2009/59 ongegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van
 
Restaurant Langkawi Baru
 
tegen
 
D. van Vlimmeren en de hoofdredacteur van AD
 
Bij brief van 9 juli 2009 met een bijlage heeft mw. H.Y. Khee namens Restaurant Langkawi Baru (hierna: klager) een klacht ingediend tegen mw. D. van Vlimmeren en de hoofdredacteur van AD (hierna: verweerders). Mw. mr. D.H. Bremmer, advocaat te Den Haag, heeft namens verweerders op de klacht geantwoord bij brief van 7 september 2009.
 
De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 25 september 2009. Namens klager zijn daar voornoemde Khee en A. Warmenhoven verschenen. Van de zijde van verweerders waren voornoemde mr. Bremmer en Van Vlimmeren aanwezig. Partijen hebben hun standpunten toegelicht aan de hand van pleitnotities.
 
DE FEITEN
 
Op 20 mei 2009 is in AD in de rubriek ‘Uit eten’ een artikel van de hand van Van Vlimmeren verschenen onder de kop “Ver onder de maat”, waarvan de intro luidt: “Voor De Gouden Pollepel bezoekt deze krant wekelijks een restaurant in de regio. Vandaag: Langkawi Baru in Dordrecht.”
Het artikel bevat onder meer de volgende passages:
“Langkawi is een archipel, circa dertig kilometer verwijderd van het vasteland van Maleisië. De eilandengroep bestaat uit oerwoud, grotten, rijstvelden, ongerepte stranden en watervallen. Waarom noem je je zaak Langkawi Baru – letterlijk vertaald Nieuw Langkawi – als je in De Staart, zo’n beetje de minst paradijselijke wijk van Dordrecht, huist?
Eigenaar Robert Khee vergrendelt halverwege de avond de toegangsdeur. Zou hij bang zijn dat we zonder te betalen wegrennen? Zou het te maken hebben met de slepende verzekeringskwestie? Khee’s verzekeraar weigerde lange tijd de schade van een brandstichting te vergoeden omdat hij het de daders gemakkelijk zou hebben gemaakt door de deur niet goed af te sluiten. Pas na 3,5 jaar bakkeleien werd Khee in het gelijk gesteld.”
en vervolgens:
“Een wijnkaart heeft Langkawi Baru niet. Het oosterse restaurant schenkt per kleur niet meer dan één wijn. Het idee dat bij pittig eten geen wijn zou passen, is achterhaald. Dus waarom niet wat keus? (…) De menukaart is daarentegen zo uitgebreid dat we door de bomen het bos niet meer zien. Bij zo’n grote kaart rijzen onmiddellijk twijfels over de versheid. (…) Kunnen de voorgerechten de toets der kritiek nog net doorstaan, de volgende gangen – wederom in recordtijd aan tafel gebracht – zijn ver onder de maat.”
en tot slot:
“Robert Khee verhult niet dat de slagroom bij het fabrieksijs uit een bus en de ananas uit blik komt. Langkawi Baru, waar we €72,40 moeten afrekenen, is niet voor herhaling vatbaar.”

