2008/54 ongegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van
 
X
 
tegen
 
P.J.C. Olsthoorn en PeO Productions B.V.   
 
Bij brief van 7 augustus 2008 met achttien bijlagen heeft mr. S.B.A. Lhachmi, advocaat te Terneuzen, namens X (hierna: klager) een klacht ingediend tegen P.J.C. Olsthoorn en PeO Productions B.V. (hierna: verweerders). Bij brief van 10 september 2008 met als bijlage een cd-rom die diverse bestanden bevat, hebben verweerders op de klacht gereageerd.
 
De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 3 oktober 2008. Klager is daar verschenen, vergezeld door mw. mr. J.A.B. van Dam, advocaat te Terneuzen. Namens verweerders was voornoemde Olsthoorn aanwezig.
 
DE FEITEN
 
Op 14 maart 2003 is in Groot-Brittannië Jane Longhurst door middel van verwurging om het leven gebracht. Tijdens de rechtszaak heeft de moordenaar te kennen gegeven dat hij al jarenlang de fetisj asphyxia beoefende en dat hij korte tijd voor de moord diverse websites heeft bezocht, waaronder de website hangingbitches.com.
 
Naar aanleiding van deze kwestie zijn in de Britse krant The Mail on Sunday c.q. op de website www.mailonsunday.co.uk de volgende artikelen verschenen:
- Op 8 februari 2004 onder de kop “Shut down the killer websites”.
- Op 8 februari 2004 onder de kop “Death by Asphyxia”.
- Op 8 februari 2004 onder de kop “Yes, we can clean the Web up – and we must”.
- Op 15 februari 2004 onder de kop “I run Hanging Bitches for the money – don’t blame me for Jane’s murder. But if I’m asked to shut it down in Britain, I will”. In dit artikel is klager geciteerd. Verder is een foto van klager bij dit artikel geplaatst.
- Op 26 januari 2008 onder de kop “Revealed: The ultra-violent sex movies being made in Milton Keynes”. Dit artikel bevat onder meer de volgende passages:
“The man behind the violently pornographic website linked to the murder of teacher Jane Longhurst is still making his sickening films – in a Milton Keynes flat. Four years ago, The Mail on Sunday effectively shut down a grotesque site which sold images of “extreme pain, asphyxiation and forces sex”, after it drove pervert Graham Coutts to rape and strangle the special-needs teacher. But today we can reveal that wealthy Dutchman X is still peddling his “snuff” images on the internet, churning out sick footage for thousands of subscribers.
We also discovered the Milton Keynes flat where he illegally shoots some of his films, which could land him with a three-year prison term. But when confronted by The Mail on Sunday, X remained unrepentant about his vile activities.
This newspaper previously shut down his website hangingbitches.com, after lobbying the companies that allowed him to accept credit-card payments.”
en
“However X continues to operate a raft of similar sites, charging subscribers £25 a month to view pornographic images of asphyxiation, strangulation and hanging. The introduction on one site boasts that the footage is all made by X’s own company, 3Fall Productions.”
en
“When we confronted X in his Netherlands home yesterday, he said: “Once again my business is legal. Just because it is not morally accepted to you does not mean it is illegal or criminal.” However, after we spoke to him, the father of two abruptly closed down the site containing the Milton Keynes footage to new members. And despite his insistence that he was doing nothing illegal, X pointedly refused to answer questions about the footage shot in Milton Keynes. His silence may be because filming such scenes in the UK contravenes the Obscene Publications Act. A Ministry of Justice spokeswoman said that distributing or producing the violent pornography is illegal in Britain.”
Bij het artikel is een foto van klager geplaatst met het onderschrift “Gruesome: X’s sick sites were linked to the killing of Jane Longhurst”.
- Op 3 februari 2008 onder de kop “’Snuff’ movies website shut down after Mail on Sunday probe”. Dit artikel bevat onder meer de volgende passages:
“Violent pornographic websites run by a man whose internet empire was linked to the brutal murder of a teacher have been closed down. The move came after The Mail on Sunday revealed that Dutchman X was operating hundreds of sites selling images of simulated asphyxiation, strangulation and hanging.”
en
“At the time, police were powerless to shut down the site because the footage was filmed abroad. But after this newspaper revealed many of his websites used scenes filmed in a luxury flat in Milton Keynes, Buckinghamshire, police say he could be prosecuted for possessing and distributing violent pornography in the UK.”
Bij dit artikel is een foto van klager geplaatst met het onderschrift “X: He has told friends his websites are losing £10,000 a day”.
 
