2006/47 gegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van
 
 
tegen
 
de hoofdredacteur van RTV Noord
 
Bij brief van 10 april 2006 met twee bijlagen heeft mr. J.A.W. Knoester, advocaat te Den Haag, namens X (hierna: klager) een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van RTV Noord (hierna: verweerder). Hierop heeft R. Dijkhuis, hoofdredacteur, geantwoord in een brief van 8 mei 2006 met diverse bijlagen.
 
De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 2 juni 2006. Namens klager is daar mr. M.J.A.E. Rijssenbeek, advocaat te Den Haag, verschenen. Voorafgaand aan de zitting heeft de Raad een dvd-opname van de gewraakte uitzending bekeken.
 
DE FEITEN
 
Op 14 maart 2006 is in de aflevering van het televisieprogramma ‘Noord Nu’ (hierna: de uitzending) aandacht besteed aan de tijdelijke TBS-commissie van de Tweede Kamer. In dat verband is de volledige naam van klager genoemd en is een foto van hem in beeld gebracht.
 
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN
 
Klager stelt dat in de uitzending een aantal TBS’ers is genoemd, terwijl tevens foto’s van een aantal van hen zijn getoond. In vrijwel alle gevallen zijn slechts de initialen van de desbetreffende personen genoemd en zijn foto’s gepubliceerd waarbij een balkje over de ogen is afgedrukt. Alleen ten aanzien van een reeds overleden voormalig gedetineerde en ten aanzien van klager werd bij herhaling de volledige naam vermeld. Verder is van hem een herkenbare foto getoond.
Volgens klager bestond voor het vermelden van zijn naam en het tonen van zijn foto geen rechtvaardiging. De uitzending ging over de tijdelijke TBS-commissie van de Tweede Kamer. Daarbij was het niet nodig om zijn naam te vermelden, omdat hij geen sleutelrol vervult in het debat over de TBS. Verder wijst klager erop dat de publiciteit rond zijn ontsnapping uit de Dr. S. van Mesdagkliniek in Groningen, waarbij zijn volledige persoonsgegevens bekend zijn gemaakt, dateert van een aanzienlijk aantal jaren geleden. Als verweerder überhaupt al een belangenafweging heeft gemaakt, dan is die niet zorgvuldig te achten, aldus klager. Door de uitzending is zijn privacy onnodig aangetast. Dit klemt te meer omdat hij hard werkt aan zijn resocialisatie.
 
Verweerder stelt dat de tijdelijke TBS-commissie van de Tweede Kamer onderzoek doet naar het functioneren van het TBS-systeem in Nederland. In de Dr. S. van Mesdagkliniek te Groningen is een groot aantal TBS-delinquenten ondergebracht. In het verleden hebben ontsnappingen uit deze kliniek en het feit dat met enige regelmaat delinquenten niet terugkeerden na hun proefverlof voor veel onrust gezorgd. Het instellen van een parlementaire commissie was reden om in de uitzending tevens terug te blikken op een aantal geruchtmakende incidenten en ontsnappingen. De ontsnapping van klager uit de Van Mesdagkliniek heeft destijds geleid tot zeer veel landelijke publiciteit. Zijn foto verscheen in opsporingsberichten in diverse media, waarbij zijn naam werd vermeld. Dit gebeurde ook in latere publicaties naar aanleiding van klagers ontsnapping uit de TBS-kliniek in Balkbrug. Naar aanleiding van al deze media-aandacht, waarin klager werd genoemd, heeft verweerder in dezelfde lijn gehandeld.
 
