2007/83 ongegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van
 
D. O’Sullivan
 
tegen
 
W. Keuning en de hoofdredacteur van de Volkskrant
 
Bij brief van 15 oktober 2007 met twee bijlagen heeft D. O’Sullivan (hierna: klager) een klacht ingediend tegen W. Keuning en de hoofdredacteur van de Volkskrant (hierna: verweerders). Hierop heeft Keuning geantwoord in een brief van 12 november 2007 met één bijlage.
 
De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 23 november 2007. Partijen zijn daar niet verschenen.
 
Vanwege de plotselinge ontstentenis van een der leden van de Raad, is de zaak behandeld door de voorzitter en drie leden.
 
DE FEITEN
 
Op 1 oktober 2007 is op de website van de Volkskrant een artikel verschenen van de hand van Keuning onder de kop “Prachtige lamp, maar kan-ie ook uit?”.
 
Het intro bij het artikel luidt:
“Het terrein van de Westergasfabriek was ooit een van de meest vervuilde stukken grond van Amsterdam. Tot een halve eeuw geleden werd op deze plek gas gewonnen uit kolen – een proces dat met duurzaamheid niets te maken had. Juist hier streden afgelopen vrijdagavond vijf ondernemers om de prijs voor het groenste product. Voor de winnaar lag 500.000 euro klaar.”
 
In het artikel staan verder onder meer de volgende passages:
“Bransons afwezigheid kan het enthousiasme van de eerste, zichtbaar nerveuze deelnemer Damien O’Sullivan niet temperen. Voor het gehoor van Nederlandse en buitenlandse pers, een vijfkoppige jury en een grote groep geïnteresseerden, presenteert hij de door hem ontworpen Solar Lampion; een moderne mobiele lampion met ledlampen. Het ding is bedekt met zonnecellen die de benodigde energie leveren. ‘Een ledlamp stoot vijftienhonderd keer minder CO2 uit dan een ouderwetse kaars’, weet O’Sullivan”
en
“De jury is onder de indruk, maar vindt de prijs van 185 euro aan de hoge kant. Dat je bij het 12-watts licht waarschijnlijk geen boek kunt lezen, vindt de jury ook een minpunt. ‘Kan hij eigenlijk ook uit?’ vraagt jurylid Eckart Wintzen als O’Sullivan zijn lamp al brandend terugdoet in de doos. ‘Op dit moment nog niet’, luidt het antwoord. ‘Maar het is een interessante suggestie die ik zeker nader ga bekijken.’”
Op 3 oktober 2007 heeft klager naar aanleiding van het artikel een reactie gestuurd aan de redactie van de Volkskrant. Hij geeft aan dat in het artikel fouten staan die hij gecorrigeerd zou willen zien. Zo stelt hij onder meer dat de lamp wel uit kan worden gezet. In reactie hierop vraagt Keuning op 4 oktober 2007 klager om de gestelde onjuistheden te verduidelijken. Hij geeft daarbij aan dat verweerders het bericht uiteraard kunnen rectificeren als zij het verkeerd hebben begrepen. Klager antwoordt hierop nog dezelfde dag en stelt ten aanzien van de vraag of de lamp uit kan dat hij het in zijn presentatie een ‘override function’ noemde, maar dat dit duidelijk een ‘aan/uit-knop’ is. Keuning geeft op 9 oktober 2007 aan dat hij nader overleg heeft gehad, maar dat hij van mening blijft dat op de lamp geen uitknop zit. Daarmee is Keuning van mening dat de zaak is afgehandeld. Hij geeft daarbij nog aan dat klager zich kan wenden tot de ombudsman van de krant als hij het er niet mee eens is. In reactie hierop vraagt klager op 15 oktober 2007 of verweerders de andere onjuistheden in het artikel nog gaan corrigeren. Keuning antwoordt hierop op dezelfde dag dat klager zich kan wenden tot de ombudsman van de krant.
 