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN
 
Klager stelt dat met het artikel de reputatie van het restaurant ten onrechte door het slijk wordt gehaald en hij daardoor schade ondervindt. Hij wijst erop dat het een buurtrestaurant betreft, gelegen midden in een woonwijk en vlakbij een industrieterrein.
Volgens klager gaat het artikel grotendeels over zaken die niets met het eten te maken hebben en geeft de publicatie geen blijk van hoor en wederhoor. Zo meent Van Vlimmeren dat de naam van het restaurant niet de sociaal-economische toon zou treffen van de buurt waarin het restaurant is gelegen. Volgens klager is dit echter niet relevant voor de recensie, net zo min als de verzekeringszaak waaraan wordt gerefereerd. Klager wijst er in dat verband op dat het een langslepende en vervelende affaire betrof, waarvan veel vaste klanten op de hoogte waren. De goede afloop was voor veel gasten dan ook een opluchting en de vermelding daarover in het restaurant is een uiting van die blijdschap. Volgens klager hebben verweerders nagelaten de feiten omtrent de verzekeringskwestie te achterhalen en wordt ten onrechte de suggestie gewekt dat immoreel of illegaal is gehandeld. Eenvoudig had kunnen worden gevraagd waarom de deur gesloten werd. Klager benadrukt dat de deuren voor de veiligheid van het personeel en de gasten rond de officiële sluitingstijd worden gesloten, omdat het restaurant in de loop der jaren te maken heeft gehad met criminaliteit en vandalisme.
Verder brengt klager naar voren dat bij Chinees en Indonesisch eten geen wijn wordt geschonken op basis van druiven. Bovendien is algemeen bekend dat bijna geen wijnsoorten zijn opgewassen tegen de sterke kruiden in het eten. Het is daarom vanzelfsprekend dat een wijnkaart ontbreekt. De wijn die er wel is, is er juist als tegemoetkoming van de gasten, aldus klager.
Dat wordt getwijfeld aan de versheid van het eten omdat de kaart te uitgebreid zou zijn en het eten heel snel uit de keuken komt, geeft volgens klager blijk van onwetendheid over de Aziatische keuken. Daarbij wijst klager op het gebruik van de wok en een groter vuur. Ter zitting voegt klager hieraan nog toe dat op de menukaart vaak dezelfde gerechten voorkomen, maar in verschillende combinaties. Bovendien hebben verweerders nagelaten te vermelden dat het restaurant een afhaalbalie heeft, waardoor de keuken erop is ingericht het eten snel te bereiden en dat mede daardoor wel degelijk een uitgebreide hoeveelheid verse ingrediënten kan worden gehouden.
Volgens klager is Van Vlimmeren een ter zake niet deskundige journalist en mist zij bepaalde basiskennis over de Aziatische keuken. En hoewel klager erkent dat het een recensie betreft, waarin iedereen recht heeft op zijn mening, hebben verweerders zich buiten het onderwerp ‘smaak’ begeven. Verweerders hebben volgens klager uitspraken gedaan over zaken waarvan zij de feiten of de context niet kenden. Zij hadden op zijn minst navraag moeten doen naar zaken die eenvoudig waren te controleren. Nu dit is nagelaten en het artikel zich met name richt op irrelevante zaken, is niet zorgvuldig gehandeld, aldus klager.
 
