2009/56 ongegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van
 
M.G.J.E. Vos-Vester
 
tegen
 
M.A. Knul en de hoofdredacteur van Weekblad Huis aan Huis
 
Bij brief van 19 juli 2009 met drie bijlagen heeft M.G.J.E. Vos-Vester te Driehuis (hierna: klaagster) een klacht ingediend tegen M.A. Knul en de hoofdredacteur van Weekblad Huis aan Huis (hierna: verweerders). Hierop heeft Knul geantwoord in een brief van 1 augustus 2009, met drie bijlagen. Ten slotte heeft D. Veldman, hoofdredacteur van Weekblad Huis aan Huis, op de klacht gereageerd in een brief van 19 augustus 2009.
 
De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 10 september 2009. Klaagster is daar verschenen, bijgestaan door M. Gregoire, voorzitter van de vereniging Velsen Lokaal, en T. Maks, voormalig wethouder Financiën Velsen Lokaal. Verweerders zijn daar niet verschenen. Klaagster heeft haar klacht toegelicht aan de hand van een pleitnotitie.
 
DE FEITEN
 
Op 16 juli 2009 is in het Weekblad Huis aan Huis een column verschenen van de hand van Knul, onder het pseudoniem V. Elsenaar, met de kop “Centenkwestie”. De column bevat onder meer de volgende passages:
“Velsen Lokaal stelt bij monde van fractievoorzitter Marianne Vos het college van Velsen maar liefst zes vragen over de kilometer- en taxivergoedingen van B&W. Is hier sprake van een echt probleem of van een gemakkelijke manier om in het licht van de komende gemeenteraadsverkiezingen de publiciteit te halen. Ik houd het maar op het laatste. Een van de verwijten is dat een dure auto gebruikt wordt om post rond te brengen, terwijl dat ook gebeurde tijdens de vorige gemeenteraadsperiode toen Velsen Lokaal zelf de meerderheid uitmaakte in het college. Dat was in de tijd dat de gemeente Velsen onder aanvoering van Velsen Lokaal wethouder Ton Maks van een geconstrueerd overschot op de jaarrekening in een tekort van 19,2 miljoen euro duikelde, met sluiting van de bibliotheekfilialen in Zeewijk, Santpoort en Velsen-Noord als gevolg.”
en
“Het past Marianne Vos dus niet om een grote broek aan te trekken na het door Velsen Lokaal gedomineerde rampcollege.”
 
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN
 
Klaagster stelt dat zij zowel persoonlijk als in de hoedanigheid van voorzitter van de politieke partij Velsen Lokaal geschaad is door de column. Zij voert aan dat Knul weliswaar schrijft als columnist V. Elsenaar – waarvan iedereen weet dat dit het pseudoniem is van Knul – maar dat hij zijn columns gebruikt om zijn eigen politieke standpunten naar voren te brengen. Klaagster wijst erop dat Knul actief is voor de Democraten Velsen en in die hoedanigheid ook meer op de hoogte van het politieke reilen en zeilen binnen de gemeente dan anderen. De partij Democraten Velsen is momenteel coalitiepartner in het college van Burgemeesters en Wethouders van Velsen. Daarbij komt dat die partij zich profileert als een plaatselijke partij en dus in zoverre een concurrent is van de partij van klaagster. Aldus kan Knul, zoals ook in het onderhavige geval is gebeurd, zijn columns als vrijbrief gebruiken om (de politieke partij van) klaagster in een kwaad daglicht te stellen. Naar de mening van klaagster had haar, juist omdat de column is geplaatst in een huis-aan-huis-blad en dus veel lezers heeft, een weerwoord moeten worden gevraagd.
Verder stelt klaagster dat Knul in de column brede politieke standpunten inneemt, die hij waarschijnlijk niet in het publieke debat zou durven uitdragen wegens onvoldoende onderbouwing en het ontbreken van hoor en wederhoor. Verweerders weigeren ook stelselmatig en bewust om persberichten van de partij van klaagster op te nemen. Knul heeft daardoor wél een podium om zijn politieke standpunten naar voren te brengen, maar klaagster níet.
Klaagster stelt voorts dat in de column ten onrechte is vermeld dat de gemeente Velsen door toedoen van oud-wethouder Maks van een overschot op de jaarrekening in een tekort van 19,2 miljoen euro duikelde. Het betrof echter een gat in de begroting, aldus klaagster, zodat de column op dit punt onjuist, suggestief en misleidend is.
Tot slot voert klaagster aan dat andere politiek actieve personen binnen Velsen moeite hebben met de werkwijze van Knul.
 
