2004/95 deels gegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

Stichting Magenta – Meldpunt Discriminatie Internet en R. Eissens

tegen

P. Hemelrijk en de hoofdredacteur van www.klokkenluideronline.nl

Bij brief van 1 juli 2004 met een bijlage hebben Stichting Magenta – Meldpunt Discriminatie Internet en R. Eissens (klagers) een klacht ingediend tegen P. Hemelrijk en de hoofdredacteur van www.klokkenluideronline.nl (verweerders). Hierop heeft Hemelrijk geantwoord in een brief van 8 juli 2004 met vijf bijlagen. Klagers hebben daarop gerepliceerd bij schrijven van 20 juli 2004 met een bijlage. Hemelrijk heeft verder bij brief van 26 juli 2004 vijf bijlagen overgelegd en bij brief van 25 augustus 2004 twee bijlagen. De hoofdredacteur van www.klokkenluideronline.nl heeft niet op de klacht gereageerd.

De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 22 oktober 2004, waar Hemelrijk en M. Kat, hoofdredacteur van www.klokkenluideronline.nl, zijn verschenen.

DE FEITEN

Op 29 juni 2004 is op www.klokkenluideronline.nl een artikel van de hand van Hemelrijk verschenen onder de kop “MDI: Linkse extremisten ‘controleren’ internet”. Het artikel, dat door de redactie is voorzien van het chapeau “MDI is extreem links bolwerk”, bevat onder meer de volgende passages:
Ronald Eissens, directeur van het Meldpunt Discriminatie Internet (MDI), is actief lid van de AFA (Anti Fascistische Aktie), een landelijk netwerk van krakers en autonomen die met grof geweld van leer trekken tegen alles wat in hun ogen politiek incorrect of fascistisch is. Nochtans krijgt hij van de overheid ruim 100.000 € subsidie per jaar om met zijn MDI ‘Meldpunt Discriminatie Internet’ op eigen houtje voor politie-agent te spelen op het Internet. De overheid acht een ultralinkse activist blijkbaar de meest geschikte persoon om te bepalen waar de grenzen van de vrijheid van meningsuiting op internet liggen en zonodig justitie in te schakelen. De AFA, in 1992 opgericht om de verrechtsing van Nederland tegen te gaan, legt zich erop toe bijeenkomsten en demonstraties van politieke tegenstanders te verhinderen. Het beroemdste wapenfeit van deze activisten is de brandstichting in Kedichem in 1986 waarbij de vrouw van Janmaat een been verloor.”
en
Bij de antifascistische ‘tegendemonstraties’ die meestal ontaarden in een veldslag met de ME is Eissens regelmatig van de partij, zo blijkt uit zijn bijdragen in Alert, het AFA-clubblad. Zo was hij in 2001 onder andere aanwezig in Kerkrade, waar de politie 10 pelotons ME moest inzetten om te voorkomen dat 1000 antifascisten een legale demonstratie van de Nederlandse Volksunie te lijf gingen.”
en
Iemand uit dat circuit als Eissens die actief deelneemt aan terreuracties en in het clubblad zelfs de site van Leefbaar Rotterdam betitelt als ‘een modderpoeltje dat aanzet tot geweld tegen linksen en multiculti’s’ lijkt niet bepaald de aangewezen persoon om namens de overheid voor scheidsrechter te spelen. Toch mogen Ronald Eissens en zijn vriendin Suzette Bronkhorst nu al 8 jaar op eigen houtje het Internet censureren. Zij incasseren daarvoor 106.115,70 € subsidie van de departementen Justitie en Vreemdelingenzaken/Integratie hetgeen ongeveer neerkomt op een ministerssalaris. Pas dit jaar heeft het MDI voor het eerst, na een kritische column van Karin Spaink, jaarverslagen op zijn website gezet. Maar daarin wordt over de besteding van gemeenschapsgelden met geen woord gerept.
en
Welke criteria het MDI hanteert is niet duidelijk, maar Eissens’ clubblad Alert gaat er heel ver in: daar wordt de zin ‘Als er ergens een kunstmatige staat is, is het Israel wel’ als een uiting van strafbaar antisemitisme beschouwd.
en
Berichten als zou het MDI zwarte lijsten hanteren van ‘foute’ journalisten die kritische artikelen schrijven over extreem links worden door Eissens ontkend. Volgens de onderzoeksjournalist Peter Siebelt circuleren die lijsten echter wel degelijk binnen het internationale netwerk van discriminatiebestrijders. Zo zou het CIDI, het Centrum voor Informatie en Documentatie Israel, van Eissens een email hebben ontvangen met de tekst: ‘This guy is blacklisted. Hij voert een kruistocht tegen links.’”
en
Het MDI zelf blijkt niet tot enig commentaar bereid. Een medewerkster gooit meteen resoluut de hoorn erop: “U weet wie wij zijn, en wij weten wie u bent. Goedenmiddag.” Zou die zwarte lijst dan toch bestaan?

