2012/29 gegrond

Samenvatting

In de rubriek ‘deBuzz.nl’ van de Gelderlander is een artikel verschenen onder de kop “Veel lol, maar wel een halve ton studieschuld”. Vergelijkbare berichtgeving is verschenen op de websites van de Gelderlander en deBuzz.nl. Daarna is in de rubriek ‘Goed fout’ in de Gelderlander een aanvulling op het artikel geplaatst. Kern van de klacht is dat verweerders onjuist en suggestief hebben bericht over de achtergrond van de studieschuld van klager en deze berichtgeving onvoldoende hebben gerectificeerd.
De Raad overweegt dat in de inleiding en kop van de gewraakte berichtgeving het beeld wordt geschetst van een kwistige student die in korte tijd zijn studieschuld heeft doen oplopen. Daarbij wordt de indruk gewekt dat klager zijn studiebeurs heeft besteed aan vermaak en kleding.
Aan de hand van de overgelegde aantekeningen van verweerders staat voldoende vast dat in het interview ter sprake is gekomen dat klager ADHD heeft, daardoor een paar keer van opleiding is veranderd en een stuk langer over zijn studie doet; ook is in het interview ter sprake gekomen dat klager door middel van een bijbaan bijverdient. Niet in geding is dat klager op een vraag van verweerders over de besteding van zijn beurs aan vermaak en kleding bevestigend noch ontkennend heeft gereageerd.
Gelet op de mogelijke impact van het onderwerp had van verweerders meer zorgvuldigheid en genuanceerdheid ter zake van de inhoud van het artikel mogen worden verwacht. De omstandigheid dat klager één vraag over de besteding van de studiebeurs aan ‘leuke dingen’ niet ontkennend of bevestigend heeft beantwoord, is onvoldoende grond om te spreken over ‘veel lol’, ‘een paar keer per week naar de kroeg’ en ‘mooie kleren en een vakantie’. Het standpunt van verweerders dat klager verantwoordelijk is voor deze onjuiste context kan niet worden gevolgd. De publicatie is op dit punt extra pijnlijk voor klager nu kennelijk sprake is geweest van depressieve klachten en in het interview duidelijk is gemaakt dat de hoge studieschuld voor een belangrijk deel te wijten is aan zijn medische omstandigheden. In het artikel is daarvan echter geen melding gemaakt. Evenmin is gemeld dat klager steeds een bijbaan had om bij te verdienen.
Gelet op het voorgaande had het op de weg van verweerders gelegen over te gaan tot een passende en ruimhartige rechtzetting. De aanvulling die verweerders in een rectificatiekader hebben geplaatst voldoet slechts ten dele aan de rechtzetting die klager mocht verwachten. Die aanvulling heeft met name het in het artikel geschapen onjuiste beeld van klager als een kwistige student die zijn studiebeurs heeft besteed aan vermaak en kleding, niet weggenomen.

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van



tegen

N. Verhoeven, F. Bolder en de hoofdredacteuren van deBuzz.nl en de Gelderlander

Bij brief van 21 februari 2012 met vijf bijlagen heeft X (hierna: klager) een klacht ingediend tegen N. Verhoeven, F. Bolder en de hoofdredacteuren van deBuzz.nl en de Gelderlander (hierna: verweerders). Hierop heeft F. Bolder, projectleider deBuzz.nl en chef redactie de Gelderlander, geantwoord bij e-mailbericht van 11 april 2012. Dezelfde dag heeft Bolder per e-mailbericht een transcriptie van de aantekeningen van Verhoeven overgelegd.

De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 13 april 2012 in aanwezigheid van klager. Aan de zijde van verweerders zijn voornoemde Bolder en Verhoeven verschenen.