Voorts is op 8 februari 2008 in De Telegraaf een artikel verschenen onder de kop “’Vunzige X’ zelf voor de bijl?” met het chapeau “Britten jagen op Zeeuwse pornositebaas na echte wurgseksmoord”.
 
Eveneens op 8 februari 2008 is op de website www.leugens.nl – een uitgave van PeO B.V. – een artikel van de hand van Olsthoorn verschenen met de kop “Pornoexploitant X” en het chapeau “Betaalbedrijven staken transacties van websites”. Dit artikel bevat onder meer de volgende passages:
“In maart 2003 werd de Britse onderwijzeres Jane Longhurst verkracht en met nylonkousen vermoord door muzikant Graham Coutts. Na zijn daad borg hij het lijk op en misbruikte het nog geregeld. Hij had inspiratie opgedaan door websites gespecialiseerd in verkrachting, hang- en wurgseks en necrofilie, zei hij. En noemde Necrobabes.com, Hangingbitches.com en Sickestsites.com.
Een belangrijke exploitant van dit soort sites is 3Fall Productions. Dat bedrijf is opgezet door X (54) uit Koewacht in Zeeuws-Vlaanderen. Op het internet wordt 3Fall nog genoemd als exploitant van de sites Perversedollars.com, PainGirl.com, Bondage-Hotyel.com, PerverseFiles.com en niet te vergeten SickRape.com en RapedTop100.com.”
en
“X is in opspraak gekomen in Engeland. Want hij zou persoonlijk verantwoordelijk zijn voor opnames van brute scenes. De Britse krant Daily mail/Mail on Sunday zegt dat in een flat in het Britse Milton Keynes voor deze website opnames zijn gemaakt, met gesuggereerde verkrachting, en seks met verhanging, verwurging of verstikking. Een van de actrices klapte uit de school: de politie zoekt uit of ze liegen of getuigen zijn van een zaak.”
en
“X heeft tegenover De Telegraaf de volgende verklaring: “Ik noem het geen porno, maar horror en pure fantasie die zelfs lachwekkend is. Het is niet strafbaar. Hier niet, in Engeland niet, over de hele wereld niet. Maar sinds die moord wordt in Groot-Brittannië een haatcampagne tegen mij gevoerd. Ik geloof verder helemaal niet dat iemand door onze producties op slechte ideeën komt.”
Welkom op Leugens.nl, mijnheer. Hadden papa en mama dat kunnen denken toen ze, tien jaar na de oorlog, dolgelukkig de boreling X in hun armen sloten?”
Bij dit artikel is een foto van klager geplaatst. Het artikel is later enigszins aangepast: de kop van het artikel is gewijzigd in “Pornoboer te Koewacht”, de achternaam van klager is vervangen door de initiaal van die naam en de foto van klager is vervangen door de afbeelding van een koe.
Daarna heeft Olsthoorn op de website www.leugens.nl nog over de kwestie bericht:
- Op 4 juni 2008 onder de kop “Koewachter pornoboer – deel 2” met het chapeau “Hij maakt films zoals ‘Hitchkock’”.
- Op 10 juni 2008 onder de kop “Koewachter pornoboer – deel 3” met het chapeau “Een ‘doodgewoon’ familiebedrijf”.
- Op 10 juli 2008 onder de kop “Koewachter pornoboer – deel 4” met het chapeau “Groothandel in perverse domeinen”.
 