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN,
voor zover van belang voor de beoordeling van de klacht

Klagers stellen dat het artikel diverse onjuistheden bevat. Eissens is volgens hen geen ultralinkse activist, geen lid van de organisatie AFA en doet niet mee aan het plegen van (grof) geweld. Klagers zijn tegen het gebruik van geweld, hebben nooit aan geweldpleging deelgenomen, hebben daartoe nooit aangezet of aan meegewerkt en werken niet samen met organisaties die oproepen of aanzetten tot geweld of die geweld gebruiken.
Verder is volgens hen niet juist dat Eissens regelmatig bij demonstraties aanwezig is. Hij was wel aanwezig bij de demonstratie in 2001 in Kerkrade en heeft daarover op verzoek van het blad Alert een artikel geschreven. Deze demonstratie was weliswaar door de AFA georganiseerd, maar werd ondersteund door een groot aantal organisaties waaronder Stichting Magenta, Auschwitz Comité, LBR en gemeenteraadsfracties van Kerkrade. Om die reden heeft Eissens in zijn artikel geschreven over ‘onze’ demonstratie. Bij die demonstratie is geen geweld gebruikt, aldus klagers.
De meest kwalijke bewering achten klagers dat Eissens deelneemt aan terreuracties. Die bewering is volgens hen onjuist. Dat bij de demonstratie in Kerkrade pelotons ME zijn ingezet, betekent nog niet dat sprake was van een terreuractie. Bij veel demonstraties is ME aanwezig, zeker als het gaat om een extreemrechtse demonstratie en een tegendemonstratie.
Verder stellen zij dat het MDI niet censureert. Het is een organisatie met zes personeelsleden en een bestuur. Ten onrechte is volgens hen gesuggereerd dat Eissens en zijn vriendin – die inmiddels geen medewerker meer is, maar alleen nog bestuurslid – subsidiegelden misbruiken. Jaarverslagen van het MDI zijn, naar zij stellen, altijd op aanvraag te verkrijgen. Het MDI is niet verplicht om die jaarverslagen op zijn website te publiceren, maar doet dat wel. Jaarlijks draagt het MDI aan de subsidiegever verantwoording af over de bestedingen van de gelden. Waaraan de subsidie wordt besteed is helder. De criteria die het MDI hanteert, staan uitgebreid omschreven op zijn website, aldus klagers.
Klagers betwisten voorts dat zij zwarte lijsten van journalisten hanteren. Wel staan zij journalisten die hen bij herhaling onjuist citeren of zich te buiten gaan aan smaad en belediging, niet langer te woord. Dat staat hun vrij, aldus klagers. Overigens heeft Eissens het CIDI ooit gewaarschuwd voor een bepaalde journalist en diens kruistocht tegen alles wat hij onder de noemer ‘links’ wenst te plaatsen.
Ten slotte stellen klagers dat zij altijd tot commentaar zijn bereid als zij serieuze vragen krijgen voorgelegd, maar vragen van personen die hen al eerder smadelijk hebben bejegend behoeven zij niet te beantwoorden. De medewerkster die Hemelrijk aan de lijn kreeg, was daarop goed ingewerkt en heeft inderdaad de regel uitgesproken zoals in het artikel is vermeld, als reactie op de vraag van Hemelrijk: ‘Weet u eigenlijk wel wie ik ben?’. Klagers wijzen in dit verband op een artikel dat op 20 maart 2004 op www.klokkenluideronline.nl is geplaatst. Hemelrijk belde klagers pas op 22 maart 2004, als mosterd na de maaltijd. Klagers hadden toen geen behoefte meer om commentaar te geven.
Klagers betogen dat het artikel smadelijk en beledigend voor hen is. Zij zijn volgens hen ten onrechte beschuldigd van deelname aan geweldpleging, terrorisme, het toepassen van censuur en misbruik van subsidiegelden.

