2012/52 gegrond

Samenvatting

In het Noordhollands Dagblad edities Alkmaar e.o. en Schagen e.o. is een reeks artikelen over klaagster verschenen. Volgens de Raad heeft klaagster overtuigend gesteld dat er meerdere feitelijke onjuistheden in de verschillende artikelen zijn beschreven. Verweerder heeft zelf erkend dat in ieder geval een tweetal onjuistheden zijn vermeld. Verder heeft verweerder ten aanzien van andere door klaagster opgemerkte onjuistheden niet aannemelijk gemaakt dat de betreffende feiten wèl kloppen.
Daarnaast heeft verweerder, met name in de artikelen met de koppen “Prestigeobject dijt uit tot splijtzwam” en “’Tennisvereniging is gênant hebberig’”, een overwegend negatieve toonzetting gehanteerd. Er is sprake van een onevenwichtig commentaar waar feiten en persoonlijke meningen van verweerder en van geïnterviewden door elkaar lopen. Bij artikelen met een dergelijke overwegend negatieve toonzetting had verweerder uitvoeriger wederhoor behoren toe te passen.
Verweerder heeft aldus journalistiek onzorgvuldig gehandeld. Dat hij later heeft aangeboden een ‘abuis’ te publiceren en klaagster heeft gewezen op de mogelijkheid een ingezonden brief te sturen, kan hieraan niet afdoen.

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

Tennisvereniging Warmenhuizen

tegen

de hoofdredacteur van het Noordhollands Dagblad

Bij brief van 8 juni 2012 met zeven bijlagen heeft het bestuur van Tennisvereniging Warmenhuizen te Warmenhuizen (hierna: klaagster) een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van het Noordhollands Dagblad (hierna: verweerder). Hierop heeft verweerder geantwoord in een brief van 12 juli 2012. Klaagster heeft daarop nog gereageerd in een schrijven van 16 augustus 2012 met 17 bijlagen.

De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 24 augustus 2012. Namens klaagster zijn verschenen G.P.J. den Hartogh, voorzitter, en P. Schouten, bestuurslid. Namens verweerder was J. van der Werff, redactiechef, aanwezig.

DE FEITEN

Op 7 maart 2012 zijn in het Noordhollands Dagblad editie Schagen e.o. (hierna: Schager Courant) artikelen verschenen onder de kop “’Tennisvereniging is gênant hebberig’” en “Buren niet blij met twee tennisbanen”. Laatstgenoemd artikel opent als volgt:
“Ook niet-leden van de tennisbaan zijn tegen uitbreiding van het park”.
Verder is in dit artikel onder meer vermeld:
“Of de bewoners veel kans maken met hun bezwaar is de vraag omdat het bestemmingsplan ter plekke sport aangeeft. Daarop hebben de bewoners gevraagd of het bij een baan kon blijven, op de plek van de huidige entree met fietsenstalling. De entree kon dan richting huizen schuiven. Het op het gemeentehuis uitgenodigde bestuur kwam echter niet opdagen en houdt vast aan twee nieuwe banen aan de zuidkant van het bestaande complex.”