De klacht is gericht tegen de hiervoor genoemde vier artikelen die zijn gepubliceerd op de website www.leugens.nl.
 
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN
 
Klager stelt dat hij door de artikelen is aangetast in zijn eer en goede naam. De publicaties bevatten tal van onwaarheden en onnodig grievende mededelingen. Daarnaast zijn de bewoordingen zo uitgekozen dat de lezer niet tot een andere conclusie kan komen dan dat de beweringen in de artikelen juist zijn. Bovendien hebben verweerders nagelaten zorgvuldig feitenonderzoek te verrichten en hebben zij klagers privacy onnodig geschonden.
Ter toelichting stelt klager dat hij in 1999 is benaderd om websites te gaan exploiteren. Die websites, in het genre horror, zijn onderhouden door een vennootschap die op naam staat van klagers echtgenote. In 2001 is de Spaanse vennootschap 3Fall Productions S.L. opgericht. Alle websites – waaronder de in de publicaties genoemde site hangingbitches.com – zijn sindsdien eigendom van deze vennootschap, die eveneens op naam staat van klagers echtgenote. Klager verricht voor deze vennootschap hand- en spandiensten, en heeft zich in 2004 opgeworpen als woordvoerder voor de site hangingbitches.com. Nadat The Mail on Sunday, een roddelblad, contact had opgenomen met de processor van die website en deze had meegedeeld dat die site aanleiding had gegeven voor de moord, heeft de processor zijn diensten gestaakt. Dit betekende dat geen creditcardbetalingen meer op die site konden worden ontvangen, zodat de site begin 2004 van internet is gehaald. In verband met een en ander heeft klager omstreeks 11 februari 2004 enkele journalisten van The Mail on Sunday te woord gestaan. Vervolgens is op 15 februari 2004 een artikel in die krant verschenen, waarin klager onjuist is geciteerd en waarin hij ten onrechte in verband is gebracht met de moord op Jane Longhurst.
Verder deelt klager mee dat 3Fall Productions in 2007 de website annabellesfantasy.com heeft overgenomen. Die website, eveneens in het genre horror, bevat beelden van vrouwen die worden neergeschoten. De scenes, die volledig zijn geacteerd en berusten op fictie, bevatten enkele licht erotische beelden, maar geen pornografie. Na enige tijd ontstonden problemen met de fotograaf van het bij de site behorende productieteam. Deze fotograaf heeft contact opgenomen met The Mail on Sunday met het verhaal dat klager nog steeds websites exploiteerde. Daarover is op 27 januari en 4 februari 2008 bericht op de website van The Mail on Sunday. Journalisten van The Mail on Sunday hebben daarnaast wederom contact gezocht met de processors van de websites van 3Fall Productions en met diverse creditcardmaatschappijen, die de processors opdracht hebben gegeven geen creditcards te accepteren. Hierdoor kwam 3Fall Productions van de ene op de andere dag zonder inkomsten te zitten. Vervolgens is op 8 februari 2008 in De Telegraaf een artikel over de kwestie verschenen, dat diverse onwaarheden en grievende uitlatingen bevat, aldus klager.
Hij stelt verder dat in de gewraakte publicaties op www.leugens.nl onder meer ten onrechte is vermeld dat 3Fall Productions exploitant is van diverse websites. Deze vennootschap registreert slechts domeinnamen, de websites worden door derden opgezet. Bovendien is onjuist dat klager pornosites zou exploiteren. Hij exploiteert zelf wel websites in het genre horror, waarop alleen licht erotische beelden worden vertoond, maar geen pornografie. Voorts zijn onjuiste citaten van klager uit De Telegraaf overgenomen en bevatten de publicaties grievende uitlatingen.
Klager stelt voorts dat verweerders door de vermelding van zijn persoonlijke gegevens en de publicatie van zijn foto een inbreuk hebben gemaakt op zijn privacy die niet in verhouding staat tot het doel van de publicatie. In dat verband wijst klager erop dat zijn rechtsbijstandverlener na de eerste publicatie herhaaldelijk contact heeft gehad met Olsthoorn. Dit heeft erin geresulteerd dat Olsthoorn de foto van klager heeft verwijderd en diens naam heeft vervangen door een afkorting. In de publicatie van 10 juni 2008 zijn echter opnieuw diverse persoonlijke gegevens van klager en zijn echtgenote vermeld en is een link opgenomen naar een artikel op de website van The Mail on Sunday, waarop klager met een duidelijk herkenbare foto is afgebeeld. Ook het artikel van 10 juli 2008 bevat de volledige naam van klager. Bovendien wordt in dat artikel ten onrechte gesuggereerd dat klager een sadomasochist is en dat hij de genoemde websites/ domeinnamen niet alleen registreert maar ook exploiteert. Klager benadrukt dat hij geen invloed heeft op de inhoud van die websites.
