is in AD De Dordtenaar een artikel van de hand van Venema verschenen onder de kop “’Van Pelt chanteert bewoners’” en de onderkop “Huurders spuiboulevard ‘met rug tegen muur’”. Het artikel opent met:
“Bewoners van de Spuiboulevard in Dordrecht worden onder druk gezet door ontwikkelaar Van Pelt. Hij dreigt een vergoeding in te trekken, zodra één bewoner een proces begint tegen de ontwikkelaar. ‘Dit is je reinste chantage’, briest een huurder.”
Het artikel luidt verder als volgt:
“Aan de Spuiboulevard worden nieuwe appartementen bovenop de bestaande woningen gebouwd. Ook opent elektronicawinkel Saturn er haar deuren. De bewoners liggen al een jaar in de clinch met ontwikkelaar Arie van Pelt over de leefsituatie in de ‘bouwput’. Op een voorlichtingsavond voor bewoners eerder deze week maakte Van Pelt duidelijk dat bewoners hun mond moeten houden. ,,Ik wil dat niemand hier contact over zoekt met vriendjes bij de krant,” zei hij tegen de bewoners. Als tegemoetkoming voor de overlast en de op poten zijnde huurverhoging, beloofde hij alle bewoners 2000 euro te betalen. ,,Hij heeft echter direct gezegd dat als één bewoner toch nog ‘zeurt’ en juridische stappen neemt, niemand in het hele complex ook maar een rooie cent krijgt,” vertelt een van de bewoners. Zij zijn bang door de dreigementen en willen daarom niet herkenbaar naar buiten treden. De chantage maakt een medebewoner witheet van woede. ,,Hij zet me met mijn rug tegen de muur. Nu moet ik mijn mond houden om een beetje pokkegeld.” Een van de buren vindt dat Van Pelt respectloos met zijn huurders omgaat. ,,Ik zei tegen hem dat ik denk sterk te staan in een eventueel proces. Waarna hij begon te roepen: Doe het dan! Doe het dan!”
Bewoners grepen de informatieavond aan om kritische vragen te stellen, al werden die verschillende keren als onzin afgedaan door de ontwikkelaar. ,,Hij wees naar zijn gehoorapparaat en zei: ‘Ik hoor u niet, maar ik wil u ook geloof ik niet horen’. Dat is toch respectloos?” De bewonersavond was ook de eerste keer dat het ongeluk van 14 september aan de kaak werd gesteld. Een betonblok van ruim duizend kilo viel uit het plafond in de centrale hal. Een sloopmedewerker raakte hierbij ernstig gewond. ,,Een vergissing van aannemer Heijmans,” stelde Van Pelt. De voortgang van het project laat te wensen over, zegt hij. ,,Dat komt door aannemer Heijmans. Hij was slecht voorbereid.” Van Pelt wilde gisteren niet reageren op de aantijging dat hij zich schuldig maakt aan chantage.

Op dezelfde dag is in AD een artikel van de hand van Venema verschenen onder de kop “’Zeuren over bouwoverlast? Dan geen €2000 vergoeding!’”. Dit artikel luidt als volgt:
“Bewoners van een wooncomplex in hartje Dordrecht, dat wordt verbouwd, voelen zich ‘gechanteerd’ door de projectontwikkelaar. De verbouwing levert flink wat overlast op en ook is er volgens de bewoners regelmatig sprake van onveilige situaties. Projectontwikkelaar Arie van Pelt zegde onlangs elk huishouden 2000 euro toe als compensatie voor die overlast, maar nu laat hij blijken dat ze het geld alleen krijgen als ze niet meer ‘zeuren’ en geen juridische stappen tegen hem ondernemen. De bewoners klagen al een jaar. Bovenop de bestaande woningen worden nieuwe appartementen gebouwd en de mega-elektronicawinkel Saturn neemt zijn intrek in het pand. De huurders zitten constant in de bouwherrie, hebben last van stof, moesten het deze zomer zonder balkon doen en door de trillingen komen er steentjes van de muur. De bewoners voelen zich nu bedreigd en onder druk gezet. ,,Hij chanteert ons gewoon. Ik sta met mijn rug tegen de muur nu ik mijn mond moet houden om een beetje pokkegeld,” zegt een boze bewoner. Het conflict laaide op na een voorlichtingsavond voor bewoners eerder deze week. Volgens een bewoner was de sfeer grimmig. ,,Kritische opmerkingen werden als onzin afgedaan. Van Pelt wees naar zijn gehoorapparaat en zei: ‘Ik hoor u niet, maar ik wil u ook geloof ik niet horen’. Dat is toch respectloos?” Op 14 september viel er voor de lift in de centrale hal een betonblok van ruim duizend kilo uit het plafond. Een sloopmedewerker raakte hierbij ernstig gewond. De bewoners waren geschokt. ,,Wij lopen daar de hele dag langs, er hadden doden kunnen vallen,” aldus een van de bewoners toen. Projectontwikkelaar Van Pelt wilde gisteren niet reageren.”

