2009/62 deels gegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van
 
C.J. van Soest
 
tegen
 
F. Brocken en de hoofdredacteur van het Leiderdorps Weekblad
 
Bij brief van 13 september 2009 met één bijlage heeft C.J. van Soest (hierna: klager) een klacht ingediend tegen F. Brocken en de hoofdredacteur van het Leiderdorps Weekblad (hierna: verweerders). Hierop hebben verweerders geantwoord in een brief met drie bijlagen, die door de Raad is ontvangen op 8 oktober 2009.
 
De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 23 oktober 2009. Klager is daar verschenen, vergezeld door J.C. Timmermans. Van de zijde van verweerders is voornoemde Brocken verschenen samen met E. van Elten, hoofdredacteur Uitgeverij Verhagen, en C. van der Laan, eindredacteur Leiderdorps Weekblad. Klager heeft zijn standpunt toegelicht aan de hand van een pleitnota met vier bijlagen.
 
DE FEITEN
 
Op 9 september 2009 is in het Leiderdorps Weekblad een artikel van de hand van Brocken verschenen onder de kop “’Milieudefensie bedrijft pure obstructie’” met het chapeau “Felle kritiek van Belangenvereniging A4”. In het artikel wordt gesteld dat Belangenvereniging A4/HSL (hierna: de Belangenvereniging) in een nieuwsbrief aan haar leden Milieudefensie verwijt de verbreding van de A4 te blokkeren en dat de Stichting Buurtactief Oude Dorp (hierna: Buurtactief) achter Milieudefensie aanloopt. Het artikel bevat onder meer de volgende passage uit de brief:
“Wij hebben de indruk dat Buurtactief zich heeft laten beïnvloeden door de schijnvertoning die de Vereniging Milieudefensie opvoert.”
Verder wordt in het artikel beweerd dat klager de schijn op zich laadt een dubbele pet te dragen. Enerzijds is klager woordvoerder van de stichting Buurtactief, die tracht de start van de werkzaamheden aan de verbreding van de A4 te verhinderen. Anderzijds is de Stichting Analyse en Verificatie Onderzoek Luchtkwaliteit (SAVOL), die in opdracht van milieudefensie het onderzoek naar de luchtkwaliteit heef uitgevoerd, gevestigd op het huisadres van klager. Vervolgens wordt dat adres vermeld.
 
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN
 
Klager stelt in de eerste plaats dat zijn naam en met name zijn huisadres niet in het artikel hadden mogen worden gepubliceerd. Hij vreest dat acties van voorstanders van de verbreding van de A4 jegens hem en zijn gezin nu makkelijker worden gemaakt. Dit klemt te meer, nu verweerders in de conceptversie van een eerder artikel ook het adres van klager hebben genoemd. Klager heeft destijds weten te voorkomen dat in de definitieve versie van dat artikel zijn adresgegevens bekend werden gemaakt.
Klager stelt voorts dat het standpunt van de Belangenvereniging uit de nieuwsbrief onjuist is geciteerd, aangezien daarin niet stond dat Buurtactief achter milieudefensie aanloopt. Klager stelt verder dat uit navraag bij de voorzitter van de Belangenvereniging bleek dat deze evenmin de uitspraak dat Buurtactief “achter milieudefensie aanliep” had gedaan. Ook de woorden “kwalijk nemen” en “een bizar spel spelen” zijn woorden die niet in de nieuwsbrief zijn te vinden, maar de persoonlijke mening van Brocken weergeven. Verweerders hadden de uitspraken dienen te verifiëren en zowel Buurtactief als de Belangenvereniging de mogelijkheid moeten bieden te reageren.
Verder meent klager dat het artikel tendentieus en diffamerend is, omdat hem wordt verweten met dubbele pet te werken en daarmee wordt gesuggereerd dat hij zich schuldig maakt aan belangenverstrengeling. Deze belangenverstrengeling zou er uit bestaan dat klager zowel voorzitter is van de SAVOL als lid is van Buurtactief. Volgens klager had Brocken op dit punt wederhoor moeten toepassen dan wel op andere wijze de informatie, waarop hij de suggestie had gebaseerd, behoren te verifiëren. Klager wijst er op dat hij pas na het beëindigen van zijn activiteiten voor SAVOL woordvoerder van Buurtactief (met betrekking tot de verbreding van de A4) is geworden, hetgeen uitsluit dat hij ooit een ‘dubbele pet’ heeft op gehad. Verder merkt klager nog op dat hij inhoudelijk geen bemoeienis heeft gehad met het rapport van SAVOL inzake de luchtkwaliteit in de omgeving van de A4.
Tot slot voert klager aan dat Brocken vooringenomen is en de door hem geschreven redactionele stukken misbruikt om zijn persoonlijke meningen weer te geven.
 