Klager betoogt dat in het eerste artikel een verband wordt gesuggereerd tussen hem en de moord op Jane Longhurst. Die ernstige beschuldiging aan zijn adres heeft geleid tot aanzienlijke schade. Verweerders hadden enkel tot publicatie van die beschuldiging over mogen gaan na zorgvuldig onderzoek naar de feitelijke juistheid ervan. Verweerders zijn echter enkel afgegaan op de tendentieuze, onjuiste berichtgeving in The Mail on Sunday en De Telegraaf en hebben nagelaten zelf zorgvuldig onderzoek te verrichten.
Daarbij komt dat klager onvoldoende in de gelegenheid is gesteld zich te verweren c.q. de gedane beweringen en beschuldigingen te weerleggen. Verweerders hebben klager voor publicatie van het eerste artikel geen gelegenheid gegeven om te reageren. Ter zitting voegt klager daaraan desgevraagd toe, dat hij later geen behoefte meer had aan het geven van een weerwoord, omdat het toch verkeerd wordt uitgelegd. In dat verband wijst klager nog op de naam ‘Leugens.nl’.
Klager is door de publicaties ongewild een publiek figuur geworden. Zowel hij als zijn familie is door de publicatie beschadigd. Verweerders hebben in onvoldoende mate rekening gehouden met de voorzienbare, verstrekkende, nadelige gevolgen van de publicaties voor klager en zijn directe leefomgeving.
Ter zitting toont klager nog een eigendomsoverdracht van de website hangingbitches.com en de huidige inschrijving bij de Spaanse Kamer van Koophandel, waarin de naam van zijn echtgenote niet meer voorkomt.
Verweerders stellen dat de gewraakte artikelen zijn gebaseerd op diverse publicaties in andere media. Naar die publicaties is ook verwezen met hyperlinks en het noemen van bronnen. Die bronnen moeten betrouwbaar worden geacht, te meer omdat klager de inhoud daarvan tot op heden zonder succes heeft bestreden. Een aantal van de Britse artikelen staat tot op heden op internet, terwijl Groot-Brittannië de strengste persregulering en hoogste juridische schadevergoedingen ter wereld kent, aldus verweerders.
Zij stellen voorts dat de door hen weergegeven feitelijke informatie juist is: in de rechtszaak betreffende de moord op Jane Longhurst is een verband gelegd tussen die moord en de activiteiten van klager. Dit is overgenomen door Britse media en politici. Zonodig is een slag om de arm gehouden ten aanzien van aan het adres van klager geuite beschuldigingen. Bovendien is duidelijk vermeld dat sprake is van legale activiteiten.
Verweerders wijzen erop dat het eerste artikel is bedoeld om discussie te ontlokken. In reacties onder de publicatie is Olsthoorn ook terechtgewezen om zijn veroordelende toon. De mening van de schrijver is dus direct bekritiseerd en gerelativeerd.
Wat betreft de publicatie van de naam van klager en diens foto stellen verweerders dat die publicatie maatschappelijk en journalistiek relevant is. Het gaat om een zakelijke activiteit; verweerders hebben onderzoek verricht en gegevens opgevraagd bij de Kamer van Koophandel in Spanje, waarin – net als in Nederland – gegevens van ondernemers zijn vermeld. Bovendien stonden de persoonsgegevens van klager en zijn echtgenote op een genealogiewebsite, waartegen klager niet is opgetreden. Verweerders menen verder dat geen hek moet worden geplaatst om het Nederlandse internet, waarmee de Nederlandse media in een isolement zouden worden gepositioneerd. Voorts is geen sprake van een ‘verdere aantasting’ van klagers privacy; verweerders gaan niet verder dan over te nemen wat elders al is gepubliceerd. Daarbij komt dat klager verdachte noch veroordeelde is. In een later stadium zijn de naam van klager en zijn foto weliswaar verwijderd, maar dat is gebeurd onder juridische dreiging en niet uit journalistieke overtuiging.
Verder stellen verweerders dat zij van het begin af aan hebben geprobeerd klager te bewegen tot wederhoor. Hij heeft dat echter steeds geweigerd en ook zijn opeenvolgende advocaten zijn daar niet op ingegaan.
Verweerders concluderen dat zij waarheidsgetrouw en zorgvuldig hebben gehandeld en bericht. Dat klager hinder ondervindt van de publicaties is het gevolg van zijn activiteiten en zijn weigering tot het geven van wederhoor. Ter zitting voegt Olsthoorn hieraan nog toe dat hij de emotie van klager wel kan begrijpen, maar dat de feiten juist zijn vermeld. Hij is nog altijd bereid wederhoor bij klager toe te passen.
 
BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
Klager heeft gesteld dat verweerders onjuist, tendentieus en onnodig grievend over hem hebben bericht, zonder toepassing van wederhoor, en daarbij zijn privacy disproportioneel hebben geschaad. Uit hetgeen klager heeft aangevoerd, maakt de Raad op dat klager er met name bezwaar tegen heeft dat hij in verband is gebracht met een moordzaak en met de productie c.q. exploitatie van pornografische websites.
 
Klager heeft erkend dat in de rechtszaak betreffende de moord op de Britse Jane Longhurst de website hangingbitches.com met die moord in verband is gebracht. Voorts staat vast dat die website ten tijde van de moord eigendom was van de vennootschap 3Fall Productions B.V. en dat klager in ieder geval destijds bij die vennootschap nauw betrokken was. Verder heeft klager erkend dat ten gevolge van de moordzaak c.q. de berichtgeving daarover in de Britse media creditcardmaatschappijen hun medewerking aan betalingen voor het bezoeken van de websites van 3Fall Productions hebben gestaakt.
 
Klager heeft voorts erkend dat hij c.q. 3Fall Productions websites exploiteert in – aldus klager – het genre horror, waarbij licht erotische beelden zijn te zien. De Raad acht het aannemelijk dat het gemiddelde publiek die websites als ‘pornografisch’ zal bestempelen. Naar het oordeel van de Raad is het dan ook niet journalistiek onaanvaardbaar om de websites als zodanig aan te duiden en klager met pornografie in verband te brengen.
 
Gelet op het voorgaande acht de Raad geen grond aanwezig voor de conclusie dat verweerders zonder deugdelijke grondslag beschuldigingen aan het adres van klager hebben gepubliceerd c.q. ter zake onjuist en tendentieus over klager hebben bericht. Ook anderszins is niet gebleken dat de berichtgeving relevante onjuistheden bevat. Evenmin is de indruk gewekt dat klager persoonlijk te maken heeft gehad met de moord op Jane Longhurst.
Dat klager de publicaties als onnodig grievend heeft ervaren, is voorts onvoldoende voor de conclusie dat verweerders jegens klager journalistiek onzorgvuldig hebben gehandeld. Objectief bezien is geen sprake van berichtgeving door verweerders die zodanig nodeloos grievend is dat daarmee de grenzen van de journalistieke ethiek zouden zijn overschreden.
 