Eveneens is op 7 maart 2012 in de Schager Courant een artikel verschenen onder de kop“Prestigeobject dijt uit tot splijtzwam” en de bovenkop “Weerstand tegen dure uitbreiding met gemeenschapsgeld; andere verenigingen hebben hogere nood”. Dit artikel opent als volgt:
“,,Door deze kwestie, en vooral de manier waarop het bestuur zich opstelt, is de sfeer van de club aan het verzieken. Ik heb overwogen uit te wijken naar Groet, maar ik wil op de fiets naar de tennisbaan. En daarna een pilsje drinken." Aldus Max van Baar. Hij zit in de Oldee commissie die 45 plus toernooien organiseert voor de Tennisvereniging Warmenhuizen. De geplande uitbreiding van de club, van acht naar tien banen, lijkt uit te dijen tot een splijtzwam. ’Een prestigeobject’ oordeelt een vaste kern van leden. Waaronder drie voorgaande voorzitters van de club. ’Nergens voor nodig’, zeggen zowel Bob van Zijp, Chris van Vlaanderen en Fred Mandemaker.”
Verder komen in het artikel de volgende passages voor:
“Mandemaker vroeg het bestuur om een heroverweging van de uitbreiding. Dat werd geweigerd en Mandemaker is er nu wel klaar mee. „Ik heb ze geschreven dat ik geen behoefte meer heb aan besprekingen met dit autocratische bestuur. Ze luisteren toch niet. Ik blijf voorlopig wel aan het werk voor de club. Net als de rest van de commissie, maar we zijn unaniem tegen uitbreiding.” Vorig jaar besloot de ledenvergadering tot uitbreiding. „Het is er op slinkse manier door gedrukt,” zegt Mandemaker. Net als bij de meeste clubs komen doorgaans hooguit een man of vijftig naar deze bijeenkomsten. „Nu was opeens een groep jongelui gelobbyd die na de stemming meteen verdween.” Ook anderen reppen van ’opgetrommeld stemvee’.”
en
“Penningmester Marc Broersen geeft toe dat er mensen opgeroepen zijn om te stemmen: „Maar dat neemt niet weg dat het een legitiem besluit is. Een nieuwe vergadering heeft weinig zin. Dan komt juist de vaste kern tegenstanders en krijg je ook geen echte afspiegeling van de vereniging.” Recent is op kosten van de gemeente de kantine voor 45 mille gerenoveerd. En, met subsidie en garantstelling, zijn ook de laatste vier gravel banen ingeruild voor moderne.”
en
“Warmenhuizen, dat ooit op negenhonderd leden zat, zakte de laatste anderhalf jaar naar 773. Van Zijp: „En bij all weather banen mag je die vuistregel ruim nemen omdat de capaciteit groter is.” Broersen stelt daar tegenover dat het plan financieel goed doorwrocht is. „Met cashflow en leden prognoses.” Ook bestuurslid Peter Nannes denkt dat het met het ledental wel goed komt. „We dalen, maar niet desastreus. En minder dan verenigingen in de omgeving.” Maar dan blijft niet zo, verwacht Van Baar.”
Het artikel sluit met de zin:
“Maar het ergst vindt de oppositie de klap gemeenschapssteun die volgens hen zinloos wordt getoucheerd.”
Bij het artikel is een foto geplaatst, waarvan het onderschrift luidt: “Ook voor de vier nieuwe all weatherbanen en de renovatie van de kantine heeft de gemeente Harenkarspel diep in de buidel getast”.

Op 8 maart 2012 is in het Noordhollands Dagblad editie Alkmaar e.o. (hierna: Alkmaarsche Courant) een artikel verschenen onder de kop “Interne twist TV Warmenhuizen”. Verder zijn op 9 maart 2012 in de Alkmaarsche Courant artikelen verschenen onder de kop “Onderzoek naar subsidie tennisclub” en “’Tennisvereniging is gênant hebberig’”. Laatstgenoemd artikel heeft als bovenkop: “Uitbreiding complex zonde van het geld en nergens voor nodig”. Het artikel opent als volgt:
“Binnen Tennisvereniging Warmenhuizen rijst verzet tegen het plan het sportcomplex deze zomer uit te breiden van acht naar tien banen. ‘Zonde van het geld, nergens voor nodig’, vinden de tegenstanders.”
Verder komen in dit artikel de volgende passages voor:
“De raad ging akkoord met zestig mille subsidie en daarnaast leent de club nog ongeveer een ton. De tegenstanders vinden het gênant zoveel gemeenschapsgeld aan te nemen.”
en
“Voormalig voorzitter Fred Mandemaker noemt het huidige bestuur ‘hebberig’, om voor de gemeentefusie nog even wat subsidie te claimen. En hij is niet de enige. Ze vinden het luxe plan niet te verkopen aan verenigingen die het geld veel harder nodig hebben. De schaak- en badmintonclub, om er maar een paar te noemen, zouden dolblij zijn met een fractie van zo’n bedrag. Maar ook de accommodatie van de tennisclub van Dirkshorn steekt armoedig af bij die van Warmenhuizen. De geplande uitbreiding van de club, van acht naar tien banen, lijkt uit te dijen tot een splijtzwam. ‘Een prestigeobject’ oordeelt een vaste kern van leden.”
en
“Mandemaker vroeg het bestuur om een heroverweging van de uitbreiding. Dat werd geweigerd en Mandemaker is er nu wel klaar mee. ,,Ik heb ze geschreven dat ik geen behoefte meer heb aan besprekingen met dit autocratische bestuur. Ze luisteren toch niet. Ik blijf voorlopig wel aan het werk voor de club. Net als de rest van de commissie, maar we zijn unaniem tegen uitbreiding.” Vorig jaar besloot de ledenvergadering tot uitbreiding. ,,Het is er op slinkse manier door gedrukt,” zegt Mandemaker.”
Bij dit artikel is een foto geplaatst waarvan het onderschrift luidt: “Ook voor de nieuwe all weatherbanen heeft de gemeente Harenkarspel diep in de buidel getast”.

