2012/23 ongegrond

Samenvatting

Klager maakt bezwaar tegen een uitzending van Opgelicht?! waarin aandacht aan hem is besteed. Verweerders hebben niet op de klacht gereageerd.
In de uitzending is aandacht besteed aan het feit dat klager diverse vrouwen zou hebben bedrogen, waardoor zij in financiële problemen zouden zijn gekomen. Volgens de Raad valt niet in te zien dat verweerders niet over klager hadden mogen berichten, zoals zij hebben gedaan. Uit het beschikbare materiaal maakt de Raad op dat voor de aan het adres van klager geuite beschuldigingen voldoende grondslag bestond. (zie punt 2.2.5. van de Leidraad)
De Raad overweegt verder dat het onvoorbereid met draaiende camera aan een betrokkene vragen om een reactie – vanwege het intimiderende karakter ervan – in beginsel niet kan worden aangemerkt als een serieuze manier tot het bieden van een gelegenheid tot wederhoor. De exacte gang van zaken voorafgaand aan de confrontatie tussen klager en Van Asseldonk kan niet worden vastgesteld, mede doordat klager zichzelf heeft tegengesproken. Uit de uitzending en uit hetgeen klager heeft aangevoerd blijkt echter dat klager tijdens het gesprek met Van Asseldonk beschikte over een dossier met relevante informatie. Bovendien blijkt uit de uitzending dat Van Asseldonk tijdens de confrontatie aan klager duidelijk heeft meegedeeld waarop het commentaar betrekking moest hebben en dat zij klager de mogelijkheid heeft gegeven op de beschuldigingen te reageren. Dit gesprek heeft kennelijk ongeveer 40 minuten geduurd, waarbij klager is meegegaan in het gesprek. Daarnaast blijkt uit de door klager overgelegde opname van het telefoongesprek dat hij met Van Asseldonk heeft gevoerd, dat hem toen de mogelijkheid is geboden aanvullende stukken te overleggen. Klager is derhalve ruimschoots in de gelegenheid gesteld op de aan zijn adres geuite beschuldigingen te reageren en zijn visie kenbaar te maken. Uit de stukken die klager heeft overgelegd, kan naar het oordeel van de Raad niet worden opgemaakt in hoeverre klager van de mogelijkheid tot het overleggen van informatie gebruik heeft gemaakt en derhalve ook niet dat de door klager (tot dan toe) gegeven reactie op journalistiek onzorgvuldige wijze is weergegeven c.q. dat de door hem verstrekte informatie op onjuiste wijze in de uitzending is verwerkt. Dat klager van de hem geboden gelegenheid tot wederhoor wellicht niet adequaat gebruik heeft gemaakt, kan verweerders niet worden verweten. (zie punt 2.3.1. van de Leidraad en vgl. RvdJ 2011/13)
Verder is niet gebleken dat de uitzending relevante feitelijke onjuistheden bevat of dat verweerders anderszins journalistiek ontoelaatbaar hebben gehandeld. 

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van
 
X  
tegen
 
S. van Asseldonk en de hoofdredacteur van TROS Opgelicht?!
 
Bij brief van 4 februari 2012 heeft X (hierna: klager) een klacht ingediend tegen S. van Asseldonk en de hoofdredacteur van Opgelicht?! (hierna: verweerders), waarbij is verzocht om een versnelde behandeling. Gelet op artikel 2 lid 3 van het Reglement voor de werkwijze van de Raad, heeft de voorzitter van de Raad dit verzoek afgewezen. Hierna heeft klager bij brief van 18 maart 2012 nog aanvullende stukken overgelegd. Verweerders hebben niet op de klacht gereageerd.
 
De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 23 maart 2012. Partijen zijn daar niet verschenen.
 
