2007/20 ongegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van
 
Kerkgenootschap der Zevende-dags Adventisten
 
tegen
 
de hoofdredacteur van Nieuwe Revu
 
Bij brief van 8 februari 2007 met zes bijlagen heeft dr. R. Bruinsma, voorzitter, namens het Kerkgenootschap der Zevende-dags Adventisten (Nederlandse Unie) te Huis ter Heide (hierna: klager) een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van Nieuwe Revu (hierna: verweerder). Hierop heeft mr. S.V. van Gorp, Juridische Zaken Sanoma Uitgevers B.V., geantwoord in een brief van 5 maart 2007 met vier bijlagen.
 
De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 9 maart 2007 in aanwezigheid van Bruinsma die het standpunt van klager heeft toegelicht aan de hand van een pleitnota. Verweerder is daar niet verschenen.
 
DE FEITEN
 
Op de omslag van Nieuwe Revu van 24 januari 2007 is een foto afgedrukt van Marianne Thieme, met daaronder de tekst “Het verborgen leven van Marianne Thieme - Ze is de baas van de Partij voor de Dieren, heeft contacten met radicale activisten en is lid van een kerk die homo’s haat. Een onthullend portret”.
 
Het aangekondigde artikel, van de hand van N. Gerritsen, is gepubliceerd op pagina 18 e.v. onder de kop “Uit naam van het dier” met het chapeau “Portret van Marianne Thieme, boegbeeld van de Partij voor de Dieren.” Het artikel bevat onder meer de volgende passages:
“Begin 2006 zet Marianne Thieme namelijk een opmerkelijke stap: ze wordt lid van de Adventkerk. Of, zoals het officieel heet: de Zevende-dags Adventisten. “Marianne is altijd wel op zoek geweest naar een levensbeschouwing,” vertelt moeder Loes. “Blijkbaar heeft ze die bij de Adventkerk gevonden. Ik ken die kerk niet zo goed, maar ze schijnen daar een heel vrije manier van denken voor te staan.” Een blik op de websites van de Adventkerk doet iets anders vermoeden.”
en
“Ook wordt homoseksualiteit als een zonde gezien. Sterker nog: op de officiële Amerikaanse site wordt homoseksualiteit op één lijn gesteld met kindermisbruik en sex met dieren. Letterlijk staat er: ‘Seksueel misbruik van echtgenotes en kinderen, incest, homoseksuele praktijken (homo en lesbisch) en dierensex horen bij de duidelijke uitingen van verdorvenheid in Gods originele plan.’”
en
“Thieme benadrukt overigens dat voor haar homoseksuelen niet onderdoen voor heteroseksuelen. Ook Reinder Bruinsma, leider van de Nederlandse tak van de Adventkerk, geeft aan dat homoseksuelen gewoon welkom zijn in zijn kerk. “Al geven we wel de voorkeur aan heteroseksuele relaties.” Henk Krol, hoofdredacteur van de Gay krant, kent echter ook negatieve verhalen over de Adventkerk. “Bijvoorbeeld van een koordirigent die zich niet meer welkom voelde nadat hij had verteld dat hij homo was.””
 
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN
 
Klager stelt dat de aanduiding van het kerkgenootschap in de covertekst als homo‑hatende kerk uiterst beledigend is en elke onderbouwing mist. Klager benadrukt dat er geen sprake van is dat het kerkgenootschap homo-haat in enige vorm propageert of daartoe aanzet. Hij beschouwt de aantijging als een vorm van laster die de goede naam van het kerkgenootschap ernstig schaadt. Dit klemt te meer aangezien de beschuldiging van de vermeende homo-haat op de cover van het magazine niet in het artikel wordt onderbouwd. Er wordt in het artikel enkel verwezen naar een vage herinnering van Henk Krol. Klager kent het verhaal niet en kan zich daartegen dus niet verdedigen. Daarentegen kan hij zonder moeite voorbeelden geven van homoseksuelen die zich al jaren zeer welkom voelen bij het kerkgenootschap. Bovendien vormt de in het artikel opgevoerde herinnering op geen enkele wijze een ondersteunend bewijs die de kwalificatie ‘homo-haat’ kan legitimeren, aldus klager. Hij wijst er verder op dat Krol aan Marianne Thieme heeft laten weten dat hij zich heeft laten meeslepen in de suggestieve vragen van Gerritsen en dat hij zijn uitlating betreurt.
Voor zover in het artikel wordt verwezen naar een verklaring op de website van de Amerikaanse tak van het kerkgenootschap stelt klager dat die verklaring reeds 20 jaar oud is en bovendien volledig uit zijn context is getrokken. De geciteerde verklaring zegt in wezen niets meer dan dat Zevende-dags adventisten geloven dat er ooit een volmaakt geschapen wereld was, waarin een aantal zaken – zoals homoseksualiteit – niet voorkwam en dat homoseksualiteit niet tot Gods oorspronkelijke ideaal voor de mens hoorde. Met die opvatting kan men het oneens zijn, maar dat rechtvaardigt nog niet het etiket ‘homo-haat’, aldus klager. Hij wijst er verder op dat de opvatting van het kerkgenootschap niet afwijkt van de opvattingen van diverse andere gevestigde kerken en religieuze groeperingen in Nederland.
Ter zitting voegt Bruinsma hieraan toe dat er veel meer en uitgebreider materiaal voor handen is dan het document op de website. Hij stelt voorts dat tegenwoordig binnen de kerk verschillende opvattingen over homoseksualiteit bestaan en daarover nu waarschijnlijk veel genuanceerder geschreven zou worden.
Verder merkt Bruinsma op dat een andere medewerker van Nieuwe Revu, Stan de Jong, een zeer beschadigend artikel over het kerklidmaatschap van Thieme op internet heeft geplaatst. Alles wijst erop dat het artikel van De Jong aanleiding vormde voor het gewraakte artikel met de schijn van wederhoor, maar met de tevoren vastgestelde conclusie dat Thieme en de kerk waarvan zij lid is, iets tegen homo's hebben.
Volgens Bruinsma is niet relevant dat de naam van het kerkgenootschap niet op de cover is vermeld. Het is breed bekend dat Thieme lid is van dit kerkgenootschap. Ten slotte stelt Bruinsma dat veel mensen de cover zullen hebben gelezen zonder kennis te nemen van het artikel, zodat verweerders beroep op nuanceringen geen doel treft.
Klager concludeert dat verweerder onzorgvuldig heeft gehandeld door het kerkgenootschap het etiket ‘homo-haat’ op te plakken.   
 
