2006/65 deels-gegrond onthouding-oordeel

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

Stichting X

tegen

de hoofdredacteur van RTV Noord-Holland en Z. Abdoelrahman

Bij brief van 14 juli 2006 met drie bijlagen heeft Y, voorzitter, namens de stichting X gevestigd te Amsterdam Zuidoost (hierna: klaagster) een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van RTV Noord-Holland en Z. Abdoelrahman (hierna: verweerders). Daarbij heeft klaagster verzocht om versnelde behandeling. Gelet op artikel 2 lid 3 van het Reglement voor de werkwijze van de Raad, heeft de voorzitter van de Raad dit verzoek toegewezen. De klacht is vervolgens versneld behandeld met in achtneming van hetgeen hierover in het reglement is bepaald.
H. Lemckert, adjunct-hoofdredacteur van RTV Noord-Holland, heeft op de klacht geantwoord in een brief van 26 juli 2006. Op 28 juli 2006 heeft Abdoelrahman geregeerd op de klacht.

De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 11 augustus 2006. Aan de zijde van klaagster zijn daar verschenen Y, voorzitter, […], juridisch adviseur en […], lid van de Stichting X. Y heeft de klacht toegelicht aan de hand van een notitie. Verweerders zijn daar niet verschenen.

Voorafgaand aan de zitting heeft de Raad de opname van de gewraakte uitzending bekeken.

DE FEITEN

Op 30 juni 2006 is in een uitzending van het televisieprogramma ‘Het Nieuws’ van RTV Noord-Holland aandacht besteed aan de raadsvergadering van de stadsdeelraad Amsterdam Zuidoost van 27 juni 2006 (hierna: de uitzending). Abdoelrahman was bij deze vergadering aanwezig als freelance verslaggever in opdracht van Multiculturele Televisie Nederland (MTNL). Hij heeft medewerking verleend aan het item dat onder verantwoordelijkheid van RTV Noord-Holland is uitgezonden.
De presentator heeft de uitzending ingeleid als volgt:
Topambtenaar Hugo Fernandes Mendes van stadsdeel Zuidoost is twee keer met de dood bedreigd. De bedreiging komt vanuit een Surinaamse stichting die meer subsidiegeld wil, maar dat niet krijgt. Stadsdeel Zuidoost overweegt aangifte te doen bij de politie.
Vervolgens wordt door een voice-over meegedeeld:
Een verhitte vergadering was het dinsdagavond in stadsdeelkantoor Zuidoost. Vooral in de wandelgangen liet de voorzitter van stichting [X] zijn ongenoegen horen over topambtenaar Hugo Fernandes Mendes, die de stichting al acht jaar structureel zou hebben tegengewerkt. Eerst zou hij volgens omstanders hebben gezegd (op kaart): [Y]: “Fernandes Mendes moet oppassen om niet opgeblazen te worden door een bom onder z’n auto. Zo gaat het in Zuid-Oost.

Y zegt daarop in beeld het volgende:
Wat ik bedoel te zeggen is dat er pas iets moet gebeuren, soortgelijk als een bom of wat dan ook, zodanig dat er plotseling aandacht komt voor onze zaak. Dat bedoel ik”.
Daarna bericht de voice-over:
En toen, en toen stond de camera wel aan ging de voorzitter van de Surinaamse stichting verder”.
Y:
Dit is het werk van Hugo Fernandes Mendes.”.
Y, deels in het Nederlands en deels in het Sranan Tongo, ondertiteld:
Nee, er moet eerst een bom af gaan. Want er moet eerst bloed vloeien. Als hij Amerikaan was, was het al lang gegooid. Maar het komt nog.(3x) ”.
Vervolgens meldt de voice-over:
De stichting [X] van Y heeft een schuld van bijna € 20.000,--. In de vergadering deed Y een vergeefse poging om opdrachten van de gemeente binnen te slepen. Toen de kans daarop tot het nulpunt was gedaald sloeg de meute toe, waarop de twee doodsbedreigingen volgden.”

