2009/55 gegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van
 
de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB)
 
tegen
 
de hoofdredacteur van ELFvoetbal.nl
 
Bij brief van 25 juni 2009 met drie bijlagen heeft de KNVB (hierna: klager) een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van ELFvoetbal.nl (hierna: verweerder) en F. de Bruijn. Hierop heeft J.H. de Bruijn, hoofdredacteur, geantwoord in een brief van 6 juli 2009 met twee bijlagen. Bij brief van 12 augustus 2009 heeft klager nog vier bijlagen overgelegd.
 
De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 10 september 2009. Namens klager zijn daar mr. H.J.A. Knijff, advocaat, L. Verstijnen, medewerker juridische zaken van de KNVB, mw. M. van der Laan, persvoorlichter van de KNVB, en H. Welling, medewerker wedstrijdzaken betaald voetbal, verschenen. Namens verweerder waren voornoemde J.H. de Bruijn en F. de Bruijn aanwezig, vergezeld door mr. D.G.J. Fabius, advocaat, en A.J. Verzijl, adjunct hoofdredacteur. Mr. Knijff heeft het standpunt van klager toegelicht aan de hand van een pleitnotitie. Ter zitting heeft klager verklaard dat de klacht zich niet langer richt tegen F. de Bruijn.
 
DE FEITEN
 
Op 9 juni 2009 om 12:32 uur is op de website www.elfvoetbal.nl een artikel verschenen onder de kop “Eredivisie: Roda JC en Sparta Rotterdam openen nieuw seizoen”. Verder bevat het artikel de volgende passage:
“Roda JC en Sparta Rotterdam openen vrijdag 31 juli het nieuwe voetbalseizoen van de Eredivisie. Huidig landskampioen AZ begint zondag 2 augustus tegen promovendus RKC in Waalwijk. Vice-kampioen FC Twente zal het zaterdag 1 augustus in de Galgenwaard opnemen tegen FC Utrecht.
Ajax reist op dezelfde avond af naar Arnhem voor een duel met Vitesse. VVV-Venlo, de kampioen van de Jupiler League die weer terugkeert op het hoogste niveau, start in eigen huis op de zondagmiddag tegen NEC. Tegelijk trappen ook Feyenoord en sc Heerenveen af voor hun seizoensopening. Het nieuwe speelschema moet nog wel worden goedgekeurd door de clubs.”
In het artikel is vervolgens een schematisch overzicht gegeven van de negen wedstrijden die in het eerste competitieweekend zouden worden gespeeld.
 
Op dezelfde datum is om 17:59 uur, naar aanleiding van een verzoek van klager, een artikel op de website van verweerder geplaatst met de kop “KNVB boos op ELF Voetbal”. Dit artikel bevat de volgende passage:
“De KNVB heeft vanmiddag via een fax hevig ontstemd gereageerd op het vandaag door ELF Voetbal gepubliceerde conceptschema van de eerste speelronde in de Eredivisie en meldt: “Publicatie van het speelschema van de Eredivisie op uw website wordt niet getolereerd en geapprecieerd.”
Elf Voetbal kreeg het door de clubs nog niet geautoriseerde schema eind van de ochtend toegespeeld via een doorgaans betrouwbare bron. Maar volgens de voetbalbond klopt het niet. “Het concept speelschema is in de maak en wordt op dinsdag 16 juni aan de betaaldvoetbalorganisaties gepresenteerd”, aldus de KNVB in het schrijven aan ELF Voetbal.
Op verzoek van de KNVB hebben wij het speelschema-bericht, waarin gemeld werd dat het een conceptprogramma betrof waarvan de juistheid werd ontkend door de KNVB, van de site gehaald.
De KNVB deed een persbericht uitgaan over de kwestie: (…)”
 
