2009/54 gegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van
 
de burgemeester van Eindhoven
 
tegen
 
R. Holtkamp en de hoofdredacteur van het Eindhovens Dagblad
 
Bij brief van 29 juli 2009 met vijf bijlagen, aangevuld met twee bijlagen, heeft R. van Gijzel, burgemeester van Eindhoven (hierna: klager) een klacht ingediend tegen R. Holtkamp en de hoofdredacteur van het Eindhovens Dagblad (hierna: verweerders). Hierop heeft M. Bouwmans, adjunct-hoofdredacteur, namens verweerders geantwoord in een brief van 18 augustus 2009.
 
De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 10 september 2009. Namens klager waren daar mw. mr. A.A.B.M. de Rijck, juridisch adviseur, en drs. A.N.J. Strijbis, hoofd woordvoering en bestuursadvisering, aanwezig. Verweerders zijn daar niet verschenen.
 
DE FEITEN
 
Op 18 juni 2009 is in het Eindhovens Dagblad een artikel verschenen van de hand van Holtkamp onder de kop “’Airport moet enorm groeien’”. De intro van het artikel luidt: “Burgemeester van Gijzel spreekt ambitie uit op vastgoedbeurs in RAI.” Klager wordt in dit artikel onder meer als volgt geciteerd:
“Eindhoven Airport zou moeten uitgroeien tot de tweede luchthaven van Nederland.”
en
“Dan zou het ook mooi zijn als je vanuit Eindhoven directe vluchten zou hebben op bijvoorbeeld Californië en China.”
 
Vervolgens is op 19 juni 2009 in het Eindhovens Dagblad een artikel verschenen, eveneens van de hand van Holtkamp, onder de kop “’Geen intercontinentale vluchten vanaf Airport’”. De intro van dit artikel luidt: “Burgemeester Van Gijzel ontkent uitspraken luchthaven.” In het artikel wordt verder vermeld:
“Er is verwarring ontstaan over de berichtgeving in het Eindhovens Dagblad van gisteren rond de verdere ontwikkeling van Eindhoven Airport in de toekomst. Eindhovens burgemeester Rob van Gijzel liet gisteren via een woordvoerder weten dat hij ontkent voorstander te zijn van de mogelijkheid dat intercontinentale vluchten vanaf Eindhoven Airport naar Californië en China zouden moeten kunnen vertrekken, zoals het ED in de editie van gisteren meldde. ,,De genoemde bestemmingen zijn in een andere context gevallen, namelijk in een discussie over de Internationale School”, aldus de woordvoerder.”
 
Ten slotte is op 20 juni 2009 een artikel in het Eindhovens Dagblad verschenen onder de kop “Geen verre vluchten vanaf Eindhoven Airport” met de intro: “Burgemeester ontkent opmerkingen over ontwikkeling Airport.” In het artikel wordt verder onder meer vermeld:
“Eindhovens burgemeester Rob van Gijzel ontkent dat hij voorstander is van intercontinentale vluchten vanaf Eindhoven Airport. Dat schrijft hij in een brief aan de leden van de Eindhovense gemeenteraad. Ook ontkent hij dat er wat hem betreft op Airport een ‘enorme groei’ zou moeten plaatsvinden om die ambities te realiseren. Dat schrijft hij naar aanleiding van een verhaal over de forumdiscussie op de vastgoedbeurs Provada in de Amsterdamse RAI, waaraan hij woensdag deelnam.”
In het artikel wordt uit de brief van klager aan de gemeenteraad geciteerd. Volgens het citaat uit de brief heeft klager zich op de vastgoedbeurs uitgelaten over de voorzieningen die kantoorlocatie ‘Land Forum’ heeft te bieden, waaronder de luchthaven, waarbij een discussie loopt over verdere groei, en een internationale school, waarbij het curriculum naadloos aansluit bij de internationale scholen van bijvoorbeeld Californië en Singapore. Verder wordt de volgende passage uit de brief geciteerd:
“Het Eindhovens Dagblad heeft bovenstaande over de positie van onze luchthaven volledig verkeerd geïnterpreteerd. Daarnaast heeft men mijn opmerking over de Internationale School met betrekking tot Californië en Singapore in een volledig verkeerde context geplaatst.”
Verder meldt het artikel dat de volgens het Eindhovens Dagblad door klager geopperde mogelijkheid van intercontinentale vluchten vanaf Eindhoven Airport door klager nadrukkelijk wordt afgewezen.
Naast dit artikel heeft de hoofdredactie van het Eindhovens Dagblad de volgende tekst geplaatst:
“In de krant van gisteren is een aanvullend bericht verschenen over de uitlatingen van burgemeester Rob van Gijzel over Eindhoven Airport. Helaas is de verkeerde tekst gebruikt. Hiernaast volgt de correcte tekst.”
Dit artikel is ook op de webpagina van het Eindhovens Dagblad verschenen.
 