Hemelrijk stelt dat in het artikel niet staat dat Eissens zelf grof geweld gebruikt, maar dat hij actief deel uitmaakt van een beweging die dat doet. Eissens kan tot de AFA worden gerekend, omdat hij regelmatig kopij levert aan het actieblad van de AFA en daarin verslag doet van ‘onze’ demonstratie in Kerkrade, aldus Hemelrijk. Ter ondersteuning van haar stelling heeft zij het bewuste artikel van Eissens overgelegd. Zij wijst er verder op dat de AFA geen officiële leden heeft. Voorts betoogt zij dat zij iemand die deelneemt aan ultralinks activisme mag aanduiden als een ultralinkse activist. Hemelrijk heeft vernomen dat Eissens meer dan één keer aan een AFA-actie heeft deelgenomen. Die informatie is echter moeilijk te verifiëren, omdat het activiteiten betreffen van een beweging die zich stelselmatig in anonimiteit hult. Volgens Hemelrijk was de demonstratie in Kerkrade wel degelijk een terreuractie; tien pelotons ME worden niet voor niets ingezet.
Wat betreft de berichtgeving over het MDI wijst Hemelrijk er allereerst op dat Eissens in 2003 aan Netkwesties heeft opgegeven dat zijn vriendin vijf uur per week voor het MDI werkzaam was. Volgens Hemelrijk wordt op de website van het MDI geen inzicht verstrekt in de wijze waarop de subsidie wordt besteed of welke vergoeding de medewerkers ontvangen. In de op de website gepubliceerde jaarverslagen van het MDI wordt geen financiële verantwoording afgelegd.
Hemelrijk stelt verder dat zij niet eerder over het MDI had geschreven, toen zij de organisatie in maart 2004 opbelde. Zij was bezig aan haar eerste artikel over het MDI en wilde om commentaar vragen. Zij had haar naam nog niet genoemd of de medewerkster van het MDI deelde spontaan mee dat ze wist wie Hemelrijk was en de verbinding verbrak. Daarna heeft Hemelrijk geen verdere pogingen ondernomen. Kennelijk wordt ook zij door het MDI als ‘blacklisted’ beschouwd, aldus Hemelrijk.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

Het artikel bevat een aantal stellingen, waarvan de juistheid wellicht op details kan worden betwist. De Raad kan dat niet beoordelen. Deze stellingen, alsmede de daaraan door Hemelrijk verbonden kwalificaties, interpretaties en conclusies, acht de Raad echter niet zodanig ernstig dat verweerders deze niet hadden mogen publiceren, zonder nader onderzoek naar de juistheid ervan. Daarbij wordt mede in aanmerking genomen dat Hemelrijk contact heeft opgenomen met klagers, die er om hen moverende redenen voor hebben gekozen niet inhoudelijk op de aantijgingen te reageren.

De Raad acht de klacht echter gegrond voor zover deze is gericht tegen de bewering dat Eissens actief aan terreuracties deelneemt. Deze beschuldiging, die als vaststaand feit is gepresenteerd, betreft een maatschappelijk zeer beladen onderwerp en is zo diffamerend, dat verweerders deze niet zonder voorafgaand adequaat onderzoek naar de gegrondheid ervan hadden mogen publiceren. Met klagers is de Raad van oordeel dat uit het enkele feit dat tijdens de demonstratie in Kerkrade tien pelotons ME zijn ingezet, niet volgt dat vaststaat dat Eissens heeft deelgenomen aan een terreuractie. Ook overigens is niet gebleken dat de bewering feitelijk juist is. Door deze bewering toch te publiceren hebben verweerders grenzen overschreden van hetgeen, gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid, maatschappelijk aanvaardbaar is.

BESLISSING

Voor zover de klacht is gericht tegen de bewering dat Eissens actief deelneemt aan terreuracties is deze gegrond. Voor het overige is de klacht ongegrond.

De Raad verzoekt verweerders deze beslissing integraal of in samenvatting op www.klokkenluideronline.nl.

Aldus vastgesteld door de Raad op 14 december 2004 door mr. R.W.L. Loeb, voorzitter, drs. C.M. Buijs, mr. A. Herstel, mw. E.H.C. Salomons en drs. P. Sijpersma, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.

Uitspraak 2004-95