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klaagster stelt dat in de uitzending opzettelijk een onjuiste voorstelling van zaken wordt gegeven, waardoor zij ernstig in haar belangen wordt geschaad. De uitzending bevat volgens haar feitelijke onjuistheden. Zo wordt er volgens klaagster ten onrechte gesuggereerd dat het haar tijdens de raadsvergadering om meer subsidiegeld ging. Voorts is Fernandes Mendes sinds 2000 werkzaam op het stadsdeel. Van een tegenwerking van acht jaar, zoals in de uitzending wordt gemeld, kan dan ook geen sprake zijn, aldus klaagster. Verder betoogt klaagster dat de chronologie van de gebeurtenissen in de uitzending opzettelijk is gewijzigd. De verklaring van de voorzitter van klaagster, die hij aan het einde van de avond gaf, werd in de uitzending helemaal naar voren gehaald. Ten slotte ontkent klaagster dat haar voorzitter Fernandes Mendes met de dood zou hebben bedreigd. Ook bestrijdt klaagster dat er door haar voorzitter zou zijn gesproken over een autobom.

De adjunct-hoofdredacteur van RTV Noord-Holland, Lemckert, stelt dat hij met de bewuste uitzending geen enkele grens heeft overschreden. Het materiaal is in nauwe samenwerking met de collega’s van Multiculturele Televisie Nederland (MTNL) tot een item verwerkt. In de uitzending zit al een reactie van Y op de eerste bedreiging die hij heeft geuit, aldus Lemckert. Volgens hem is meerdere malen geprobeerd om klaagster op de dag van de uitzending tot een uitgebreidere reactie te bewegen. Een positief antwoord op dat verzoek kwam pas dagen later en is toen als niet langer relevant beoordeeld. Lemckert betoogt verder dat RTV Noord-Holland op geen enkele manier tendentieus heeft gehandeld. Evenmin heeft hij klaagster moedwillig gedemoniseerd dan wel gecriminaliseerd. De beelden en het geluid spreken voor zich en daaraan is niets toegevoegd. Volgens Lemckert wil klaagster met haar klacht iets van het negatieve imago van zich af schudden. Een imago dat volgens Lemckert niet door RTV Noord-Holland is beschadigd, maar door de handelwijze van klaagster zelf.
Abdoelrahman stelt dat hij, als journalist, de uitzending van RTV Noord-Holland waarheidsgetrouw vindt met uitzondering van het feit dat de doodsbedreigingen tijdens de raadsvergadering zijn geuit en niet – zoals per abuis in de uitzending is gemeld – ná die vergadering. Volgens Abdoelrahman heeft Y twee doodsbedreigingen geuit. De eerste doodsbedreiging luidde volgens Abdoelrahman: “Fernandes Mendes moet oppassen om niet opgeblazen te worden door een bom onder zijn auto. Zo gaat het in Zuidoost”. Deze bedreiging is niet op camera vastgelegd. Abdoelrahman stelt dat hij Y deze bedreiging om ongeveer 22.30 uur heeft horen uiten. Een en ander kan door de cameraman worden bevestigd, aldus Abdoelrahman. De tweede doodsbedreiging is om ongeveer 22.45 uur geuit. Deze bedreiging is opgenomen en vervolgens uitgezonden door RTV Noord-Holland. Na de vergadering is Y geïnterviewd, waarbij hem is gevraagd een reactie te geven op de eerste doodsbedreiging. Abdoelrahman concludeert dat hij binnen de grenzen van de journalistieke ethiek heeft gehandeld en verzoekt de Raad om de klacht op alle punten ongegrond te verklaren.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

De klacht bestaat uit de volgende onderdelen:
1.         de voorzitter van klaagster is ten onrechte in verband gebracht met een doodsbedreiging aan het adres van Fernandes Mendes;
2.         verweerders hebben de chronologie van de gebeurtenissen opzettelijk veranderd;
3.         ten onrechte is gesuggereerd dat het klaagster tijdens de raadsvergadering van 27 juni 2006 om meer subsidiegeld ging;
4.         klaagster bestrijdt dat er door haar voorzitter zou zijn gesproken over een AUTObom.