Vervolgens is op 22 maart 2012 in de Alkmaarsche en Schager Courant een artikel verschenen onder de kop “Subsidie tennisclub opnieuw in college”. Verder is op 29 maart 2012 in de Alkmaarsche en Schager Courant een artikel verschenen onder de kop “College geeft toch 65 mille aan tennisclub”. In de Schager Courant open dit artikel als volgt:
“Burgemeester en wethouders van Harenkarspel willen toch vijfenzestig mille subsidie geven voor uitbreiding van het Warmenhuizer tennispark naar tien banen. Daarmee gaat het college voorbij aan de oppositie binnen de club zelf.”

Op 18 april 2012 is in de Alkmaarsche en Schager Courant nog een artikel verschenen onder de kop “Buren vrezen tennislampen”. Ten slotte is het artikel “Tennisclub wil nog geen bemiddeling” op 25 april 2012 in de Schager Courant verschenen en op 27 april 2012 in de Alkmaarsche Courant.
 
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klaagster stelt dat verweerder voortdurend en stelselmatig tendentieuze en insinuerende artikelen over haar heeft geschreven. Volgens klaagster is zij daardoor in diskrediet gebracht. Daarnaast meent klaagster dat verweerder zeer eenzijdig bericht. Het lijkt alsof geen sprake meer is van objectiviteit aan de zijde van verweerder, maar verweerder in opdracht van een kleine groep mensen negatief over klaagster bericht. In de berichtgeving heeft verweerder bovendien zeer beperkt wederhoor toegepast. Dit wederhoor komt in de artikelen niet dan wel nauwelijks naar voren, aldus klaagster.
Zij stelt verder dat in de artikelen pertinente onjuistheden zijn beschreven. Zo worden onder meer verkeerde bedragen van verleende subsidies genoemd en verkeerde termen gebruikt. Daar waar bijvoorbeeld sprake is van een waarborg door de gemeente, wordt gesproken over een geldlening, wat volgens klaagster een groot verschil is. Ook is beschreven dat een subsidie is ontvangen voor de renovatie van de kantine. Uit het daarover genomen raadsbesluit blijkt echter duidelijk dat de verleende subsidie voor verscheidene doeleinden is bestemd, waaronder in geen geval de kantine. Verder wordt in een artikel verwezen naar een gesprek met de gemeente, waar klaagster niet zou zijn komen opdagen. Er is echter nooit een uitnodiging voor een dergelijk gesprek geweest. Tevens wordt gesuggereerd dat de gemeente diep in de buidel heeft getast voor vier nieuwe banen. Volgens klaagster is dit onjuist, aangezien de gemeente aan de vervanging van de vier gravelbanen geen cent heeft bijgedragen. Op vele plekken geven de artikelen derhalve blijk van onzorgvuldige en incorrecte berichtgeving. Dit terwijl de juiste gegevens relatief eenvoudig zijn te achterhalen aan de hand van bijvoorbeeld raadsbesluiten. Door dit alles wordt het idee versterkt dat sprake is van een hetze jegens haar, aldus klaagster.
Volgens haar is het aanbod van verweerder tot het opnemen van een abuis om een paar fouten te corrigeren, niet afdoende. Allereerst erkent verweerder daarmee niet dat sprake is van een hetze jegens klaagster. Daarnaast behelst een ‘abuis’ een paar kleine regeltjes die op een pagina achteraf verschijnen, terwijl de artikelen vaak prominent in beeld waren, aldus klaagster.