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klagers stellen dat de artikelen op een onheuse manier tot stand zijn gekomen. Op 3 oktober 2012 heeft de verhuurder (Dubbelveste B.V.) een vergadering belegd met de bewoners van het complex Spuiboulevard in Dordrecht. Daar heeft A.B. van Pelt (hierna: Van Pelt) een toelichting gegeven op de werkzaamheden met betrekking tot de in uitvoering zijnde renovatie en daarmee samenhangende onderwerpen. Op deze avond waren 20 van de 24 bewoners aanwezig. Klagers benadrukken dat het een besloten vergadering betrof. Ter zitting licht Van Pelt toe dat de reden daarvoor was gelegen in het feit dat er voor de bestaande huurders mogelijk andere afspraken zouden gaan gelden dan voor toekomstige huurders. Op die manier kon worden voorkomen dat daarover met nieuwe huurders in de toekomst discussie zou ontstaan. Uit de presentielijst blijkt dat Venema aanwezig was bij deze besloten vergadering en was meegekomen met een van de huursters. Zij heeft zich noch bij binnenkomst noch later op de avond als journaliste kenbaar gemaakt. Volgens klagers is tijdens de vergadering expliciet verzocht de door de verhuurder verstrekte informatie slechts te gebruiken voor communicatie onderling. Daarbij is als voorbeeld gegeven dat het op prijs werd gesteld als de informatie niet de volgende dag in AD De Dordtenaar zou verschijnen. Ook op dat moment heeft Venema niet duidelijk gemaakt dat haar aanwezigheid nog een ander (journalistiek) doel had dan het terzijde staan van haar vriendin. De volgende dag is Van Pelt gebeld door Venema in haar functie van journalist bij AD De Dordtenaar. Overigens heeft Venema toen niet laten weten dat zij op de informatieavond aanwezig was geweest. Zij poneerde een aantal stellingen, waaronder de mededeling dat Van Pelt tijdens de vergadering bewoners onder druk had gezet, en vroeg Van Pelt om een toelichting. Van Pelt heeft daarop geantwoord dat het informatie uit een besloten vergadering betrof en dat daarover niet zonder toestemming van de aanwezigen gesproken kon worden. Bij navraag naar de bronnen van haar beschuldiging liet Venema weten dat deze anoniem wensten te blijven. Daardoor was het voor Van Pelt niet mogelijk te overleggen met de bewoners en/of het bestuur van de bewonersvereniging of hij informatie uit de vergadering kon verstrekken. Omdat het een besloten vergadering betrof en de journaliste niet met open vizier had gewerkt, heeft Van Pelt geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid tot wederhoor.
Klagers stellen verder dat de berichtgeving zeer tendentieus is. In de artikelen zijn zaken verdraaid weergegeven en uit hun verband gehaald. Zo is onder meer beschreven dat Van Pelt heeft gedreigd een vergoeding in te trekken en dat die vergoeding een compensatie zou zijn voor de overlast en de op handen zijnde huurverhoging. Volgens klagers is een vergoeding aangeboden als compensatie voor een huurverhoging veroorzaakt door het toepassen van energiebeperkende maatregelen. Wettelijk gezien dient 70% van de bewoners met een huurverhoging in te stemmen, maar de verhuurder vond het democratischer als 100% van de bewoners de verhoging zou accepteren. Daarom is gekozen voor een akkoord van 100%. Dat is bijna gelukt, alleen de vriendin van Venema is uiteindelijk niet akkoord gegaan met het aanbod. Daarnaast zijn negatieve bewoordingen gebruikt die volgens klagers afkomstig zijn van slechts één persoon – de vriendin van Venema – terwijl de indruk is gewekt dat meerdere bewoners het eens waren met deze huurster. Klagers wijzen er verder op dat Venema maar kort op de informatieavond aanwezig is geweest. Na afloop heeft Van Pelt nog met de bewoners, onder wie de vriendin van Venema, geborreld en toen was de sfeer prima.
Klagers menen dat verweerders op diverse punten in strijd hebben gehandeld met de Leidraad van de Raad. In de artikelen zijn klagers zodanig afgeschilderd dat imagoschade is toegebracht. Ter ondersteuning van hun standpunten hebben klagers nog gewezen op een column die op 6 oktober 2012 in AD is verschenen onder de kop “Journalisten en mensen… je houdt ze niet uit elkaar”.
Naar aanleiding van de berichtgeving hebben klagers contact gehad met verweerders. Dat heeft niet het gewenste resultaat opgeleverd, omdat verweerders geen excuses hebben gemaakt en niet zijn ingegaan op de eis tot rectificatie. Verweerders hebben nogmaals wederhoor aangeboden, waarbij een nieuw artikel desnoods geschreven kon worden door een andere journalist. Vanwege de hele gang van zaken hebben klagers geen vertrouwen in verweerders en daarom hebben zij dit aanbod geweigerd.