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN
 
Klager stelt dat het gepubliceerde speelschema volledig onjuist is en dat het plaatsen van dit schema een aantal dagen voor de officiële bekendmaking (op 16 juni 2009) grote (imago)schade tot gevolg heeft gehad. Diverse organisaties en overheden die betrokken zijn bij de KNVB-wedstrijden, hebben op grond van de publicatie gemeend dat geen rekening was gehouden met de diverse knelpunten die zij voorafgaand aan het opstellen van het schema hadden aangekaart. Deze belanghebbenden hebben direct na plaatsing van het artikel contact gezocht met klager en om opheldering verzocht. Medewerkers van klager hebben daaraan tientallen uren gespendeerd. Verder hebben veel belanghebbenden klager verweten zich niet te hebben gehouden aan de afspraken die zijn gemaakt voor het opstellen van het speelschema. Om de onrust weg te nemen heeft klager verweerder per fax verzocht de onjuiste berichtgeving te rectificeren.
Ook de tweede publicatie is echter onjuist: op 9 juni 2009 was nog geen enkel schema opgesteld, ook geen ‘niet-geautoriseerd schema’ zoals in het bericht is vermeld. Van een conceptschema, waarvan de juistheid door klager werd betwist – zoals in de publicatie is vermeld – was evenmin sprake, aldus klager. Desgevraagd heeft Welling ter zitting verklaard dat er geen schema heeft bestaan zoals door verweerder is gepubliceerd, omdat na inventarisatie al duidelijk was dat Roda en Utrecht hun eerste wedstrijd niet thuis zouden kunnen spelen. Het door verweerder gepubliceerde schema moet daarom wel verzonnen zijn.
Klager betoogt dat verweerder de punten 1.1. tot en met 1.4. van de Leidraad van de Raad heeft geschonden. Verweerder had zich ervan moeten vergewissen of het gepubliceerde speelschema correct was, hetgeen eenvoudig had kunnen gebeuren door contact op te nemen met klager. Nu verweerder dat heeft nagelaten, had hij de afweging moeten maken of het belang van de publicatie van een schema waarvan hij niet wist of dit het correcte schema was, zwaarder zou wegen dan de belangen die eventueel door de publicatie zouden worden geschaad, in dit geval beschadiging van de goede naam van klager. Die afweging is klaarblijkelijk niet gemaakt. Dit klemt te meer nu de bron die verweerder hanteert, niet bekend is gemaakt.
Ter zitting heeft klager hieraan nog toegevoegd, dat verweerder er mee bekend is c.q. kon zijn dat berichten zoals de onderhavige een sneeuwbaleffect hebben, omdat zij zeer snel worden overgenomen en op andere websites worden gepubliceerd.
Tot slot heeft klager er ter zitting nog op gewezen dat het bericht met het onjuiste speelschema nog altijd door middel van een zoekactie op de website van verweerder is te vinden.
 
Verweerder stelt dat hij met de eerste publicatie niet onjuist heeft gehandeld, omdat daarin uitdrukkelijk is vermeld dat het schema nog moest worden goedgekeurd door de clubs. De bron waarvan het bericht afkomstig was, heeft ook het voorgaande jaar een concept speelschema vooraf aan verweerder bekend gemaakt en dat schema is destijds volledig juist gebleken. Bovendien is de bron een zogeheten ‘stakeholder’ van klager, hetgeen diens betrouwbaarheid vergroot. De punten 2.2.2. en 2.2.3. van de Leidraad zijn daarmee in acht genomen.
Met betrekking tot het toepassen van hoor en wederhoor, stelt verweerder dat de informatie afkomstig was van een stakeholder van klager zelf. Bovendien zijn geen beschuldigingen geuit, maar is feitelijk bericht, zodat geen wederhoor had hoeven te worden toegepast. Daarbij komt dat áls hij rechtstreeks contact had opgenomen met klager, deze de uitgelekte informatie zeker niet had bevestigd en ongetwijfeld had ontkend. Dat de informatie op andere webpagina’s is overgenomen, acht verweerder inherent aan het internet. Volgens verweerder kan zulks niet voor zijn rekening komen. Overigens bestrijdt hij dat klagers belangen zijn geschonden, nu klager zulks niet aannemelijk heeft (gemaakt) en het niet gaat om een bericht van grote importantie. In de voetbalwereld komt het vaker voor dat berichten worden gepubliceerd, zoals bijvoorbeeld over transfers van spelers, die later onjuist blijken te zijn. Daardoor worden de goede naam en betrouwbaarheid van klager echter niet aangetast, aldus verweerder.
Ten slotte stelt verweerder dat hij heeft voldaan aan de eis om rectificatie en daarmee punt 6.1. van de Leidraad in acht heeft genomen. De rectificatie is immers, conform de eis van klager, op 9 juni 2009 vóór 18:00 uur op de website van verweerder geplaatst. In die publicatie is het persbericht van klager opgenomen. Alle schadebeperkende maatregelen zijn dus getroffen. Het originele bericht is van de website verwijderd althans ‘gedeactiveerd’.
 
BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
De Raad stelt voorop dat de journalist waarheidsgetrouw bericht. Op basis van zijn informatie moeten lezers, kijkers, en luisteraars zich een zo volledig mogelijk en controleerbaar beeld kunnen vormen van het nieuwsfeit waarover wordt bericht. (punt 1.1. van de Leidraad van de Raad)
Verder zijn de journalist en zijn redactie vrij in de selectie van nieuws. De journalist behoeft geen toestemming voor of instemming met een publicatie te hebben van degene over wie hij publiceert. Wel dient hij het belang dat met de publicatie is gediend, af te wegen tegen de belangen die eventueel door de publicatie worden geschaad. (punten 1.2. en 1.3. van de Leidraad)
 
Niet in geschil is dat het artikel dat verweerder op 9 juni 2009 om 12:32 op zijn website heeft gepubliceerd, onjuistheden bevat. Verweerder had dit kunnen voorkomen door de juistheid van het bericht te verifiëren, bijvoorbeeld door navraag te doen bij klager. Dat klemt te meer, nu verweerder ter zitting heeft verklaard zich ervan bewust te zijn dat informatie als de onderhavige regelmatig en vrijwel direct na plaatsing op het internet wordt overgenomen op andere websites. Verweerder had dus kunnen weten dat de – mogelijk onjuiste – informatie wijd verbreid zou worden.
Niet is gebleken dat verweerder het belang dat is gediend met de publicatie van het speelschema heeft afgewogen tegen de belangen van klager. Zoals klager ter zitting heeft erkend, was met de publicatie geen wezenlijk en groot belang gediend. Voorts acht de Raad aannemelijk dat verweerder – gezien zijn specialisatie op het gebied van voetbalberichtgeving – ervan op de hoogte was c.q. had kunnen zijn, welke gevolgen de publicatie van een onjuist speelschema voor klager met zich zouden brengen en dat de belangen van klager derhalve geschaad konden worden. Door niettemin het onjuiste speelschema te publiceren, heeft verweerder jegens klager journalistiek onzorgvuldig gehandeld.
 
Bovendien gaat de journalist van wie blijkt dat hij onjuist dan wel op een wezenlijk punt onvolledig heeft bericht – zo mogelijk op eigen initiatief – op zo kort mogelijke termijn over tot een passende en ruimhartige rechtzetting, die ondubbelzinnig duidelijk maakt dat de berichtgeving in de te rectificeren publicatie of uitzending niet juist was.
Indien een betrokkene die zich door de berichtgeving in redelijkheid tekortgedaan voelt, zelf reageert, neemt de redactie de vereiste zorgvuldigheid in acht bij de beslissing of – en zo ja, op welke wijze – de reactie van de betrokkene wordt gepubliceerd. (zie punt 6.1. van de Leidraad)
De Raad is van oordeel dat de publicatie van het tweede bericht, dat verweerder om 17:59 uur op zijn website heeft geplaatst, de nadelen die klager van de eerste publicatie moet hebben ondervonden, onvoldoende heeft kunnen herstellen. Daarbij neemt de Raad in aanmerking dat klager aannemelijk heeft gemaakt dat van een conceptschema in het geheel geen sprake was. Het tweede bericht bevat derhalve opnieuw relevante onjuistheden, nu daarin ten onrechte is bericht dat sprake zou zijn geweest van een ‘nog niet geautoriseerd c.q. concept-schema, waarvan de juistheid door klager werd ontkend’.
 
Het voorgaande leidt tot de conclusie dat verweerder door te handelen en na te laten als hiervoor overwogen, de grenzen heeft overschreden van hetgeen – gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid – maatschappelijk aanvaardbaar is.
 
BESLISSING
 
De klacht is gegrond.
 
De Raad verzoekt verweerder deze beslissing integraal of in samenvatting op zijn website dan wel in een ander daartoe geëigend medium te publiceren.
 
Aldus vastgesteld door de Raad op 12 oktober 2009 door mr. Th. Groeneveld, voorzitter, mr. T.E. Klein, mw. M.J. Rietkerk, M. Ülger en mw. drs. I. Wassenaar, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris, en mr. W.S. van Helvoort, plaatsvervangend secretaris.