Verweerders erkennen dat het afdrukken van het volledige adres van klager achterwege gelaten had moeten worden. Zij hebben dit ook aan klager kenbaar gemaakt in een telefoongesprek en e-mailwisseling, en zij hebben daarvoor excuses gemaakt.
Met betrekking tot de publicatie van de naam van klager stellen verweerders dat klager zelf de openbaarheid heeft gezocht, als woordvoerder van Buurtactief. Ook vóór de gewraakte publicatie is klager verschillende malen in het Leiderdorps Weekblad en in andere regionale bladen genoemd.
Ter zake van de stelling dat onjuiste citaten zijn gebruikt uit de nieuwsbrief van de Belangenvereniging, stellen verweerders dat contact is gezocht met de voorzitter van die vereniging, de heer Noë. Bij hem is nagegaan of de brief waaruit wordt geciteerd, dezelfde is die naar de leden is verstuurd en of de citaten klopten. De heer Noë heeft dit bevestigd.
Voor het toepassen van wederhoor en verificatie bij de Belangenvereniging hebben verweerders geen aanleiding gezien, aangezien de uitspraken in de brief zelf al een reactie bevatten op het optreden van Buurtactief in de tegen de verbreding van de A4 gevoerde rechtszaak. Bovendien staat het onderhavige artikel niet op zichzelf, maar kent de zaak een lange voorgeschiedenis, waarin klager ook regelmatig zijn standpunten naar voren heeft kunnen brengen. De reacties van klager zijn ook altijd geplaatst.
Verder stellen verweerders dat in de publicatie de mening van het bestuur van de Belangenvereniging over de acties van Milieudefensie en Buurtactief wordt weergegeven, zoals die in de nieuwsbrief is beschreven. Dit is niet de persoonlijke mening van Brocken zelf. Tot slot stellen verweerders dat naar aanleiding van de publicatie gesprekken tussen de hoofdredactie, eindredactie en Brocken hebben plaatsgevonden. Daaraan zijn echter geen duidelijke consequenties verbonden.
 
BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
De kern van de klacht bestaat uit de volgende onderdelen:
  1. het adres van klager had niet genoemd mogen worden;
  2. het artikel is tendentieus, nu klager belangenverstrengeling wordt verweten;

  3. er is geen wederhoor toegepast ten aanzien van de beschuldiging dat klager zich schuldig zou maken aan belangenverstrengeling;
  4. het artikel bevat onjuiste citaten uit de nieuwsbrief van de Belangenvereniging.
 
Ad 1.
De Raad stelt voorop dat de journalist de privacy van personen niet verder zal aantasten dan in het kader van zijn berichtgeving redelijkerwijs noodzakelijk is. Een inbreuk op de privacy overschrijdt de grenzen van zorgvuldige journalistiek wanneer deze niet in redelijke verhouding staat tot het maatschappelijk belang van de publicatie. (zie punt 2.4.1. van de Leidraad van de Raad)
Verweerders hebben zowel in de stukken als ter zitting erkend dat het adres van klager niet gepubliceerd had mogen worden. Zij hebben hiervoor uitdrukkelijk hun excuses aangeboden en klager heeft deze ook aanvaard.
Dit neemt niet weg dat verweerders de hiervoor geformuleerde norm hebben geschonden door klagers adres te publiceren, terwijl dit in het kader van de berichtgeving niet nodig was. Voor zover verweerders met de vermelding van het adres hebben willen aantonen dat klager een dubbele pet draagt omdat hij als woordvoerder van Buurtactief woonachtig is op het adres waar tevens SAVOL is gevestigd, overweegt de Raad dat verweerders deze stelling ook op andere manieren hadden kunnen onderbouwen. Dit onderdeel van de klacht is dan ook gegrond.
 
Ad 2. en 3.
Bij het publiceren van beschuldigingen dient de journalist te onderzoeken of voor de beschuldigingen een deugdelijke grondslag bestaat. Verder past de journalist, indien dit redelijkerwijs mogelijk is, wederhoor toe bij betrokkenen die worden gediskwalificeerd. (zie punt 2.3.1. van de Leidraad)
 
Naar het oordeel van de Raad kan de zinsnede ‘met dubbele pet’ niet anders dan diffamerend worden opgevat. Verweerders hebben hiermee willens en wetens klager in een minder positief daglicht gesteld. Zij hebben echter op geen enkele wijze aangetoond dat klager daadwerkelijk gelijktijdig bij de SAVOL als bij Buurtactief betrokken is (geweest) en - als dit al zo zou zijn – op wat voor manier dit een belangenverstrengeling zou opleveren.
Verder is door verweerders niet bestreden, dat zij geen contact hebben opgenomen met klager om hem in de gelegenheid te stellen op deze beschuldiging te reageren.
 
Door deze beschuldiging aan het adres van klager te publiceren zonder deugdelijke grondslag en zonder toepassing van wederhoor, hebben verweerders dan ook de grenzen overschreden van hetgeen – gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid – maatschappelijk aanvaardbaar is. Ook deze onderdelen van de klacht zijn gegrond.
 
Ad 4.
In de nieuwsbrief van de Belangenvereniging is gesteld dat het bestuur de indruk heeft dat Buurtactief ‘zich heeft laten beïnvloeden door de schijnvertoning die Vereniging Milieudefensie opvoert’. De gewraakte passage dat ‘Buurtactief achter milieudefensie aanloopt’ is daarvan geen juiste parafrasering. Dit betekent echter niet dat verweerders op dit punt journalistiek ontoelaatbaar hebben gehandeld. De gewraakte passage wordt direct gevolgd door het letterlijke citaat uit de nieuwsbrief. Anders dan klager kennelijk veronderstelt, wordt de Belangenvereniging niet iets in de mond gelegd, wat zij niet heeft gezegd. Voor de lezer is zonder meer duidelijk wat de Belangenvereniging daadwerkelijk heeft gesteld. De klacht is op dit punt ongegrond.
 

BESLISSING
 
De klacht is gegrond voor zover deze betrekking heeft op de publicatie van het adres van klager en het publiceren van de beschuldiging van belangenverstrengeling, zonder deugdelijke onderbouwing en zonder toepassing van wederhoor. Voor het overige is de klacht ongegrond.
 
De Raad verzoekt verweerders deze beslissing integraal of in samenvatting in het Leiderdorps Weekblad te publiceren.
 
Aldus vastgesteld door de Raad op 4 december 2009 door mr. A. Herstel, voorzitter, T.R. Harkema, mw. E.J.M. Lamers, mw. drs. M.G.N. Mathot en mw. drs. P.C.J. van Schaveren, leden, in tegenwoordigheid van mr. W.S. van Helvoort, plaatsvervangend secretaris.