Ten aanzien van de toepassing van wederhoor overweegt de Raad dat de journalist, indien dit redelijkerwijs mogelijk is, wederhoor dient toe te passen bij betrokkenen die door een publicatie worden gediskwalificeerd. De beschuldigde krijgt voldoende gelegenheid om, zonder onredelijke tijdsdruk, bij voorkeur in dezelfde publicatie te reageren op de aantijgingen (zie punt 2.3.1. van de Leidraad van de Raad).
Hoewel het beter zou zijn geweest indien verweerders voorafgaand aan de eerste publicatie contact met klager hadden opgenomen, hebben zij wel in die publicatie de reactie van klager weergegeven zoals die dezelfde dag in De Telegraaf is opgenomen en waarin klager de kern van de beschuldigingen aan zijn adres weerspreekt. Daarna hebben verweerders klager herhaaldelijk in de gelegenheid gesteld zijn visie op de kwestie te geven, hetgeen klager evenwel heeft geweigerd. Gelet op het voorgaande is de Raad van oordeel dat verweerders ook op dit punt niet ontoelaatbaar hebben gehandeld.
 
Wat betreft de publicatie van de persoonlijke gegevens van klager en zijn foto overweegt de Raad dat de journalist de privacy van personen niet verder zal aantasten dan in het kader van zijn berichtgeving redelijkerwijs noodzakelijk is. Een inbreuk op de privacy overschrijdt de grenzen van zorgvuldige journalistiek wanneer deze niet in redelijke verhouding staat tot het maatschappelijk belang van de publicatie (zie punt 2.4.1. van de Leidraad van de Raad).
Verder dient de journalist te voorkomen dat hij gegevens in woord en beeld publiceert waardoor verdachten en veroordeelden buiten de kring van personen bij wie ze al bekend zijn, eenvoudig kunnen worden geïdentificeerd en getraceerd. Aan deze regel is de journalist niet gehouden wanneer de naam een wezenlijk bestanddeel van de berichtgeving is, het niet vermelden van de naam wegens de algemene bekendheid van de betrokkene geen doel dient of de betrokkene zelf de openbaarheid zoekt (zie punt 2.4.5. van de Leidraad).
 
In het onderhavige geval is over klager bericht vanwege zijn activiteiten voor de vennootschap 3Fall Productions – die ten tijde van de moord op Jane Longhurst eigenaar was van de website hangingbitches.com – en zijn activiteiten als exploitant van met hangingbitches.com vergelijkbare websites. Klager heeft bovendien erkend dat hij zich destijds als woordvoerder van die website heeft opgeworpen.
Het gaat hier om een bedrijfsmatige uitoefening van zakelijke activiteiten die op zichzelf (in ieder geval in Nederland) legaal zijn. In de openbare registers van de (Spaanse) Kamer van Koophandel is de vrouw van klager vermeld (geweest) als de eigenaar van 3Fall Productions. In het licht van voornoemde omstandigheden is de publicatie van de persoonlijke gegevens van klager en van zijn portret functioneel en journalistiek relevant. Naar het oordeel van de Raad is geen sprake van een disproportionele inbreuk op klagers privacy.
 
Mede gelet op de omstandigheid dat verweerders met de onderhavige publicaties discussie hebben willen uitlokken over een maatschappelijk relevant onderwerp als de aanvaardbaarheid van gewelddadige pornografische websites, leidt het voorgaande tot de slotsom dat verweerders geen grenzen hebben overschreden van hetgeen – gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid – maatschappelijk aanvaardbaar is.
 
BESLISSING
 
De klacht is ongegrond.
 
De Raad verzoekt verweerders deze beslissing integraal of in samenvatting op de website www.leugens.nl te publiceren.
 
Aldus vastgesteld door de Raad op 10 december 2008 door mr. C.A. Streefkerk, voorzitter, drs. C.M. Buijs, drs. G.T.M. Driehuis, drs. L.W. Verhagen en mw. drs. I. Wassenaar, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.