DE FEITEN  
Op 28 februari 2012 is in een uitzending van het televisieprogramma Opgelicht?! aandacht besteed aan klager. De presentatrice leidt de uitzending als volgt in:
“Hij lijkt zo’n succesvolle man die toch heel gewoon gebleven is. [X] is zachtaardig en gevoelig. Hij wil graag zijn leven met je delen. En vooral ook je bankrekening.”
En verderop wordt vermeld:
“[X] is een goedgeklede boomlange [woonplaats]mer. Met zijn bedaarde houding, zachte stem en blauwe ogen lijkt hij de ideale schoonzoon. De 38-jarige [X] is een echte ‘serial dater’. Hij springt van de ene relatie naar de andere. Via internet papt hij aan met vrouwen die graag een serieuze romance beginnen met deze gevoelige man, die gebukt lijkt te gaan onder een tragisch verleden. Hij neemt zijn dates graag mee naar een willekeurig kerkhof.”
In de uitzending wordt het beeld geschetst dat klager vrouwen zou bedriegen onder meer omtrent het ontbreken van geld voor renovatie van vernielde graven van (niet bestaande) kinderen. Daarnaast zou klager leugens vertellen over zijn achtergrond en werk. In de uitzending wordt een overzicht gegeven van diverse gedupeerden. Een van deze gedupeerden, mevrouw [Y], wordt aan het woord gelaten, die – kort gezegd – stelt dat zij tijdens haar relatie met klager gedupeerd is voor meer dan 43.000 euro.
Later wordt bericht:
“Alle vriendinnen worden op dezelfde wijze financieel uitgekleed. Binnen een mum van tijd verschaft hij zich toegang tot hun internetbankrekeningen. Door te rommelen met toegangscodes en ‘random reader’ of ‘e.dentifier’, kunnen de vrouwen hun saldo niet online bekijken. Soms wordt een nieuwe pincode opgestuurd via de post. Die heeft [X] zo onderschept en dan is het kassa voor de casanova. Op een ongezien moment leent hij je pasje. Bij alle vrouwen worden de automatische betalingen voor vaste lasten stopgezet. Inkomen en spaargeld worden stukje bij beetje afgeroomd en doorgestort naar de bankrekening van [X] zelf. Een proces dat hij maandenlang vol kan houden.”
In de uitzending komt naar voren dat klager een lening heeft afgesloten op naam van [Y] door haar handtekening te vervalsen. Ook zou klager hebben gefraudeerd met een creditcard van een relatie. Daarbij komt aan de orde dat klager in één geval is veroordeeld tot een werkstraf wegens oplichting.

Vervolgens wordt een beeld geschetst dat klager luxe villa’s bezichtigt en tegenover [Y] de schijn wekt deze gekocht te hebben, terwijl in werkelijkheid geen bod zou worden uitgebracht. Voorts komt aan de orde dat klager ook garages, taxichauffeurs en een schilder zou hebben benadeeld.
Verderop in de uitzending vervolgt de presentatrice in de studio:
 “Zeven vrouwen die ons hun verhaal hebben verteld. En middenstanders die hun rekening niet betaald krijgen. Tijd om wat vragen aan [X] te stellen. Blijft hij bij ons ook zo redelijk, kalm en begripvol? Juist zachtmoedigheid is wat de handelwijze van deze oplichter kenmerkt. Een echte ‘smooth operator’, zoals Amerikanen zo mooi zeggen. Op zijn privéadres geeft hij nooit thuis. Wij horen over een afspraak die hij heeft in een hotel. Daar gaan we naar toe. En gek genoeg lijkt hij niet verrast dat wij er zijn.”
Vervolgens wordt een confrontatie tussen klager en Van Asseldonk in beeld gebracht, waarbij Van Asseldonk diverse beschuldigingen aan klager voorlegt en klager aan Van Asseldonk een aantal stukken laat zien. Aan het einde van het gesprek komen politie-agenten binnen die klager aanhouden.
Hierna zegt de presentatrice in de studio:
“Ja, daar gaat hij. De politie vertelt ons dat hij die dag verhoord is voor een van de zaken uit onze reportage. [X] heeft die dag bekend. Daarna is hij op vrije voeten gesteld.”
De uitzending eindigt met mevrouw [Y], die het publiek waarschuwt tegen klager en andere gedupeerden oproept om aangifte te doen.
 