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN
 
Klager stelt dat het artikel van 18 juni 2009 een onjuiste weergave van de feiten behelst, nu hij de aan hem toegeschreven citaten niet heeft uitgesproken. Hij wijst in dit verband op de brief aan de gemeenteraad, waarin is vermeld wat klager wél heeft gezegd op de vastgoedbeurs.
Verder stelt klager dat zijn woordvoerder op 18 juni 2009 contact heeft gehad met verweerders, waarbij verweerders hebben erkend dat de kop onjuist is en dat klager de in de kop weergegeven uitspraak niet heeft gedaan. De gevraagde rectificatie van de kop is echter uitgebleven, aldus klager.
Klager heeft voorts gewezen op de overige onjuiste citaten en gesteld dat er getuigen zijn die kunnen bevestigen wat hij wel heeft gezegd. Daarnaast stelt klager dat de discussie op de beurs niet of slecht te volgen was, vanwege de rumoerige omgeving. Noch bij klager, noch bij zijn medewerkers is echter navraag gedaan over wat precies gezegd is. Ter zitting is namens klager in dit verband nog gesteld dat de journalist klager op de beurs heeft gesproken en daarbij bovendien heeft aangegeven dat een en ander lastig was te volgen. De journalist had toen gemakkelijk navraag kunnen doen naar de juistheid van de vermeende uitspraken van klager, maar heeft dat nagelaten.
Met betrekking tot het artikel van 19 juni 2009 stelt klager dat deze publicatie, met name gezien de kop en de intro, op zijn minst suggestief is. In het artikel wordt gemeld dat er verwarring is ontstaan over de berichtgeving. Die verwarring is echter niet aan hem te wijten, maar het gevolg van onjuiste publicatie door verweerders, aldus klager. Ten onrechte wordt de suggestie gewekt dat de verwarring aan hem ligt. Vervolgens is opnieuw contact opgenomen met verweerders, die verklaarden dat een verkeerd artikel was geplaatst en dat zulks zou worden rechtgezet in de krant van 20 juni 2009.
Uit de publicatie van 20 juni 2009 blijkt echter geenszins dat verweerders zich rekenschap hebben gegeven van de ontstane onrust en de schade die de foutieve berichtgeving teweeg heeft gebracht. Naast het artikel staat een kader van de hoofdredactie, waarin louter is vermeld dat het artikel van 19 juni 2009 ten onrechte is geplaatst. Over het schadeveroorzakende artikel van 18 juni 2009 wordt echter met geen woord gerept.
Klager betoogt dat de handelwijze van verweerders hem in zijn geloofwaardigheid heeft aangetast, nu hij naar aanleiding van de publicaties van wispelturigheid is beticht en zich heeft moeten verantwoorden in de gemeenteraad. Verweerders hebben verder ten onrechte nagelaten het artikel van 18 juni 2009 te rectificeren, aldus klager.
 
Verweerders stellen dat het artikel van 18 juni 2009 is gebaseerd op de waarnemingen van de journalist in kwestie. Hij werd daarin aanvankelijk bevestigd door andere aanwezigen op de beurs onder wie medewerkers van de gemeente Eindhoven. De bronnen van de journalist stelden echter na de eerste publicatie hun zienswijze bij, waarna verweerders besloten een corrigerend verhaal te plaatsen dat tegemoet zou komen aan de grootste bezwaren van klager. Abusievelijk is op 19 juni 2009 een onjuiste werkversie van het artikel gepubliceerd. Vervolgens is op 20 juni 2009 alsnog het correcte artikel geplaatst, met daarbij een begeleidende notitie. Volgens verweerders zijn in dat artikel de feiten correct weergegeven en is de persoon van klager voldoende recht gedaan. Er is naar hun mening wel degelijk gerectificeerd.
 
BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
Kern van de klacht is dat in de publicatie van 18 juni 2009 ten onrechte citaten aan klager zijn toegeschreven en dat verweerders hebben nagelaten de onjuiste berichtgeving deugdelijk te rectificeren.
 
Klager heeft gemotiveerd gesteld dat hij de aan hem toegeschreven citaten niet heeft uitgesproken, hetgeen niet door verweerders is betwist. De reikwijdte van de citaten en de positie van klager als burgemeester in aanmerking genomen, hebben verweerders door de publicatie van die citaten jegens klager journalistiek onzorgvuldig gehandeld.
 
De journalist van wie blijkt dat hij onjuist dan wel op een wezenlijk punt onvolledig heeft bericht, gaat – zo mogelijk op eigen initiatief – op zo kort mogelijke termijn over tot een passende en ruimhartige rechtzetting, die ondubbelzinnig duidelijk maakt dat de berichtgeving in de te rectificeren publicatie of uitzending niet juist was. (zie punt 6. van de Leidraad van de Raad)
 
Naar het oordeel van de Raad is van een deugdelijke rectificatie, als hiervoor bedoeld, geen sprake geweest. Immers, in de artikelen van 19 en 20 juni 2009 is gesteld dat er verwarring is ontstaan naar aanleiding van het artikel van 18 juni 2009 rond de ontwikkeling van Eindhoven Airport en dat klager ontkent voorstander te zijn van intercontinentale vluchten vanaf Eindhoven Airport. Zoals klager terecht stelt, is hiermee echter nog niet door verweerders duidelijk gemaakt dat zij klager onjuist hebben geciteerd. Het begeleidend commentaar naast het artikel van 20 juni 2009 bevat evenmin een rectificatie: hierin wordt immers alleen vermeld dat op 19 juni 2009 een onjuiste versie van het artikel is gepubliceerd.
 
Een en ander leidt tot de slotsom dat verweerders door te handelen en na te laten als hiervoor overwogen, de grenzen hebben overschreden van hetgeen – gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid – maatschappelijk aanvaardbaar is.
 

BESLISSING
 
De klacht is gegrond.
 
De Raad verzoekt verweerders deze beslissing integraal of in samenvatting in het Eindhovens Dagblad te publiceren.
 
Aldus vastgesteld door de Raad op 8 oktober 2009 door mr. Th. Groeneveld, voorzitter, mr. T.E. Klein, mw. M.J. Rietkerk, M. Ülger en mw. drs. I. Wassenaar, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris, en mr. W.S. van Helvoort, plaatsvervangend secretaris.