Verweerders stellen dat klaagster noch haar politieke partij opzettelijk door de column wordt beschadigd. Zij wijzen erop dat de kwestie over het miljoenentekort al eerder in een column van Knul is behandeld. Een columnist mag dit soort onderwerpen en de handelingen die publieke personen zoals klaagster en wethouders verrichten, aan de orde stellen.
Verder betwisten verweerders dat zij stelselmatig weigeren de persberichten van de partij van klaagster, die zij telkens als er schriftelijke vragen worden gesteld opstuurt, te plaatsen. Gezien de beperkte beschikbare ruimte in het weekblad dient steeds een afweging te worden gemaakt welke inzendingen van de diverse organisaties in Velsen worden gepubliceerd. Bovendien staat het klaagster vrij om een (politiek) stuk als advertentie te laten plaatsen, zoals andere politieke partijen doen.
Verweerders stellen verder dat het pseudoniem V. Elsenaar met opzet is gekozen, zodat niet zozeer de aandacht op de persoon van Knul wordt gevestigd en hij een spreekbuis kan zijn van de Velsenaren, en de lezers de column ook zo opvatten. Sinds enkele jaren is bekend, zeker bij een ieder die de gemeentepolitiek volgt, dat Knul de schrijver van de column is.
Voorts menen verweerders dat de omstandigheid dat Knul lid is van een politieke partij, voor hem geen belemmering mag vormen om columns te schrijven en daarin politieke uitspraken te doen. Er vindt voor- noch achteraf contact plaats met de Democraten Velsen over de inhoud van de columns, ook niet op ledenvergaderingen. In de columns worden ook kritische uitspraken gedaan over andere partijen, waaronder die van Knul zelf. Van belangenverstrengeling is dus zeker geen sprake.
Verweerders stellen verder dat een columnist geen onderzoek behoeft te doen en geen wederhoor dient toe te passen. Overigens biedt het Weekblad Huis aan Huis altijd ruimte voor zakelijk gestelde reacties in de vorm van ingekomen brieven. De reactie van klaagster op de gewraakte column is bovendien in een latere column integraal weergegeven. Daarbij komt dat zowel de reactie van klaagster als de reactie van oud-wethouder Maks integraal op de website van Velsen Lokaal staat. De partij van klaagster beschikt dus zelf over ruime mogelijkheden om onwelgevallige columns aan de kaak te stellen, aldus verweerders.
 
BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
De kern van de klacht bevat de volgende onderdelen:
  1. Knul heeft misbruik gemaakt van zijn positie als columnist en werkt niet onafhankelijk.
  2. De column bevat onjuistheden en er is geen gelegenheid voor wederhoor geboden.
 
De Raad stelt voorop dat aan columnisten een grote vrijheid toekomt om hun persoonlijke mening te geven over gebeurtenissen of personen, waarbij stijlmiddelen als overdrijven, chargeren en bewust eenzijdig belichten geoorloofd zijn. Zij mogen zich stellig uitdrukken. De column is een journalistiek genre waarbinnen meer is toegestaan dan in andere journalistieke genres.
Echter, ook de vrijheid van de columnist kent haar grenzen. Enerzijds worden die bepaald door de wet, anderzijds door wat – gegeven de journalistieke verantwoordelijkheid – maatschappelijk aanvaardbaar is. Van overschrijding van deze grenzen is sprake wanneer columnisten bij het uiten van hun persoonlijke mening over personen kwalificaties bezigen of vergelijkingen trekken waartoe de feiten in redelijkheid geen aanleiding geven en (passages in) columns in redelijkheid geen ruimte laten voor een andere karakterisering dan dat zij kwetsend en beledigend zijn voor personen of bevolkingsgroepen. (zie punt 3.1. van de Leidraad van de Raad en vgl. onder meer RvdJ 2009/37)

Ad 1.
Dat een columnist een dergelijke grote vrijheid geniet, laat onverlet dat ook hij geen misbruik van zijn positie behoort te maken, zijn werk in onafhankelijkheid verricht en (de schijn van) belangenverstrengeling dient te vermijden (zie punt 1.5. van de Leidraad). De lezer moet in staat zijn de column op de juiste waarde te schatten.
Verweerders hebben gemotiveerd gesteld dat bij de gemiddelde lezer bekend is dat Knul het pseudoniem V. Elsenaar hanteert en actief is binnen de politieke partij Democraten Velsen. Klaagster heeft dit niet betwist. De Raad acht het dan ook aannemelijk dat de gemiddelde lezer weet dat Knul in zijn columns zijn persoonlijke politieke standpunten naar voren kan brengen en derhalve hetgeen Knul schrijft op waarde weet te schatten. De Raad ziet daarom geen aanleiding voor het oordeel dat in dit geval sprake is van een overschrijding van de hiervoor geformuleerde norm. De klacht slaagt op dit punt dan ook niet.
 
Ad 2.
Klaagster heeft aangevoerd dat door verweerders ten onrechte is vermeld dat de gemeente Velsen door toedoen van oud-wethouder Maks van een overschot op de jaarrekening in een tekort van 19,2 miljoen euro duikelde. Gelet op hetgeen hiervoor omtrent de vrijheden van een columnist is overwogen, acht de Raad deze omissie niet van zodanige aard dat verweerders daarmee journalistiek onzorgvuldig jegens klaagster hebben gehandeld.
Daarbij komt dat klaagster in de gelegenheid is gesteld haar standpunt ter zake nader toe te lichten in een reactie, die door verweerders integraal is geplaatst. Ook dit onderdeel van de klacht is derhalve ongegrond.
 
Een en ander leidt tot de slotsom dat verweerders geen grenzen hebben overschreden van hetgeen, gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid, maatschappelijk aanvaardbaar is.
 

BESLISSING
 
De klacht is ongegrond.
 
De Raad verzoekt verweerders deze beslissing integraal of in samenvatting in Weekblad Huis aan Huis te publiceren.
 
Aldus vastgesteld door de Raad op 12 oktober 2009 door mr. Th. Groeneveld, voorzitter, mr. T.E. Klein, mw. M.J. Rietkerk, M. Ülger en mw. drs. I. Wassenaar, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris, en mr. W.S. van Helvoort, plaatsvervangend secretaris.