Verweerders stellen dat het gewraakte artikel een recensie betreft, die de weergave bevat van de persoonlijke mening van Van Vlimmeren. De lezer weet dit en is ervan op de hoogte dat een recensie is gebaseerd op een momentopname, zo stellen verweerders ter zitting. Het beginsel van hoor en wederhoor geldt dan ook niet.
Verder stellen verweerders dat het in een recensie gaat om alle aspecten die naar het oordeel van de recensent voor de gast ter zake doend zijn. Uit eten gaan wordt gezien als een beleving en alles wat invloed heeft op die beleving is relevant. Het artikel betreft dan ook niet grotendeels irrelevante zaken, zoals klager stelt. Overigens beslaat de helft van de publicatie het eten en drinken, aldus verweerders. Het gaat om een totaalbeeld, waarbij negatieve elementen een topervaring niet in de weg hadden hoeven staan. In dit geval heeft Van Vlimmeren echter geen positieve punten kunnen ontdekken.
Wat de naam van het restaurant betreft, wijzen verweerders erop dat Van Vlimmeren constateerde dat de paradijselijke naam contrasteert met de sfeer in de wijk, waar hangjongeren het beeld bepalen. In die wijk zijn criminaliteit en vandalisme, ook volgens klager, niet ongewoon. Volgens verweerders is de observatie van Van Vlimmeren dan ook relevant en juist.
Verweerders betwisten voorts dat de passage over de verzekeringskwestie de suggestie wekt van immoreel of illegaal gedrag. In het artikel wordt vermeld dat de eigenaar in het gelijk is gesteld. Bovendien hangt informatie over die kwestie in het restaurant. Voorts heeft Van Vlimmeren nog nooit meegemaakt dat de deur nog tijdens de maaltijd wordt vergrendeld. Aangezien deze opmerkelijke gebeurtenis haar beleving van de avond heeft beïnvloed, is ook dit een relevant gegeven. Daarbij wijzen verweerders erop dat het restaurant ter zake niets wordt aangerekend. Van Vlimmeren vraagt zich slechts af wat de reden van deze gang van zaken kan zijn. Aan de eigenaar is een aantal vragen gesteld, maar deze sprak slecht Nederlands en ging vervolgens zelf eten.
Verder menen verweerders dat er voldoende bij de Oosterse keuken passende wijnen zijn. Bovendien verwachten zij niet een uitgebreide wijnkaart van klager, maar vragen zij enkel om meer keus. De twijfel over de versheid van het eten is gebaseerd op het idee dat bij een uitgebreide kaart een grotere voorraad ingrediënten nodig is. Alleen restaurants met een hoge bezettingsgraad kunnen zich dit veroorloven. Daarnaast wijzen verweerders erop dat wokken weliswaar van invloed is op de snelheid waarmee het eten kan worden bereid, maar dat bij de voorgerechten niet uitsluitend gebruik is gemaakt van de wok. Bovendien heeft de eigenaar zelf toegegeven dat de slagroom niet vers was, aldus verweerders.
Volgens verweerders bevat de recensie een onderbouwd oordeel en voldoet het artikel aan de criteria van een recensie. Daarnaast heeft de recensent de vrijheid om accenten te leggen op bepaalde aspecten, aldus verweerders. Van Vlimmeren heeft bovendien waarheidsgetrouw bericht naar aanleiding van haar waarnemingen en ervaringen gedurende het eten. Van overschrijding van fatsoensnormen of ethische regels is dan ook geen sprake, aldus verweerders.
 
BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
Het artikel behelst een recensie van het restaurant van klager. De aard van een recensie brengt met zich dat een recensent een grote mate van vrijheid toekomt om zijn mening te geven over gebeurtenissen en personen. Daarbij zijn stijlmiddelen als overdrijven en bewust eenzijdig belichten geoorloofd. De grenzen van het toelaatbare worden overschreden wanneer (passages in) recensies in redelijkheid geen ruimte laten voor een andere karakterisering dan dat zij kwetsend en beledigend zijn voor personen of bevolkingsgroepen. Voor recensies geldt bovendien dat zij geen wezenlijke onjuistheden mogen bevatten. (zie 3.1. van de Leidraad van de Raad)
 
Naar het oordeel van de Raad blijkt uit de recensie genoegzaam dat deze een persoonlijk oordeel van Van Vlimmeren bevat en een beschrijving behelst van de wijze waarop zij de gehele avond heeft beleefd. Het stond Van Vlimmeren vrij haar mening te uiten op de wijze als zij heeft gedaan en zich daarbij niet te beperken tot de smaak van het eten en het drinken. De Raad acht het begrijpelijk dat de recensie klager niet welgevallig is, maar Van Vlimmeren behoefde zich bij van het geven van haar, kritische, mening niet te laten weerhouden door de mogelijkheid dat daardoor afbreuk zou kunnen worden gedaan aan de reputatie van klager. (vgl. onder meer: RvdJ 2004/82)
 
Nu verder niet is gebleken dat de publicatie relevante feitelijke onjuistheden bevat, ziet de Raad geen grond voor het oordeel dat met de recensie grenzen zijn overschreden van hetgeen, gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid, maatschappelijk aanvaardbaar is.
 

BESLISSING
 
De klacht is ongegrond.  
 
De Raad verzoekt verweerders deze beslissing integraal of in samenvatting in AD te publiceren.
 
Aldus vastgesteld door de Raad op 20 november 2009 door mw. mr. H. Troostwijk, voorzitter, H. Blanken, prof. dr. M.J. Broersma, mw. drs. P.C.J. van Schaveren en drs. L.W. Verhagen, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris, en mw. mr. P.J. Blok, plaatsvervangend secretaris.