2009/18 ongegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van
 
J.M.G.A. Versmissen-Adriaans
 
tegen
 
T. Peeters en de hoofdredacteur van het Eindhovens Dagblad
 
Bij brief van 1 december 2008 met zes bijlagen heeft mevrouw J.M.G.A. Versmissen-Adriaans te Eersel (hierna: klaagster) een klacht ingediend tegen T. Peeters en de hoofdredacteur van het Eindhovens Dagblad (hierna: verweerders). Hierop heeft M. Bouwmans, adjunct-hoofdredacteur, namens verweerders geantwoord in een brief van 8 januari 2009.
 
De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 30 januari 2009. Klaagster is daar verschenen en bijgestaan door haar zus en mr. M.M.W. Rhoe, advocaat te Helmond. Klaagster heeft haar standpunt toegelicht aan de hand van een notitie. Verweerders zijn daar niet verschenen.
 
DE FEITEN
 
In het Eindhovens Dagblad zijn de volgende artikelen van de hand van Peeters verschenen:
·        Op 16 september 2008 onder de kop “’Kuilenhurk Vessem moet veiliger’” met de intro “Motie Kernbeleid over overlast van tractoren en vrachtauto’s”. Het artikel bevat de volgende passages:
“Bewoners van huizen aan de Kuilenhurk in Vessem voelen zich niet meer honderd procent veilig in hun straat. Vooral de grote vrachtauto’s en tractoren met coniferen voor kweker Frank Roest zorgen volgens hen voor overlast. Raadslid Jeanne Versmissen-Adriaans van oppositiepartij Kernbeleid dient volgende week dinsdag tijdens de raadsvergadering een motie in om een einde te maken aan de verkeersonveiligheid.”
en
“Ze heeft nu de gemeente Eersel gevraagd om te handhaven bij Roest.”
·        Op 25 september 2008 onder de kop “Discussie integriteit Jeanne Versmissen” met de intro “Eersels raadslid wilde motie indienen over verkeer in Kuilenhurk”. Dit artikel bevat de volgende passages:
“Is het slim om een motie in te dienen over een onderwerp waar je zelf zijdelings bij betrokken bent geweest? Die vraag is dinsdagavond achter gesloten deuren in Eersel gesteld tijdens een schorsing van de gemeenteraadsvergadering. Aan de orde was een motie van fractievoorzitter Jeanne Versmissen van oppositiepartij Kernbeleid. Zij wil dat er maatregelen genomen worden, zodat de verkeersveiligheid in de Vessemse straat Kuilenhurk wordt verbeterd.”
en
“Opvallend in deze kwestie is echter dat Versmissen getrouwd is met een boomkweker uit Eersel. Haar man heeft, zo geeft ze zelf toe, tot een jaar of drie geleden ook spullen geleverd aan Roest. Volgens enkele raadsleden is het daarom verstandiger de motie over de veiligheid in de Kuilenhurk niet te behandelen. Voor de schorsing had Versmissen echter al besloten om weg te gaan bij de behandeling van haar eigen motie. Op