2010/41 gegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van
 
N.B. Storms-Vleeschdraager
 
tegen
 
de hoofdredacteur van Quotenet.nl
 
Bij brief van 26 mei 2010 heeft mr. R. Klöters, advocaat te Amsterdam, namens N.B. Storms-Vleeschdraager te Amsterdam (hierna: klaagster) een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van Quotenet.nl (hierna: verweerder). Bij brief van 25 juni 2010 met acht bijlagen heeft klaagster haar klaagschrift aangevuld. Hierop heeft verweerder in een e‑mailbericht van 27 juli 2010 geantwoord dat hij niet op het klaagschrift wenst te reageren.
 
De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 6 augustus 2010, waar mr. Klöters namens klaagster is verschenen.
 
DE FEITEN
 
Op 27 november 2009 is op Quotenet.nl een artikel verschenen onder de kop “World Online: vernietigende uitspraak voor Nina Brink en ABN. Het artikel gaat in op een uitspraak van de Hoge Raad in de zaak World Online en het handelen daaromtrent door de banken ABN AMRO en Goldman Sachs. Bij het artikel is een foto geplaatst, waarop klaagster is afgebeeld met twee omhoog wijzende middelvingers. Het onderschrift luidt: “O jee”.
 
Op 11 maart 2010 is op de site van verweerder een artikel onder de kop “Nina Brink eist rectificatie biografie” verschenen, aangaande de bodemprocedure die klaagster is gestart tegen de door Eric Smit geschreven biografie over klaagster. Bij het artikel is dezelfde foto geplaatst als bij het artikel van 27 november 2009, met ditmaal als onderschrift “OSM”.
 
Dezelfde foto is tevens geplaatst bij een op de website van verweerder gepubliceerd artikel van 19 maart 2010 onder de kop “Nina Brink in beroep tegen ‘vrijspraak’ Eric Smit. Het artikel gaat in op het hoger beroep dat klaagster aantekent tegen de uitspraak inzake het door haar aangespannen kort geding, om een rectificatie te bewerkstelligen van de door Eric Smit over haar geschreven biografie. Het onderschrift bij de foto luidt: “Hee Eric, see you in court!”.
 
Ten slotte is op 31 mei 2010 op de website van verweerder een artikel verschenen onder de kop “Nina Brink geeft Quote de vinger”. Daarin wordt aandacht besteed aan de thans voorliggende klacht van klaagster. In het artikel is onder meer het volgende vermeld:
“Nina Storms-Vleeschdrager (…) kan nog steeds niet lachen om onze bewerking van haar iconische foto, waarbij we onze beroepsklager penvriendin niet haar duimen maar haar middelvingers op laten steken.
Ook hierbij is de eerder genoemde foto geplaatst, met als onderschrift: “Hee Bertil, Vleeschdrager is met één a!”.
 