Verweerders stellen dat Venema sinds het ernstige ongeluk van 14 september 2012, waarbij een deel van het plafond van de hal naar beneden kwam, contact heeft met bewoners van het complex. Een van de bewoners heeft laten weten dat er al meerdere schriftelijke klachten naar klagers zijn verzonden, maar dat daarop nooit is gereageerd. De dag na het ongeluk hebben de bewoners een uitnodiging ontvangen voor de bewuste informatieavond. Dit was de eerste keer in twee jaar dat ze Van Pelt zouden gaan zien. De bewoners hebben Venema gevraagd om op de avond aanwezig te zijn. Zij waren van plan kritische vragen te stellen en mogelijk, voor de zekerheid, geluidsopnamen te maken. De bewoners waren dus op de hoogte van de komst van Venema. Van Pelt heeft vooraf ook op geen enkele manier laten weten dat Venema niet welkom was. Overigens is tijdens de vergadering niet gevraagd of er journalisten in de zaal zaten. Venema heeft met adjunct-chef Straub overlegd of zij naar de informatieavond zou gaan. Zij heeft dat uiteindelijk gedaan omdat het de eerste gelegenheid was om Van Pelt te zien na het ernstige ongeluk, die avond de enige mogelijkheid was om de situatie tussen de bewoners en Van Pelt te aanschouwen en het een bekend bouwproject in Dordrecht betreft, waar al veel over te doen is geweest. Er was dus sprake van een grote maatschappelijke relevantie. Volgens Venema is zij tijdig gearriveerd en heeft zij zich ingeschreven met haar privé-emailadres omdat zij freelancer is en daarom geen AD-emailadres heeft. De sfeer was direct gespannen door een vreemde opmerking van Van Pelt, die vervolgens de vergadering opende door te zeggen: “Deze avond is alleen voor bewoners, dus wie zijn mond niet kan houden tegenover vriendjes van de pers, moet ophoepelen. Want ik weet dat een aantal van jullie nogal goed bevriend is met AD De Dordtenaar. Dan zou dit de laatste keer zijn dat er een informatieavond met mij gehouden wordt.” Venema voelde zich daardoor geïntimideerd en heeft in overleg met Straub de vergadering verlaten bij punt 2a van de 12 vergaderpunten. Zij heeft in de tijd dat zij aanwezig was niets gezegd en geen aantekeningen gemaakt. De kwestie van de vergoeding, waarover in de artikelen is bericht, is niet tijdens de aanwezigheid van Venema besproken. De volgende dag heeft Venema bij diverse bewoners aangebeld om de informatieavond te bespreken. Zij heeft uiteindelijk vier bewoners gesproken die bereid waren hun verhaal te doen. Omdat de bewoners anoniem willen blijven, zijn deze bronnen niet openbaar gemaakt. Zoals in dergelijke gevallen gebruikelijk is bij AD, zijn de namen en adressen wel bekend bij de hoofdredactie. Naar aanleiding van de verhalen van deze bewoners heeft Venema contact opgenomen met Van Pelt om zijn reactie te vragen. Van Pelt wilde echter niet reageren zolang de bronnen niet werden prijsgegeven. Vanwege de aan de bronnen toegezegde anonimiteit, is niet aan dit verzoek voldaan.
Verder stellen verweerders dat de artikelen volledig zijn gebaseerd op beschikbare stukken en de informatie van meerdere bewoners. Dat slechts één persoon als bron is gebruikt, zoals klagers stellen, is onjuist. Verweerders hebben er alles aan gedaan om de beschuldigingen te onderzoeken. Er is ook voldoende ruimte geboden voor wederhoor, waarvan klagers geen gebruik hebben gemaakt. Verweerders concluderen dat zij niet journalistiek onzorgvuldig hebben gehandeld.
Verweerders hebben na publicatie serieus naar de bezwaren van klagers gekeken, maar meenden dat er geen reden was tot rectificatie. Wel hebben zij klagers nogmaals aangeboden hun weerwoord te geven, maar klagers hebben van dat aanbod geen gebruik gemaakt.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