de vraag waarom ze dat deed, gaf ze dinsdagavond laat een ontwijkend antwoord. Ze zei, nadat ze was toegesproken door de overige fractievoorzitters en daarna door haar eigen fractie, dat de motie niet meer nodig was, omdat het college inmiddels is begonnen met handhaving op de Kuilenhurk. Dat was echter al een aantal dagen eerder bekend. Achter gesloten deuren is gediscussieerd of het wel integer is van Versmissen om een motie over dit onderwerp in te dienen. Versmissen wilde niet ingaan op wat er in beslotenheid is besproken. Na de schorsing nam ze weer deel aan de raadsvergadering. Ze zei direct toe de motie in te trekken.”
·        Op 26 september 2008 onder de kop “’Ook over veiligheid Versmissen gesproken’” met de intro “Raadslid vertelt zelf over geheim beraad over motie Kuilenhurk”. De lead van dit artikel luidt:
“Achter gesloten deuren is dinsdagavond in het Eerselse gemeentehuis niet alleen gesproken over de integriteit van raadslid Jeanne Versmissen, maar ook over haar veiligheid in Vessem. Dat heeft Versmissen, fractievoorzitter van Kernbeleid, gisteren zelf bevestigd.”
Tevens bevat het artikel de volgende passage:
“Versmissen is getrouwd met een Eerselse boomkweker die in het verleden spullen leverde aan Roest. Hoewel de andere fractievoorzitters niet aan de integriteit van Versmissen twijfelen, vonden ze het dinsdagavond nodig om achter gesloten deuren met haar te bespreken of ze de motie wel moest doorzetten. Versmissen zegt echter dat het ook om haar veiligheid ging.”
·        Op 21 oktober 2008 onder de kop “Alsnog motie Kernbeleid” met de intro “Eerselse oppositiepartij wil maatregelen in Kuilenhurk Vessem”. Het artikel bevat verder de volgende passages:
“Na een rustpauze van ongeveer een maand, gaat de Eerselse oppositiepartij Kernbeleid vanavond alsnog een omstreden motie indienen.”
en
“Raadslid Jeanne Versmissen, getrouwd met een Eerselse boomkweker die in het verleden spullen leverde aan Roest, pakte de kwestie op. In het dorp ontstonden echter geruchten van belangenverstrengeling van Versmissen.”
en
“Achter gesloten deuren werd gesproken over de integriteit van Versmissen en haar veiligheid die in het geding zou zijn.”
·        Op 23 oktober 2008 een artikel onder de kop “Geen nieuw onderzoek verkeer in Vessem” met de intro “Eerselse coalitie stemt tegen omstreden moties van Kernbeleid”. Dit artikel bevat de volgende passage:
“Waar ‘Vessem’ over viel, was dat Versmissen is getrouwd met een boomkweker uit Eersel die in het verleden leverde aan Roest. Tijdens de raadsvergadering in september werd achter gesloten (deuren) gesproken over de integriteit van Versmissen en haar veiligheid.”
 