DE FEITEN  

Op 24 januari 2012 is in de rubriek ‘deBuzz.nl’ in de Gelderlander een artikel van de hand van Verhoeven verschenen onder de kop “Veel lol, maar wel een halve ton studieschuld”.
De intro van het artikel luidt:
“Studenten lenen steeds vaker en ook steeds meer. Maar aflossen is een zorg voor later. ‘Daar heb ik nog niet over nagedacht.’”
Het artikel bevat de volgende passages over klager:
“[X] was niet heel zuinig met het geleende geld. Een paar keer per week naar de kroeg, mooie kleren en een vakantie kon er ook nog wel vanaf. ,,Het voelde als gratis geld.” Onder het motto ‘investeer in je toekomst en maak je niet te veel zorgen’ zag de 27-jarige student in een paar jaar tijd zijn studieschuld oplopen tot bijna 45.000 euro.”
en
“In de aula van de Radboud Universiteit in Nijmegen rekent hij uit hoe hij zijn schuld hoopt weg te werken. ,,Daar heb ik nog niet over nagedacht. Mijn ouders betalen ongeveer 20.000 euro.” Na een rekensommetje: ,,Over de andere 25.000 euro ben ik zeven jaar bezig.”
Veel zorgen over het aflossen maakt hij niet. ,,Ik weet alleen niet hoe banken reageren als ik een hypotheek wil.” (…) Volgens ervaringsdeskundige [X] begint de kennis over een studieschuld bij de opvoeding. ,,Ouders moeten hun kind heel duidelijk maken dat ze voor die dure auto heel hard gewerkt hebben. Vertel die verhalen al aan kinderen. Pas dan komen ze erachter wat een euro daadwerkelijk waard is.”

Op 23 januari 2012 is vergelijkbare berichtgeving verschenen op de websites van de Gelderlander en deBuzz.nl.

Op 27 januari 2012 is in de rubriek ‘Goed fout’ in de Gelderlander de volgende aanvulling op het artikel geplaatst:
“In het artikel over studieschulden – dinsdag op deze pagina komt de Nijmeegse student [X] aan het woord over zijn hoge studieschuld. Er zijn redenen genoemd voor het oplopen van de schuld maar helaas is geen relatie gelegd met zijn ADHD-achtergrond die heeft geleid tot het wisselen van studies. Deze omstandigheden hebben bijgedragen aan een langere studieduur en de hoge studieschuld.”

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klager stelt dat de gewraakte berichtgeving feitelijk onjuist en suggestief is. Volgens hem wordt in de berichtgeving ten onrechte het beeld geschetst dat hij zijn geld heeft besteed aan dure vakanties, kleding en kroegen. Hij meent dat in de berichtgeving ten onrechte niet aan de orde komt dat hij verschillende studies heeft gevolgd en dat hier een medische conditie aan ten grondslag ligt. Tijdens zijn derde studie is bij klager de aanwezigheid van ADHD in de zwaarste variant vastgesteld. Door deze stoornis heeft klager vijf jaar studiefinanciering verbruikt en twee studies niet voltooid. Tijdens deze studies heeft klager echter altijd een baan gehad om zo beperkt mogelijk te lenen. Hij stelt aan verweerders openheid te hebben gegeven over deze persoonlijke situatie en meent daarbij duidelijk te hebben gemaakt dat zijn situatie afwijkt van die van het merendeel van de studenten.
De overweging om te lenen komt volgens klager voort uit een afspraak met zijn ouders en een gesprek met een mentor. Daarbij is afgesproken dat zijn ouders later het geleende geldbedrag zouden terugbetalen. Volgens klager is de uitspraak ‘veel lol’ misplaatst, omdat hij jarenlang depressief is geweest. Het heeft veel inspanning en een grote studieschuld gekost om te bereiken waar hij nu staat, aldus klager. Hij benadrukt dat tijdens het gesprek met verweerders niet is gesproken over mooie kleding, vakanties en kroegen. Ter zitting licht klager toe dat verweerders deze vraag in het interview aan de orde hebben gesteld, maar hij hierop heeft geantwoord dat hij voornamelijk dure readers heeft gekocht. Klager bezoekt amper kroegen buiten zijn horeca-werkzaamheden. De vakanties die klager heeft genoten heeft hij van zijn salaris betaald. Er is volgens klager bovendien geen sprake van de aanschaf van veel of dure kleding.
Klager stelt dat zijn opmerking over het aflossen van zijn studieschuld buiten de context is geplaatst. Hij heeft weliswaar nog niet nagedacht over de hoogte van het maandelijkse aflosbedrag, maar is zich bewust van het bestaan van de verplichtingen.
In de berichtgeving komt naar voren dat de schuld in ‘een paar jaar tijd’ is opgebouwd, terwijl sprake is van een periode van tien jaar. Bovendien is een schuld van 45.000 euro minder dan een halve ton studieschuld, aldus klager.
Het artikel heeft veel reacties opgeleverd in de directe en indirecte omgeving van klager. De berichtgeving is verder overgenomen op een site die zich bezighoudt met leningen en het aflossen van schulden. De publicatie zorgt voor stress en schaadt klager op korte termijn als penningmeester van de Solid Foundation.
Op 24 en 26 januari 2012 heeft klager verschillende malen contact gehad met Bolder, hetgeen echter niet tot een open gesprek heeft geleid. Klager heeft op 26 januari 2012 wel een constructief gesprek gevoerd met Van Heiningen, de adjunct-hoofdredacteur van de Gelderlander. Na afloop van dit gesprek vond Bolder het opportuun om tot een rectificatie over te gaan. Klager wijst erop dat de inhoud van de rectificatie echter onvolledig was en Bolder deze niet wilde wijzigen. Klager ervaart de houding van Bolder en Verhoeven als aanstootgevend en kleinerend.