De Raad vat de kern van de klacht samen als volgt:

  1. Klagers maken bezwaren tegen de totstandkoming van de artikelen, omdat Venema niet met open vizier heeft gewerkt en gebruik heeft gemaakt van anonieme bronnen.
  2. De artikelen zijn tendentieus, waardoor ten onrechte een negatief beeld van klagers is geschetst.

De Raad zal zich tot deze kern beperken.
 
Ad 1.
Verweerders hebben aannemelijk gemaakt dat er voor Venema voldoende aanleiding bestond op de informatieavond aanwezig te zijn zonder haar identiteit als journalist bekend te maken. Daarbij is van belang dat vooraf niet kenbaar was gemaakt dat de pers niet welkom was op de bijeenkomst. Verweerders hebben in dit verband bovendien gesteld dat Venema is weggegaan voordat de kwestie over de vergoeding werd besproken, wat door klagers niet is weersproken. De berichtgeving heeft dus in hoofdzaak betrekking op wat tijdens de informatieavond is besproken in afwezigheid van Venema. Kennelijk hebben verweerders gebruik gemaakt van informatie die Venema buiten de informatieavond om heeft verkregen.

Verweerders hebben voldoende inzicht verschaft in de wijze waarop de berichtgeving uiteindelijk tot stand is gekomen en de manier waarop zij gebruik hebben gemaakt van door anonieme bronnen verstrekte informatie. Zij hebben aannemelijk gemaakt dat de artikelen zijn gebaseerd op stukken en informatie van meerdere personen, van wie de identiteit bij de hoofdredactie bekend is, en welke informatie steeds is geverifieerd.
Daarbij komt dat Van Pelt door Venema is benaderd voor wederhoor. Venema heeft zich in dit gesprek als journalist kenbaar gemaakt en de verkregen informatie met Van Pelt besproken. Dat Van Pelt om hem moverende redenen ervoor heeft gekozen in dat gesprek niet inhoudelijk te reageren, kan verweerders niet worden verweten.
Alles in aanmerking genomen bestaat dan ook geen grond voor het oordeel dat verweerders bij de totstandkoming van de berichtgeving journalistiek onaanvaardbaar hebben gehandeld. (zie onder meer punten 2.1.1., 2.1.5., 2.2.2., 2.2.3. en 2.3.1. van de Leidraad van de Raad)

Ad 2.
Verweerders hebben aannemelijk gemaakt dat op basis van hun onderzoek voldoende reden bestond om te berichten over klagers zoals zij hebben gedaan. Zij hebben in de berichtgeving voldoende onderscheid gemaakt tussen feiten, beweringen en meningen. Doordat onder meer in de koppen de beschuldigingen aan het adres van klagers tussen aanhalingstekens zijn geplaatst, is voldoende duidelijk dat het niet gaat om vaststaande feiten maar om de mening van meerdere bewoners. Verder is niet gebleken dat de artikelen relevante feitelijke onjuistheden bevatten. De punten die door klagers als feitelijke onjuistheden zijn aangewezen, betreffen voornamelijk een andere appreciatie van die feiten door de bewoners.
Bovendien is klagers gelegenheid tot wederhoor geboden. Klagers hadden dan ook hun visie naar voren kunnen brengen en er daarmee voor kunnen zorgen dat een minder eenzijdig beeld over de kwestie zou zijn ontstaan. Dat zij niet adequaat hebben gereageerd, kan verweerders niet worden tegengeworpen.
De Raad is dan ook van oordeel dat verweerders met de publicatie van de artikelen en de weigering tot rectificatie niet journalistiek ontoelaatbaar hebben gehandeld. (zie punten 1.1., 1.4. , 1.5. en 2.3.1. van de Leidraad)

BESLISSING

De klacht is ongegrond.

Aldus vastgesteld door de Raad op 19 juli 2013 door mr. C.A. Streefkerk, voorzitter, mw. M.J.H. Doomen, drs. ir. M.C.N. Mokveld en M. Ülger, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris, en mr. M. Steenbergen, plaatsvervangend secretaris.