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN
 
Klaagster stelt dat zij door de gewraakte artikelen in haar persoonlijke belangen als lokale politica ernstig is beschadigd. Zij wijst erop dat zij raadslid is en fractievoorzitter van de lokale partij Kernbeleid. Volgens klaagster wordt in de artikelen herhaaldelijk ten onrechte vermeld dat er een discussie zou zijn gevoerd over haar integriteit en dat er sprake zou zijn van belangenverstrengeling.
Met betrekking tot het eerste artikel merkt klaagster op dat daarin ten onrechte wordt gesteld dat zij de gemeente zou hebben gevraagd om bij Roest te handhaven. Volgens klaagster heeft zij aan Peeters verteld dat zij geen namen wilde noemen in de krant, omdat het haar er niet om gaat iemand aan de schandpaal te nagelen, maar dat zij alleen het vele vrachtverkeer in Vessem wil terugdringen. Voorts heeft zij, naar aanleiding van vragen van omwonenden, de gemeente gevraagd of een overslagstation aan de Kuilenhurk gerechtigd is zijn activiteiten daar uit te oefenen. Hoewel Roest eigenaar is van het pand waar het overslagstation is gevestigd, ging het om het bedrijf van iemand anders, zo heeft klaagster ter zitting toegelicht. Volgens klaagster is haar naam dus ten onrechte gekoppeld aan een handhavingsactie jegens Roest. Dit klemt volgens haar te meer, nu als gevolg daarvan waarschijnlijk wrevel is ontstaan bij de echtgenote van Roest. In dit verband heeft klaagster ter zitting naar voren gebracht dat zij vermoedt dat de echtgenote van Roest aanstichtster is van geruchten over de vermeende belangenverstrengeling, waarover in de artikelen is bericht. Volgens klaagster heeft Peeters haar verteld dat hij van de echtgenote van Roest had gehoord dat de man van klaagster, net als Roest, boomkweker is en in het verleden coniferen bij Roest heeft afgeleverd. Klaagster vermoedt dat de echtgenote van Roest bij Peeters heeft gesuggereerd dat daarom sprake is van belangenverstrengeling. Klaagster meent dat Peeters had moeten beseffen dat de echtgenote van Roest in dit kader een dubieuze bron is. Het komt immers vaker voor dat mensen die terecht zijn gehandhaafd, boos zijn op personen die mogelijk aan die handhaving hebben meegewerkt, aldus klaagster.
Zij stelt verder dat in de artikelen ten onrechte is gesteld dat er in de raadsvergadering een discussie heeft plaatsgevonden over haar integriteit. Volgens klaagster heeft haar integriteit in de raadsvergadering nooit ter discussie gestaan. In de raadsvergadering zou een motie worden behandeld betreffende de verkeersveiligheid in Vessem. Door haar politiek tegenstander werd vervolgens een schorsing aangevraagd, omdat volgens hem bij enkele mensen in Vessem een bepaalde beeldvorming was ontstaan, waardoor klaagster gevaar zou lopen. De andere fractievoorzitters en haar eigen fractiegenoten vonden het ook beter om geen risico te nemen en daarom de motie niet te behandelen. Het ging bij de schorsing en het gesprek achter gesloten deuren alleen om haar veiligheid en het al dan niet handhaven van de motie, en dus niet over haar integriteit, benadrukt klaagster. Hoewel in de latere artikelen haar veiligheid als onderwerp van de schorsing naar voren is gebracht, is in die artikelen – onder meer door het gebruik van het woordje ‘ook’ – niet de onjuiste suggestie weggenomen dat over haar integriteit zou zijn gesproken, aldus klaagster. Zij acht in dit kader van belang dat Peeters zich bij deze artikelen heeft gebaseerd op uitlatingen van haar politiek tegenstander. Dit klemt te meer nu een schorsing zeer ongebruikelijk is en zelden wordt aangevraagd. Peeters had vraagtekens kunnen zetten bij het nut van de schorsing, die door haar politiek tegenstander was aangevraagd, zo stelt klaagster.
Daarnaast is volgens klaagster in de artikelen ten onrechte vermeld dat haar man boomkweker is. Dat feit heeft niets te maken met de door haar ingediende motie over het verbeteren van de verkeersveiligheid in het dorp en evenmin met de handhavingszaak, zo benadrukt klaagster. De relevantie van die vermelding ontgaat haar dan ook.
Voorts is in de artikelen ten onrechte vermeld dat de motie betrekking had op de verkeersveiligheid in de Kuilenhurk. Klaagster wijst erop dat de motie betrekking had op de gehele kern van Vessem. Ook voor het overige is de woordkeus in de artikelen onzorgvuldig en onjuist. Daarbij wijst klaagster onder meer op de duiding van de motie als ‘omstreden’ en de suggestie dat in heel Vessem geruchten de ronde deden over een mogelijke belangenverstrengeling .
Volgens klaagster hebben verweerders met de artikelen geen zorgvuldige journalistiek bedreven en is sprake van tendentieuze berichtgeving. Bovendien bevatten de artikelen geen waarheidsgetrouwe informatie, maar is de waarheid dusdanig verdraaid dat zij daarmee in een kwaad daglicht is gesteld, aldus klaagster. Zij benadrukt dat zowel zij als haar fractie door de artikelen schade heeft opgelopen. Een burger zal immers minder vertrouwen hebben in een politicus die niet integer is of wordt beschuldigd van belangenverstrengeling. Daarnaast acht zij van belang dat zij door deze artikelen is benadeeld als werkzoekende, nu de artikelen via Google eenvoudig zijn terug te vinden.
Ten slotte wijst klaagster erop dat zij begin oktober 2008 een gesprek heeft gehad met verweerders, maar dat zij niets hebben gedaan met haar verzoek tot rectificatie. In plaats daarvan volgden nog twee artikelen waarin de onwaarheden en insinuaties zijn herhaald. Klaagster hoopt met een uitspraak van de Raad haar naam te kunnen zuiveren.
 