Verweerders stellen dat zij op 23 januari 2012 aandacht besteedden aan het onderwerp studieschuld; de locatie was de Radboud Universiteit in Nijmegen. Verhoeven ontmoette daar klager en maakte zich bekend als journalist van deBuzz. Klager wilde meewerken aan het onderwerp en vertelde over zijn studieschuld, uitgaven en leefpatroon. Op basis van aantekeningen is het verhaal dezelfde middag uitgewerkt. Omdat slechts beperkte ruimte voor het artikel beschikbaar was, is de alinea over het aantal studies en duur van de studies geschrapt.
Klager heeft de vraag over kleding, kroegbezoek en vakanties niet ontkennend beantwoord. Tijdens het interview is door hem een ander beeld van zijn situatie geschetst dan tijdens de daaropvolgende contacten met Bolder, aldus verweerders. Zo is door klager geen beeld geschetst van een student die elke euro moest omdraaien en is geen blijk gegeven dat sprake was van bijzondere omstandigheden waardoor het verhaal niet geschikt was voor publicatie.
Nadat klager contact heeft opgenomen met Van Heiningen, is gesproken over het publiceren van een aanvulling op de berichtgeving. In deze aanvulling zou naar voren komen dat de persoonlijke omstandigheden van klager een grotere rol hebben gespeeld dan in het artikel stond vermeld. Daarop is op 27 januari 2012 in de Gelderlander een bericht gepubliceerd waarin een verband werd gelegd tussen de aanwezigheid van ADHD, de lengte van de studie en hoogte van de studieschuld van klager. Klager heeft in deze contacten kenbaar gemaakt geen behoefte te hebben aan een gesprek met verweerders.
Op 6 april 2012 heeft alsnog een gesprek met klager plaatsgevonden, waarbij verweerders duidelijk hebben gemaakt dat tijdens het interview slechts één maal is gesproken over ADHD en het volgen van meerdere studies. Omdat Verhoeven diverse studenten kent met ADHD die zonder problemen hun studie hebben afgerond, heeft hij aan deze omstandigheid geen bijzondere waarde gehecht. Het werd verweerders slechts later duidelijk dat sprake was van bijzondere omstandigheden. Tijdens het aanvankelijke interview is dit niet aan de orde gesteld, aldus verweerders. Door de gretigheid waarmee klager sprak over het uitgeven van geld is aan de stoornis van klager geen verdere aandacht besteed.

BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
Kern van de klacht is dat verweerders onjuist en suggestief hebben bericht over de achtergrond van de studieschuld van klager en deze berichtgeving onvoldoende hebben gerectificeerd.

De Raad stelt voorop dat de journalist waarheidsgetrouw bericht. Op basis van zijn informatie moeten lezers, kijkers en luisteraars zich een zo volledig mogelijk en controleerbaar beeld kunnen vormen van het nieuwsfeit waarover wordt bericht. Voorts zijn de journalist en zijn redactie vrij in de selectie van nieuws. Het is dan ook aan de redactie om te bepalen vanuit welke invalshoek(en) een onderwerp wordt belicht en in welke context het bericht wordt gebracht. (zie punten 1.1. en 1.2. van de Leidraad van de Raad)

De Raad overweegt dat in de inleiding en kop van de gewraakte berichtgeving het beeld wordt geschetst van een kwistige student die in korte tijd zijn studieschuld heeft doen oplopen. Daarbij wordt de indruk gewekt dat klager zijn studiebeurs heeft besteed aan vermaak en kleding.

Aan de hand van de overgelegde aantekeningen van verweerders staat voldoende vast dat in het interview met klager ter sprake is gekomen dat hij ADHD heeft, daardoor een paar keer van opleiding is veranderd en een stuk langer over zijn studie doet; ook is in het interview ter sprake gekomen dat klager door middel van een bijbaan bijverdient. Niet in geding is dat klager op een vraag van verweerders over de besteding van zijn beurs aan vermaak en kleding bevestigend noch ontkennend heeft gereageerd.

De Raad is van oordeel dat van verweerders – gelet op de mogelijke impact van het onderwerp – meer zorgvuldigheid en genuanceerdheid ter zake van de inhoud van het artikel had mogen worden verwacht. De omstandigheid dat klager één vraag over de besteding van de studiebeurs aan ‘leuke dingen’ niet ontkennend of bevestigend heeft beantwoord, is naar het oordeel van de Raad onvoldoende grond om in de berichtgeving te spreken over ‘veel lol’, ‘een paar keer per week naar de kroeg’ en ‘mooie kleren en een vakantie’. Het standpunt van verweerders dat klager verantwoordelijk is voor deze onjuiste context kan dan ook niet worden gevolgd. De Raad acht de publicatie op dit punt extra pijnlijk voor klager nu kennelijk sprake is geweest van depressieve klachten en in het interview duidelijk is gemaakt dat de hoge studieschuld voor een belangrijk deel te wijten is aan zijn medische omstandigheden. In het artikel is van die omstandigheden en de gevolgen daarvan echter geen melding gemaakt. Evenmin is gemeld dat klager steeds een bijbaan had om bij te verdienen.

Gelet op hetgeen hiervoor is overwogen had het op de weg van verweerders gelegen over te gaan tot een passende en ruimhartige rechtzetting, die ondubbelzinnig duidelijk maakt dat de berichtgeving in de te rectificeren publicatie een onjuist en onvolledig beeld gaf. (zie punt 6.1. van de Leidraad)
De aanvulling die verweerders in een rectificatiekader op 27 januari 2012 hebben geplaatst voldoet slechts ten dele aan de rechtzetting die klager mocht verwachten. Het heeft met name het in het artikel geschapen onjuiste beeld van klager als een kwistige student die zijn studiebeurs heeft besteed aan vermaak en kleding niet weggenomen.
 
BESLISSING

De klacht is gegrond.

De Raad verzoekt verweerders deze beslissing integraal of in samenvatting op deBuzz.nl en in de Gelderlander te publiceren.
 
Aldus vastgesteld door de Raad op 29 mei 2012 door mr. C.A. Streefkerk, voorzitter,
H. Blanken, mw. M.E.L. Kogeldans, mw. H.M.M. Nietsch en mw. drs. P.C.J. van Schaveren, leden, in tegenwoordigheid van mr. H. Osinga, secretaris, en mw. mr. F.G. Jansma, plaatsvervangend secretaris.