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN
 
Klager stelt dat door het gewraakte artikel zijn reputatie als ontwerper en entrepreneur is geschaad. Zo wordt zowel in de kop van het artikel als in het artikel zelf ten onrechte gesuggereerd dat de door hem ontworpen lamp niet uit zou kunnen. Volgens klager heeft hij in zijn reactie op het artikel zo duidelijk mogelijk gesteld dat de lamp wel degelijk uit kan. In een powerpoint slide van de presentatie van klager staat bij de vraag “Is there an on & off switch?” als antwoord vermeld: “The lamp switches on automatically using a photo sensor, but you can always save the light for later by switching this function off.” Voorts stelt klager dat het artikel ten onrechte meldt dat het jurylid Eckart Wintzen hem de vraag stelde of de lamp uitkon. Deze vraag kwam volgens klager echter uit het publiek en luidde in werkelijkheid: ‘kan de lamp op afstand uit worden gezet, als je bijvoorbeeld niet thuis bent?’. Op deze vraag antwoordde klager dat dat nog niet mogelijk was waarbij hij aangaf het een interessante suggestie te vinden. Ten slotte stelt klager dat de lamp niet brandend in de doos is geplaatst, maar dat deze door één van de medewerkers van de Westergasfabriek van het podium is gedragen en pas later is teruggestopt in de doos. Klager is van mening dat het artikel op deze drie punten rectificatie behoeft.
 
Verweerders vinden het spijtig dat klager zo gegriefd is door het gewraakte artikel. Desalniettemin blijven verweerders bij hun standpunt dat het artikel geen rectificatie behoeft. Uit de presentatie en de reactie van klager begrijpt Keuning dat op de lamp een fotosensor zit die ervoor zorgt dat de lamp vanzelf aangaat als het donker wordt. Die fotosensor kan met een knop worden uitgezet. Door het uitzetten gaat de lamp niet vanzelf aan als het donker wordt, maar dat is geen uitknop maar een ‘niet-aangaan-knop’, aldus verweerders. Ter ondersteuning van hun betoog leggen verweerders een briefwisseling met jurylid Eckart Wintzen over. Ook hij was van mening dat de lamp niet uit kon.
Vervolgens stellen verweerders dat de in het artikel weergegeven vraag weliswaar niet door voornoemd jurylid is gesteld, maar dat wel degelijk is gevraagd of de lamp uit kon. Volgens verweerders is het niet belangrijk wie de vraag heeft gesteld. De vraag is echter wel gesteld en het antwoord was dat de lamp niet uit kan als hij eenmaal aan staat, aldus verweerders.

Ten aanzien van de kwestie of de lamp brandend in een doos is gestopt na afloop, zijn verweerders van mening dat de lamp in ieder geval is afgedekt terwijl hij nog aan stond. Verweerders hebben dit nog nagevraagd bij een andere collega die de desbetreffende avond aanwezig was en ook zij onderschrijft de lezing van verweerders geheel.
 
BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
De kern van de klacht is dat in het artikel, alsmede in de kop daarboven, ten onrechte staat vermeld dat de lamp niet uit kan.
 
De Raad stelt voorop dat een journalist waarheidsgetrouw dient te berichten. Op basis van zijn informatie moeten lezers, kijkers en luisteraars zich een zo volledig mogelijk en controleerbaar beeld kunnen vormen van het nieuwsfeit waarover wordt bericht. (zie punt 1.1. van de Leidraad van de Raad voor de Journalistiek)
 
Uit de door klager ingediende stukken blijkt dat op de lamp een knop zit om de lichtsensor uit te schakelen. Hierdoor gaat de lamp niet vanzelf aan als het donker wordt. Naar het oordeel van de Raad heeft klager echter onvoldoende aannemelijk gemaakt dat de lamp kan worden uitgeschakeld als de lamp reeds licht geeft. Derhalve is niet gebleken dat de desbetreffende passages in het artikel en de kop “Prachtige lamp, maar kan-ie ook uit?” op dit punt relevante onjuistheden bevatten.
 
Wat betreft de klacht dat in het artikel ten onrechte vermeld wordt dat de aldaar vermelde vraag afkomstig was van het jurylid Eckart Wintzen, oordeelt de Raad dat deze kwestie van ondergeschikt belang is, nu vaststaat dat de desbetreffende vraag wel aan klager is gesteld.
 
Ten slotte is ten aanzien van de klacht omtrent het terug in de doos plaatsen van de lamp onvoldoende gebleken dat de in het artikel vermelde gang van zaken wezenlijk onjuist is.  
 
De conclusie is dat verweerders geen grenzen hebben overschreden van hetgeen, gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid, maatschappelijk aanvaardbaar is.
 
BESLISSING
 
De klacht is ongegrond.  
 
De Raad verzoekt verweerders deze beslissing integraal of in samenvatting in de Volkskrant te publiceren.
 
Aldus vastgesteld door de Raad op 27 december 2007 door mr.  C.A. Streefkerk, voorzitter, drs. C.M. Buijs, prof. dr. mr. B. de Gaay Fortman en M. Ülger, leden, in tegenwoordigheid van mr. M.M.S. van den Berg, secretaris, en mw. mr. L.F. Egmond, plaatsvervangend secretaris.