Verweerders stellen dat de artikelen op zorgvuldige wijze tot stand zijn gekomen. Zo is gedegen bronnenonderzoek gedaan, is hoor en wederhoor toegepast en zijn feiten dubbel gecheckt. Dit alles in het belang van een volledige berichtgeving over belangrijke ontwikkelingen in de lokale gemeenschap, aldus verweerders
Wat de handhaving bij Roest betreft, stellen verweerders dat de naam van Roest bewust niet in een citaat van klaagster is vermeld. Die vermelding hebben zij derhalve voor eigen rekening genomen. Verder wijzen zij erop dat klaagster beoogt de verkeersoverlast terug te brengen. Volgens verweerders weet klaagster beter dan wie ook dat daarvoor de medewerking van Roest nodig is. Uit een gesprek met Roest is ook gebleken dat hij hier zelf met de gemeente over in gesprek is.
Verder merken verweerders op dat ook het standpunt van klaagster – inhoudend dat is uitgesproken dat niemand aan haar integriteit twijfelde – betekent dat wel degelijk over haar integriteit is gesproken, te meer als in dat kader is besproken dat bij enkele inwoners van Vessem een bepaalde beeldvorming is ontstaan. Volgens verweerders moeten de door klaagster overgelegde e-mailberichten van de fractievoorzitters ook in die context worden gezien; de fractievoorzitters twijfelen niet aan de integriteit van klaagster, maar ze hebben wel over de beeldvorming van belangenverstrengeling gesproken.
Voorts wijzen verweerders erop dat klaagster de gebruikte bronnen niet kent, maar toch één ervan als dubieus aanmerkt. Dat klaagster kritiek heeft op het feit dat de journalist een politiek tegenstander als bron gebruikt zou hebben, roept vraagtekens op nu zij zelf andere fractievoorzitters opvoert als bron in de discussie rond haar integriteit, aldus verweerders.
Wat betreft het verband tussen de echtgenoot van klaagster en Roest merken verweerders op dat er geen duidelijkheid is over wat hun zakelijke relatie precies inhoudt en of sprake is van concurrerende belangen. Maar volgens verweerders is het in elk geval wezenlijk dat klaagster zelf in de schijn van belangenverstrengeling aanleiding zag om de raadzaal te verlaten op het moment dat de door haar ingediende motie aan de orde werd gesteld.
Voorts achten verweerders van belang dat klaagster wel de mogelijkheid tot wederhoor is geboden, maar dat zij zelf ervoor heeft gekozen daar geen gebruik van te maken. Met haar verzoek tot rectificatie hebben verweerders vervolgens wel degelijk iets gedaan. De redactie heeft uitgebreid gesproken over dat verzoek, maar heeft op basis van de voorliggende feiten geoordeeld dat rectificatie niet nodig was. Dit is ook aan klaagster uitgelegd.
Tot slot wijzen verweerders erop dat het belang van klaagster als werkzoekende geen verband houdt met deze kwestie en daar los van staat.

BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
Kern van de klacht is dat in de berichtgeving ten onrechte is gesuggereerd dat tijdens een schorsing van de raadsvergadering achter gesloten deuren een mogelijke belangenverstrengeling van klaagster bij het indienen van de motie en klaagsters integriteit aan de orde zijn geweest.
 
De Raad stelt voorop dat de journalist waarheidsgetrouw dient te berichten. Op basis van zijn informatie moeten lezers, kijkers en luisteraars een zo volledig mogelijk en controleerbaar beeld kunnen vormen van het nieuwsfeit waarover wordt bericht. Voorts maakt de journalist in zijn berichtgeving een duidelijk onderscheid tussen feiten, beweringen en meningen en vermijdt hij eenzijdige en tendentieuze berichtgeving. (zie punten 1.1., 1.3. en 1.4. van de Leidraad van de Raad)
 
Uit hetgeen klaagster heeft aangevoerd maakt de Raad op dat tijdens de schorsing van de raadsvergadering achter gesloten deuren kennelijk is gesproken over binnen Vessem circulerende geruchten ten aanzien van mogelijke belangenverstrengeling van klaagster bij het indienen van de motie, ten gevolge waarvan de veiligheid van klaagster in het geding zou zijn. Aldus moet worden vastgesteld dat tijdens de schorsing over de integriteit van klaagster is gesproken, in die zin dat de beeldvorming daarover kennelijk haar veiligheid in gevaar bracht.
 
De Raad kan zich voorstellen dat klaagster vreest dat op grond van de artikelen het beeld is ontstaan dat niet alleen haar integriteit aan de orde is geweest – in de zin als hiervoor bedoeld – maar dat daarover ook daadwerkelijk twijfels waren gerezen binnen de gemeenteraad. Het ware wellicht beter geweest dat verweerders hierover meer genuanceerd hadden bericht. De Raad acht de berichtgeving echter niet zodanig tendentieus dat verweerders daarmee grenzen hebben overschreden van hetgeen, gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid, maatschappelijk aanvaardbaar is. Daarbij neemt de Raad mede in aanmerking dat verweerders klaagster de mogelijkheid van wederhoor hebben geboden en dat in het artikel van 26 september 2008 expliciet is vermeld dat de fractievoorzitters niet twijfelen aan de integriteit van klaagster.
 
BESLISSING
 
De klacht is ongegrond.
 
De Raad verzoekt verweerders deze beslissing integraal of in samenvatting in het Eindhovens Dagblad te publiceren.
 
Aldus vastgesteld door de Raad op 13 maart 2009 door mr. C.A. Streefkerk, voorzitter, drs. G.T.M. Driehuis, prof. dr. mr. B. de Gaay Fortman, mw. drs. M.G.N. Mathot en drs. L.W. Verhagen, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris, en mw. mr. P.J. Blok, plaatsvervangend secretaris.