Verweerder stelt dat hij over zowel het wel als het wee van klaagster publiceert. Dit betekent dat ook artikelen worden gepubliceerd die klaagster niet altijd tot tevredenheid stemmen. Volgens verweerder is onder meer bericht over kritiek op de uitbreidingsplannen van klaagster. Deze kritiek was afkomstig van drie oud-voorzitters van klaagster. Dat sprake is van een hetze jegens klaagster, is onjuist. Volgens verweerder wordt gepubliceerd wat op dat moment speelt en worden meningen weergegeven van mensen die daarbij betrokken zijn. Zo is bijvoorbeeld recentelijk ook aandacht besteed aan de opening van de nieuwe banen van klaagster.
Mogelijk zijn er kleine onvolkomenheden in de artikelen geslopen, maar naar de mening van verweerder zou de strekking van de artikelen bij klaagster ook zonder die onvolkomenheden niet in goede aarde zijn gevallen. Ter zitting heeft verweerder aangevoerd dat hij ervan uit gaat dat de gestelde feiten in de artikelen juist zijn.
Verweerder stelt dat hij klaagster wel op een tweetal punten tegemoet wilde komen. Dit betreft het onderschrift van een foto waarin staat dat door de gemeente ‘diep in de buidel is getast’. Indien de gemeente slechts garant stond, dan is deze formulering onjuist gekozen. Daarnaast blijkt uit hetgeen klaagster naar voren heeft gebracht dat geen sprake is van een renovatie van de clubkantine, maar verbetering van de clubaccommodatie. Verweerder stelt dat hij heeft aangeboden dit in de rubriek Abuis te vermelden en hij heeft erop gewezen dat het klaagster vrij staat in een lezersbrief te reageren. Klaagster heeft van dit aanbod echter geen gebruik gemaakt, aldus verweerder.              

BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
De Raad stelt voorop dat de journalist en zijn redactie vrij zijn in de selectie van het nieuws. Dit neemt niet weg dat de journalist waarheidsgetrouw behoort te berichten. Op basis van zijn informatie moeten lezers, kijkers en luisteraars zich een zo volledig mogelijk en controleerbaar beeld kunnen vormen van het nieuwsfeit waarover wordt bericht. In de berichtgeving maakt de journalist een duidelijk onderscheid tussen feiten, beweringen en meningen en vermijdt de journalist eenzijdige en tendentieuze berichtgeving. (zie punten 1.1., 1.2., 1.4. en 1.5. van de Leidraad van de Raad)

De Raad is van oordeel dat klaagster overtuigend heeft gesteld dat er meerdere feitelijke onjuistheden in de verschillende artikelen zijn beschreven. Verweerder heeft zelf erkend dat in ieder geval een tweetal onjuistheden zijn beschreven. Naar het oordeel van de Raad heeft verweerder ten aanzien van de door klaagster aangegeven onjuistheden niet aannemelijk gemaakt dat de betreffende feiten in de artikelen wèl kloppen.
Daarnaast is de Raad van mening dat verweerder, met name in de artikelen van 7 maart 2012 met de kop “Prestigeobject dijt uit tot splijtzwam” en van 9 maart 2012 met de kop “’Tennisvereniging is gênant hebberig’”, een overwegend negatieve toonzetting hanteert met betrekking tot klaagster. Er is sprake van een onevenwichtig commentaar waar feiten en persoonlijke meningen van verweerder en van geïnterviewden door elkaar lopen. Zo zijn onder meer de bovenkoppen van het artikel van 7 maart 2012 (“Weerstand tegen dure uitbreiding met gemeenschapsgeld; andere verenigingen hebben hogere nood”) en van het artikel van 9 maart 2012 (“Uitbreiding complex zonde van het geld en nergens voor nodig”) niet weergegeven als citaten, waardoor deze als mening van verweerder beschouwd moeten worden. Eveneens getuigt onder meer de volgende zinsnede, die niet als citaat is weergegeven, niet van een objectieve en neutrale beschouwing van de zijde van verweerder: “De schaak- en badmintonclub, om er maar een paar te noemen, zouden dolblij zijn met een fractie van zo’n bedrag. Maar ook de tennisclub van Dirkshorn steekt armoedig af bij die van Warmenhuizen.”
Bij artikelen met een dergelijke overwegend negatieve toonzetting had verweerder uitvoeriger wederhoor behoren toe te passen.

Gelet op het voorgaande is de Raad van oordeel dat verweerder, gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid, journalistiek onzorgvuldig heeft gehandeld. Dat verweerder later heeft aangeboden een ‘abuis’ te publiceren en klaagster heeft gewezen op de mogelijkheid een ingezonden brief te sturen, kan hieraan niet afdoen.

BESLISSING

De klacht is gegrond.

De Raad verzoekt verweerder deze beslissing integraal of in samenvatting in het Noordhollands Dagblad, edities Alkmaar e.o. en Schagen e.o., te publiceren.
 
Aldus vastgesteld door de Raad op 25 september 2012 door mr. V.H.G. Lebesque, voorzitter, H. Blanken, M.C. Doolaard, mw. dr. Y.M. de Haan en mw. J.G.T.M. Wartenbergh, leden, in tegenwoordigheid van mr. M. Steenbergen, plaatsvervangend secretaris.