Ad 1.
In de gewraakte uitzending van RTV Noord-Holland wordt gesteld dat de voorzitter van klaagster een ambtenaar van stadsdeel Zuidoost tot twee keer toe met de dood heeft bedreigd. Voor een dergelijke zeer ernstige beschuldiging is bij uitstek een deugdelijke grondslag vereist. Een dergelijke grondslag ontbreekt hier. Uit de uitzending zelf volgt niet dat de voorzitter van klaagster daadwerkelijk deze bedreiging aan het adres van Fernandes Mendes heeft geuit. De eerste (vermeende) doodsbedreiging is niet opgenomen. Volgens het commentaar bij de uitzending zouden omstanders hebben gehoord dat de voorzitter van klaagster Fernandes Mendes met de dood bedreigde. Abdoelrahman heeft aangevoerd dat hij en zijn cameraman deze bedreiging zelf ook hebben gehoord. Dit wordt van de zijde van klaagster stellig ontkend. Nu de standpunten van partijen ter zake lijnrecht tegenover elkaar staan en er geen aanvullend materiaal voorhanden is, kan de Raad niet vaststellen welk standpunt juist is.

Verder dient, volgens het vaste oordeel van de Raad, een journalist bij het publiceren van ernstige beschuldigingen met bijzondere zorgvuldigheid te werk te gaan. Die bijzondere zorgvuldigheid brengt in het algemeen onder meer mee dat wederhoor dient te worden toegepast. Vaststaat dat de voorzitter van klaagster om commentaar is gevraagd. Uit de uitzending zelf wordt echter niet duidelijk waarop om commentaar is gevraagd, aangezien niet is uitgezonden welke vragen aan de voorzitter van klaagster zijn gesteld. Verweerders hebben onder die omstandigheden grenzen overschreden van hetgeen, gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid, maatschappelijk aanvaardbaar is.

Ad 2.
Vaststaat dat de uitzending de gebeurtenissen rondom de raadsvergadering van de stadsdeelraad Amsterdam Zuidoost van 27 juni 2006 niet op chronologische wijze weergeeft. Klaagster heeft echter niet aannemelijk gemaakt dat verweerders hiermee de strekking van de gebeurtenissen hebben veranderd. Dit onderdeel van de klacht is derhalve ongegrond.
 
Ad 3.
De Raad heeft ten aanzien van het derde onderdeel van de klacht niet kunnen vaststellen dat sprake is van een zodanig onjuiste berichtgeving, dat daardoor de conclusie zou zijn gerechtvaardigd dat verweerders jegens klaagster journalistiek onzorgvuldig hebben gehandeld.

Ad 4.
Voor wat betreft dit onderdeel van de klacht overweegt de Raad dat de standpunten van partijen ter zake lijnrecht tegenover elkaar staan. Aangezien geen materiaal voorhanden is, op grond waarvan de Raad kan vaststellen welk standpunt juist is, onthoudt de Raad zich op dit punt van een oordeel.

BESLISSING

Voor zover de klacht is gericht tegen het in verband brengen van de voorzitter van klaagster met een doodsbedreiging aan het adres van Fernandes Mendes, is deze gegrond. Voor het overige is de klacht ongegrond dan wel onthoudt de Raad zich van een oordeel.

De Raad verzoekt verweerders bij voorkeur aan deze beslissing aandacht te besteden in een uitzending van ‘Het Nieuws’ van RTV Noord-Holland en anders deze beslissing integraal of in samenvatting op de website van RTV Noord-Holland dan wel in een ander daartoe geëigend medium te publiceren.

Aldus vastgesteld door de Raad op 13 september 2006 door mw. mr. H. Troostwijk, voorzitter, dr. M.J. Broersma, mw. C.J.E.M. Joosten, mr. A.H. Schmeink en mr. drs. Wolffensperger, leden, in tegenwoordigheid van mr. M.M.S. van den Berg, secretaris.