HET STANDPUNT VAN KLAGER
 
Klager stelt dat de gewraakte uitzending is gebaseerd op diverse onwaarheden en speculaties en dat onvoldoende wederhoor heeft plaatsgevonden. In dat kader brengt klager naar voren dat hij op 20 januari 2012 in een hotel een afspraak had met de ex-partner van zijn huidige vriendin. De dagen ervoor was hij door diverse bronnen ervan op de hoogte gebracht dat verweerders bezig waren met een item over hem. Aangezien zijn relatie met die ex-partner niet goed was, is hij reeds met argwaan vertrokken naar de afspraak. Doordat klager eerder aanwezig was, merkte hij op dat verweerders in het hotel aanwezig waren. Rond half negen in de ochtend is hij naar de lobby gelopen, waar hij Van Asseldonk confronteerde met het feit dat zij hem wilde spreken.
Volgens klager had hij vanwege zijn gesprek met de ex-partner van zijn vriendin een aantal stukken meegebracht, maar was hij niet voorbereid op de confrontatie met Van Asseldonk. Hij stelt dat hij aan het begin van het gesprek diverse malen tevergeefs heeft verzocht de camera uit te schakelen.
Verder stelt klager dat het gesprek onprettig verliep, waarbij zijn inbreng slechts als bedrog werd afgedaan. Doordat de verslaggeefster bleef praten, kon klager zijn visie niet naar voren brengen. Van een goede toepassing van wederhoor was geen sprake, aldus klager. Daarbij komt dat hij in het gesprek heel veel zaken naar voren heeft gebracht die niet in de uitzending zijn verwerkt.
Na afloop van het ongeveer 40 minuten durende gesprek heeft klager kenbaar gemaakt dat hij een gesprek wilde voeren waarbij hij zijn dossiers ter beschikking zou hebben. Daarop heeft Van Asseldonk meegedeeld dat dit geen probleem zou zijn, aldus klager.
Omdat een ex-vriendin aangifte tegen hem had gedaan, is hij tijdens de opnamen met de politie vertrokken naar het politiebureau. Klager heeft daar een verklaring afgelegd en mocht het bureau binnen een uur verlaten. Vervolgens heeft hij diezelfde middag getracht de verslaggeefster te bereiken, maar zonder succes. Later bleek dat Van Asseldonk naar het werk van zijn huidige vriendin was vertrokken om haar ervan te overtuigen dat hij een slecht persoon is. Zijn vriendin is altijd op de hoogte geweest van hetgeen zich in het verleden heeft afgespeeld. Na het bezoek van Van Asseldonk heeft de relatie met zijn vriendin echter onder druk gestaan.
Vervolgens heeft klager op 23 januari 2012 telefonisch contact gehad met Van Asseldonk. Daarbij heeft zij hem meegedeeld dat zij had vernomen dat klager afspraken nooit nakwam en dat zij geen behoefte had aan een gesprek. Volgens klager heeft Van Asseldonk hem toen slechts de mogelijkheid geboden om kopieën van de relevante informatie per post toe te zenden, zodat zij daarnaar kon kijken en dan eventueel – als zij nog vragen zou hebben – daarop schriftelijk zou terugkomen. Zij heeft echter niet duidelijk gemaakt wat met de stukken zou gebeuren. Klager heeft vervolgens aan verweerders stukken toegezonden waaruit blijkt dat het in de uitzending geschetste beeld onjuist is. Hierop heeft hij alleen een ontvangstbevestiging ontvangen, maar nimmer een inhoudelijke reactie.
Klager meent dat aldus geen sprake is van deugdelijke toepassing van wederhoor en dat hij onvoldoende gelegenheid heeft gekregen zijn reactie voor te bereiden.
Verder stelt klager dat door Van Asseldonk ten onrechte aan anderen is meegedeeld dat hij geen advocaat zou hebben, terwijl verschillende advocaten aan de zaak hebben gewerkt. Ook aan een van deze advocaten heeft Van Asseldonk laten weten dat zij geen interesse heeft in zijn kant van het verhaal, aldus klager.
Hij stelt voorts dat de situatie zoals die in de uitzending is omschreven, geheel onjuist is. Zo wordt door zijn ex-vriendin [Y] geroepen dat een lening van 20.000 euro een zware last is. Klager wijst erop dat uit de stukken blijkt dat via een mediator is overeengekomen dat klager bereid was deze schuld van [Y] over te nemen om zijn relatie te redden. Klager heeft zorg gedragen voor twee betalingen van vijfhonderd euro. Bovendien heeft hij nog enkele maanden in het geheim omgang gehad met [Y]. Uit de bewuste uitzending bleek dat de politie in Amersfoort hem graag wilde spreken over de zaak van [Y]. Daarom is hij zelf op 1 maart 2012 naar het politiebureau in Rotterdam gegaan. Tijdens het verhoor is naar voren gekomen dat [Y] tegenover verweerders en in haar aangifte over het verloop van een periode van zeven maanden informatie zou hebben verzwegen.
Volgens klager blijkt uit de omstandigheid dat verweerders geen nader contact met hem hebben opgenomen dat geen gedegen onderzoek heeft plaatsgevonden. Verweerders hebben zich ten onrechte geconcentreerd op een eenzijdig verhaal, waarbij informatie is gelekt door hoge bronnen binnen justitie, aldus klager.
Hij wijst erop dat in de uitzending alleen [Y] aan het woord is geweest en dat inzake zes andere relaties inhoudelijk niet op de zaken is ingegaan. Klager benadrukt dat het programma hem grote schade heeft toegebracht. Het van hem geschetste beeld is de komende jaren niet meer te wissen. In dat kader wijst hij erop dat de gewraakte uitzending via internet beschikbaar is. Klager stelt verder dat hij door de uitzending zijn relatie en werk heeft verloren. De werkwijze en houding van verweerders is volgens klager verwerpelijk, omdat aan kijkcijfers meer belang wordt gehecht dan aan de waarheid.
 
BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
Kern van de klacht is dat de gewraakte uitzending is gebaseerd op onwaarheden en dat onvoldoende wederhoor is toegepast.
 