Verweerder stelt dat geen sprake is van onjuiste beweringen en dat de gebruikte bronnen juist zijn weergegeven. Zo wordt met betrekking tot homoseksualiteit een citaat gebruikt van de officiële Amerikaanse site van de Adventkerk. Dat dit document ruim 20 jaar oud is, is volgens verweerder niet relevant. Het document is als een 'Adventist belief' te lezen op de website, zodat daaruit de conclusie mag worden getrokken dat het een standpunt is dat de Adventkerk ook nu nog inneemt.
Bovendien heeft Gerritsen contact opgenomen met Bruinsma om diens reactie te vragen en is die reactie in het artikel verwerkt. Verder zijn Henk Krol en Marianne Thieme benaderd en is hun commentaar ook in het artikel opgenomen. De tekst in het artikel zelf is geenszins diffamerend, te kwader trouw of anderszins schadelijk voor klager. Het bevat een objectieve weergave van de teksten die de Adventkerk zelf heeft verspreid, met de reacties daarop van de verschillende betrokkenen, aldus verweerder.
Wel kan hij zich voorstellen dat de covertekst door klager als enigszins tendentieus is ervaren. Echter, op die cover staat klager niet met name genoemd, zodat een lezer de Adventkerk niet met homo-haat zal verbinden. Bij lezing van het artikel wordt duidelijk waar de uitlating vandaan komt, namelijk van de website van de Adventkerk zelf. Bovendien wordt het standpunt van de Adventkerk met betrekking tot homoseksualiteit in het artikel genuanceerd en conform de waarheid weergegeven. De wat hardere covertekst past binnen de stijl van de Nieuwe Revu en is niet te kwader trouw of anderszins schadelijk voor de Adventkerk, aldus verweerder.
Hij concludeert dan ook dat de klacht dient te worden afgewezen.
 
BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
De kern van de klacht is dat de tekst op de omslag van Nieuwe Revu onjuist en diffamerend is voor klager.
 
De Raad acht het begrijpelijk dat de tekst op de omslag klager onwelgevallig is. Dat is echter onvoldoende voor de conclusie dat verweerder daarmee journalistiek onzorgvuldig jegens klager heeft gehandeld. Het is immers journalistiek gebruikelijk dat een artikel in de kop scherp wordt aangezet. Daarmee worden alleen de grenzen van journalistieke zorgvuldigheid overschreden als de kop geen enkele grond vindt in het artikel.
 
Het gaat hier om een grensgeval. De zinsnede 'een kerk die homo's haat' is ontegenzeglijk een uitermate negatief geladen parafrase van het standpunt van de Adventkerk ten aanzien van homoseksualiteit, als geciteerd in het artikel. Het zou beter zijn geweest als op de omslag een terughoudender omschrijving voor dat standpunt zou zijn gebruikt.
Bezien in samenhang met het artikel, dat een meer genuanceerde weergave bevat van het standpunt van de Adventkerk, is die omissie niet van zodanige ernst dat verweerder daarmee grenzen heeft overschreden van hetgeen – gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid – maatschappelijk aanvaardbaar is. Daarbij is mede in aanmerking genomen dat de naam van het kerkgenootschap niet op de omslag is vermeld en dat wederhoor is toegepast bij de voorzitter van het kerkgenootschap, die zelf heeft meegedeeld dat het kerkgenootschap de voorkeur geeft aan heteroseksuele relaties.
 
(vgl. onder meer: Te Meerman tegen De Telegraaf, RvdJ 2006/82 en De Blauwe Stad tegen De Telegraaf, RvdJ 2006/66)

BESLISSING
 
De klacht is ongegrond.  
 
De Raad verzoekt verweerder deze beslissing integraal of in samenvatting in Nieuwe Revu te publiceren.
 
Aldus vastgesteld door de Raad op 16 april 2007 door mr. A. Herstel, voorzitter, mw. C.J.E.M. Joosten, mw. mr. H.M.A. van Meurs, prof. drs. E. van Thijn en drs. L.W. Verhagen, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris, en mw. mr. L.F. Egmond, plaatsvervangend secretaris.