HET STANDPUNT VAN KLAAGSTER
 
Klaagster stelt dat bij alle artikelen ten onrechte een gemanipuleerde foto is geplaatst. Zij is van mening dat de foto een inbreuk maakt op haar privacy en persoonlijke levenssfeer, nu naar vaste jurisprudentie een portret deel uitmaakt van de persoonlijke levenssfeer van de geportretteerde. Met de manipulatie is het portret van klaagster in een diffamerende context geplaatst. Daarbij wijst klaagster erop dat het opsteken van twee middelvingers een algemeen bekend obsceen gebaar is. Volgens haar staat de inbreuk op haar privacy in geen enkele verhouding tot het aangevoerde belang, namelijk het zogenaamd op humoristische wijze inspringen op de actualiteit.
Voorts acht klaagster de foto misleidend, nu daarmee een indruk wordt gewekt die niet overeenstemt met de werkelijkheid. Volgens klaagster is de bewerking op een zeer overtuigende wijze uitgevoerd en is het feit dat het een bewerking betreft niet met het blote oog te constateren. Lezers kunnen daarom veronderstellen dat zij daadwerkelijk met opgestoken middelvingers gefotografeerd zou zijn, aldus klaagster. Zij benadrukt daarbij dat is nagelaten de bewerking van de foto aan de lezer te melden. Klaagster betwist dan ook de stelling van verweerder dat iedereen zou herkennen dat de foto een manipulatie is van een ‘iconische foto’ en dat een ieder dit als humoristisch zou opvatten. Klaagster acht de manipulatie van de foto grievend. Bovendien is de foto niet alleen bij de uitspraak van de Hoge Raad inzake World Online geplaatst, maar is gebleken dat de foto ook reeds eerder is gebruikt bij een op achternaam gecategoriseerde index van Nederlandse miljonairs. Volgens klaagster komt daarmee de relevantie van de door verweerder aangevoerde rechtvaardiging te vervallen. Zij meent dat de publicatie door niets anders kan zijn ingegeven dan de wens om haar privacy te schenden. Ter zitting voegt klaagsters raadsman hieraan toe dat klaagster het opmerkelijk acht dat de andere miljonairs in het overzicht met een keurige foto worden afgebeeld, terwijl alleen bij haar een gemanipuleerde en grievende foto is geplaatst. Klaagster stelt dat een beroep op humor nooit kan slagen indien de publicatie er slechts toe dient om personen te kwetsen of te beledigen. Daar is volgens haar in dit geval sprake van, nu de artikelen zelf geen humoristische inhoud hebben en de foto daar dus niet dienstig aan is. Ook de onderschriften voegen niets aan de artikelen toe, aldus klaagster.
Klaagster wijst erop dat zij verweerder na verschijning van het eerste artikel heeft gesommeerd de bewuste foto niet langer te gebruiken, omdat dit voor haar onnodig grievend is. Verweerder was hiertoe echter niet bereid. Door in weerwil van de bezwaren door te gaan met de publicatie van de foto speelt verweerder volgens klaagster bewust in op een escalatie. Nu deze escalatie met onderhavige klachtprocedure wederom voor verweerder aanleiding is geweest tot publicatie, heeft verweerder ten onrechte met de publicatie van de foto een geschil uitgelokt, aldus klaagster. Ter zitting wordt namens klaagster hieraan toegevoegd dat zij in de rol van agressor wordt gedrukt, terwijl andere betrokkenen in de zaak waar de artikelen betrekking op hebben, niet of nauwelijks aan de orde komen. Klaagster vermoedt dat haar persoon nog steeds een dankbaar onderwerp is van spot en hoon. Zij wil zich echter strijdbaar tonen, met name jegens verweerder die haar al meerdere jaren in een negatief daglicht plaatst, aldus de raadsman van klaagster ter zitting. Hij merkt daarbij op dat inmiddels een zesde publicatie met de gewraakte foto op de website van verweerder is geplaatst. Volgens klaagster zijn met de manipulatie van de foto en de handelwijze van verweerder grenzen overschreden van hetgeen, gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid, maatschappelijk aanvaardbaar is.
 
BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
De klacht is dat ten onrechte bij de artikelen een foto van klaagster is geplaatst die op een voor klaagster grievende wijze is gemanipuleerd.
 
De Raad stelt voorop dat foto’s en ander beeldmateriaal niet dienen ter illustratie van berichtgeving over een ander onderwerp of met een andere context dan waarvoor de foto’s en opnamen zijn gemaakt, tenzij de tekst bij het beeldmateriaal mogelijke verwarring bij lezers en kijkers uitsluit. Daarnaast mogen fotomontages en andere beeldmanipulaties niet misleiden. Ingrepen die een duidelijke verandering in het beeld teweegbrengen, moeten de lezer worden gemeld. (zie punten 4.1. en 4.2. van de Leidraad van de Raad)
 
Onbetwist is dat de foto een manipulatie betreft van een eerder gemaakte foto van klaagster, die blijkens het artikel van 31 mei 2010 door verweerder is bewerkt.
 
Voor zover verweerder meent dat de publicatie van de gemanipuleerde foto gerechtvaardigd is vanwege het humoristische karakter daarvan – hetgeen de Raad opmaakt uit het artikel van 31 mei 2010 en de door klaagster overgelegde stukken – volgt de Raad dit standpunt niet. Een afbeelding met een of twee omhoog wijzende middelvingers kan algemeen als grievend worden ervaren.
 
Voorts overweegt de Raad dat de foto herhaaldelijk is geplaatst bij artikelen die verschillend van inhoud zijn, zodat de foto in zoverre niet een voor een bepaald artikel kenschetsende toevoeging vormde. Bovendien is de foto geplaatst bij nieuwsartikelen. Naar het oordeel van de Raad is door deze context en het onvermeld laten van de bewerking onvoldoende kenbaar dat de gewraakte foto een bewerking of satire betreft.
 
Het voorgaande in aanmerking nemende is de Raad van oordeel dat verweerder met de herhaaldelijke plaatsing van de gemanipuleerde foto grenzen heeft overschreden van hetgeen, gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid, maatschappelijk aanvaardbaar is.
 
BESLISSING
 
De klacht is gegrond.
 
De Raad verzoekt verweerder deze beslissing integraal of in samenvatting op www.quotenet.nl te publiceren.
 
Aldus vastgesteld door de Raad op 17 september 2010 door mr. A. Herstel, voorzitter, mw. A.C. Diamand, ir. B.L. Hooghoudt, mw. E.J.M. Lamers, en mr. drs. G.J. Wolffensperger, leden, in tegenwoordigheid van mr. H. Osinga, adjunct-secretaris, en mw. mr. P.J. Blok, plaatsvervangend secretaris.