De Raad stelt voorop dat de journalist en zijn redactie vrij zijn in de selectie van nieuws. De journalist behoeft geen toestemming voor of instemming met een publicatie te hebben van degene over wie hij publiceert. Wel dient hij het belang dat met de publicatie is gediend, af te wegen tegen de belangen die eventueel door de publicatie worden geschaad. (zie punten 1.2. en 1.3. van de Leidraad van de Raad)
 
In de uitzending is aandacht besteed aan het feit dat klager diverse vrouwen zou hebben bedrogen, waardoor zij in financiële problemen zouden zijn gekomen. In dat verband overweegt de Raad dat het maatschappelijk relevant en journalistiek geboden kan zijn om journalistiek onderzoek te verrichten naar mogelijk onoorbaar handelen door klager. Het is immers een taak van de pers om misstanden aan de kaak te stellen.

Niet valt in te zien dat verweerders niet over klager hadden mogen berichten, zoals zij hebben gedaan. Uit hetgeen in de uitzending naar voren is gebracht alsmede uit hetgeen door klager is aangevoerd en de stukken die hij heeft overgelegd, maakt de Raad op dat voor de in de uitzending aan het adres van klager geuite beschuldigingen voldoende grondslag bestond. (zie punt 2.2.5. van de Leidraad)
 
Het voorgaande neemt niet weg dat een journalist bij zijn onderzoek zorgvuldig te werk moet gaan. Zo behoort de journalist, indien dit redelijkerwijs mogelijk is, wederhoor toe te passen bij betrokkenen die door een publicatie worden gediskwalificeerd. De beschuldigde krijgt voldoende gelegenheid om, zonder onredelijke tijdsdruk, bij voorkeur in dezelfde publicatie te reageren op de aantijgingen. (zie punt 2.3.1. van de Leidraad)
 
Klager heeft in dit verband aangevoerd dat hij in de gelegenheid is gesteld om op de beschuldigingen te reageren tijdens een gesprek met Van Asseldonk op de locatie waar hij een gesprek zou hebben met de ex-partner van zijn toenmalige vriendin. Daarbij heeft klager enerzijds gesteld dat hij niet was voorbereid op een confrontatie met Van Asseldonk, maar anderzijds dat hij op de hoogte was van het onderzoek door verweerders, met argwaan naar de afspraak is vertrokken en voorafgaand aan de confrontatie op de hoogte was van de aanwezigheid van Van Asseldonk op de locatie.
 
De Raad kan de exacte gang van zaken voorafgaand aan de confrontatie tussen klager en Van Asseldonk niet vaststellen, mede nu klager zichzelf ter zake heeft tegengesproken.
Echter, zowel uit de uitzending als uit hetgeen klager heeft aangevoerd blijkt dat klager tijdens het gesprek met Van Asseldonk beschikte over een dossier met relevante informatie over de zaak van mevrouw [Y]. Bovendien blijkt uit de uitzending dat Van Asseldonk tijdens de confrontatie aan klager duidelijk heeft meegedeeld waarop zijn commentaar betrekking moest hebben en dat zij klager de mogelijkheid heeft gegeven op de beschuldigingen te reageren. Dit gesprek heeft kennelijk – zoals klager heeft gesteld – ongeveer 40 minuten geduurd, waarbij klager is meegegaan in het gesprek.
Daarnaast blijkt uit de door klager overgelegde opname van het telefoongesprek dat hij op 23 januari 2012 met Van Asseldonk heeft gevoerd, dat hem toen de mogelijkheid is geboden aanvullende stukken te overleggen. (vgl. onder meer RvdJ 2011/13)
 
Aldus moet worden geconstateerd dat klager ruimschoots in de gelegenheid is gesteld op de aan zijn adres geuite beschuldigingen te reageren en zijn visie kenbaar te maken. Uit de stukken die klager heeft overgelegd, kan naar het oordeel van de Raad niet worden opgemaakt in hoeverre klager van de mogelijkheid tot het overleggen van informatie gebruik heeft gemaakt en derhalve ook niet dat de door klager (tot dan toe) gegeven reactie op journalistiek onzorgvuldige wijze is weergegeven c.q. dat de door hem verstrekte informatie op onjuiste wijze in de uitzending is verwerkt. Dat klager van de hem geboden gelegenheid tot wederhoor wellicht niet adequaat gebruik heeft gemaakt, kan verweerders niet worden verweten.
 
Nu voorts niet is gebleken dat de uitzending relevante feitelijke onjuistheden bevat of verweerders anderszins journalistiek ontoelaatbaar hebben gehandeld, komt de Raad tot de slotsom dat de klacht ongegrond is.
 
BESLISSING
 
De klacht is ongegrond.
 
Aldus vastgesteld door de Raad op 11 mei 2012 door mr. V.H.G. Lebesque, voorzitter, T.R. Harkema, mr. T.E. Klein, drs. P. Olsthoorn en mw. drs. F. Santing, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris, en mr. H. Osinga, adjunct-secretaris.