BEOORDELING VAN DE KLACHT
 
Voorop moet worden gesteld dat een nieuwsbericht zoveel mogelijk de gegevens dient te bevatten, die het het publiek mogelijk maken zich een waarheidsgetrouw beeld van het desbetreffende nieuwsfeit te vormen. Daartegenover staat dat, volgens het vaste oordeel van de Raad, de journalistieke verantwoordelijkheid met zich brengt dat de persoonlijke levenssfeer van degene over wie wordt gepubliceerd, niet verder mag worden aangetast dan in het kader van een open berichtgeving nodig is.
Bovendien is, volgens het vaste oordeel van de Raad, ten aanzien van het vermelden van persoonlijke gegevens van verdachten c.q. veroordeelden bijzondere terughoudendheid geboden. Een journalist dient zoveel mogelijk te voorkomen dat hij gegevens publiceert met behulp waarvan een verdachte of veroordeelde op eenvoudige wijze kan worden geïdentificeerd. Dat de identiteit van de betrokkene door een reportage bekend wordt, maakt de reportage evenwel op zichzelf niet onzorgvuldig, ook al is sprake van een inbreuk op de privacy van betrokkene. Een dergelijke inbreuk overschrijdt de grenzen van zorgvuldige journalistiek alleen dan, indien deze inbreuk niet in redelijke verhouding staat tot het doel van de publicatie en derhalve een disproportionele aantasting van het privé-leven van de betrokkene vormt. Er dient derhalve een afweging plaats te vinden tussen het belang van de betrokkene bij de bescherming van zijn privacy enerzijds en mogelijke belangen van derden en het maatschappelijke belang anderzijds.

Kennelijk zijn de persoonsgegevens van klager na zijn ontsnapping uit de Van Mesdagkliniek door het Openbaar Ministerie vrijgegeven teneinde de opsporing en aanhouding van klager te bevorderen. Het doel van het publiceren van de persoonsgegevens van klager was op de datum van zijn aanhouding, eveneens jaren geleden, bereikt.
Of met de publicatie van die gegevens daarna grenzen zijn overschreden van hetgeen – gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid – maatschappelijk aanvaardbaar is, hangt af van de omstandigheden van het geval. Daarbij komt enerzijds belang toe aan het maatschappelijk belang dat met de publicatie is gediend en anderzijds aan de mate waarin de persoonlijke levenssfeer van de betrokkene is aangetast.
 
Bovendien mag, zoals de Raad eerder heeft overwogen, naarmate een langere periode is verstreken na het plaatsvinden van het criminele gebeuren, van de journalist een grotere mate van zorgvuldigheid worden verlangd met het oog op het belang van de verdachte c.q. veroordeelde.
 
De gewraakte uitzending gaat over de tijdelijke TBS-commissie van de Tweede Kamer. Niet valt in te zien welke maatschappelijke relevantie het vermelden van de volledige naam van klager had. Klager had – net als de andere TBS’ers waarover in de uitzending is bericht – met initialen kunnen worden aangeduid, zonder dat afbreuk was gedaan aan de aard en inhoud van de berichtgeving. Dat klager blijkens door verweerder overlegde publicaties in 1997 uit de Van Mesdagkliniek is ontsnapt en in 2001 uit de TBS-kliniek in Balkbrug, en dat destijds in dat kader zijn volledige naam in diverse media is vermeld, is in dit verband onvoldoende en geeft geen blijk van de ter zake vereiste belangenafweging in bovengenoemde zin.
 
Onder deze omstandigheden is de Raad van oordeel dat het vermelden van klagers naam en het tonen van zijn foto in de gewraakte uitzending een ongerechtvaardigde aantasting van klagers privé-leven vormt. Verweerder heeft aldus grenzen overschreden van hetgeen, gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid, maatschappelijk aanvaardbaar is. (vgl. onder meer: X tegen BNR Nieuwsradio, RvdJ 2006/6 en X tegen Ebisch, RvdJ 2001/3)
 
BESLISSING
 
De klacht is gegrond.  
 
De Raad verzoekt verweerder bij voorkeur aan deze beslissing aandacht te besteden in een uitzending van RTV Noord en anders deze beslissing integraal of in samenvatting op zijn website dan wel in een ander daartoe geëigend medium te publiceren.
 
Aldus vastgesteld door de Raad op 25 juli 2006 door mw. mr. H. Troostwijk, voorzitter, dr. M.J. Broersma, mw. drs. M.G.N. Mathot, mw. E.H.C. Salomons en mr. A.H. Schmeink, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.