2004/16 gegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

familie X

tegen

de hoofdredacteur van Radio TV Noord

In een brief met twee bijlagen, die door de Raad op 12 november 2003 is ontvangen, heeft de familie X (klagers) een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van Radio TV Noord (verweerder). Hierop heeft R. Dijkhuis, directeur/hoofdredacteur, gereageerd bij brief van 26 november 2003 met twee bijlagen.

De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 18 december 2003 in aanwezigheid van de heer en mevrouw X. Verweerder is daar niet verschenen. Voorafgaand aan de zitting heeft de Raad een video-opname van de gewraakte uitzending bekeken.

DE FEITEN

Op 31 oktober 2003 is door Radio TV Noord, in een uitzending van het televisieprogramma Noord Nieuws, bericht over de vondst van illegaal vuurwerk. De uitzending wordt door de nieuwslezeres ingeleid als volgt:
De Regiopolitie Groningen heeft met de aanhouding van negen mensen een einde gemaakt aan een omvangrijke handel in illegaal vuurwerk.
Verder wordt door een voice-over het volgende gemeld:
De politie kwam de hoofdverdachte, een man uit Froombosch, op het spoor na tips uit de buurt.
De uitzending wordt afgesloten met de zin:
De verdachten zijn inmiddels op vrije voeten in afwachting van verder vervolging.
De heer X is de bedoelde hoofdverdachte.

Vervolgens is op 4 november 2003 in het programma Noord Nieuws opnieuw aandacht aan de kwestie besteed. De nieuwslezeres luidt deze uitzending in als volgt:
Froombosch blijkt aan een ramp ontsnapt. In een pand van X Fireworks, waar vorige week ruim 1300 kilo illegaal vuurwerk werd aangetroffen, zijn ook gevaarlijke chemicaliën gevonden waarmee vuurwerk gemaakt kan worden. De provincie Groningen wil de kosten van het opruimen van die stoffen, enkele duizenden euro’s, verhalen op de eigenaar.
In de uitzending worden beelden vertoond van de woning en auto van klagers, terwijl een voice-over meldt:
Om dit huis in Froombosch gaat het. Hier trof de politie vorige week een grote hoeveelheid illegaal vuurwerk aan. Naar nu bekend is geworden werd er toen door milieu-ambtenaren ook een hoeveelheid gevaarlijke chemische stoffen aangetroffen waarmee je vuurwerk kunt produceren.

Het slot van deze uitzending luidt:
De kosten van het verwijderen van de chemische stoffen, ongeveer 2000 euro, zullen op de bewoner worden verhaald. Hij zit overigens nog steeds in voorarrest.

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klagers maken bezwaar tegen de uitzending van 4 november 2003. Terwijl in de uitzending van 31 oktober 2003 redelijk netjes over de kwestie wordt bericht – zonder dat hun naam en adres worden vermeld – is daarentegen de uitzending van 4 november onbehoorlijk, aldus klagers. Zij wijzen erop dat – alhoewel hun adres in Nederland ook bij de kamer van koophandel is geregistreerd – hun vuurwerkgroothandel formeel is gevestigd in Duitsland, waar hun voorraad is opgeslagen. De spullen die de politie heeft aangetroffen, bevonden zich in de garage en niet in hun woonhuis. Een deel van de bedrijfsadministratie doen zij weliswaar thuis, maar zij hebben daar geen bedrijfsnaambord aangebracht. Froombosch is een kleine gemeenschap en de inwoners zijn van hun activiteiten op de hoogte. Klagers stellen dat verweerder derhalve hun privacy heeft aangetast, door in de uitzending onnodig in te zoomen op hun woonhuis, privé-naambord en auto.
Verder stellen zij dat de uitzending van 4 november diverse onjuistheden bevat. Onder meer is ten onrechte vermeld dat de hoofdverdachte op dat moment nog vastzat. De heer X was al op donderdag 30 oktober 2003 vrijgelaten.
Klagers betogen dat zij zowel zakelijk als privé schade lijden door de uitzending.

Verweerder stelt dat hij naar aanleiding van een persbericht van de politie op 31 oktober 2003 over de kwestie heeft bericht. Vervolgens werd op 4 november door Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen bekend gemaakt, dat ten aanzien van het bedrijf van klagers bestuursdwang zou worden toegepast. Die informatie was betrouwbaar genoeg om over te gaan tot berichtgeving, aldus verweerder.
Hij beschouwt het als zijn taak om aan deze kwestie uitgebreid aandacht te besteden, zeker gezien de grote maatschappelijke onrust rond de opslag en fabricage van vuurwerk, die na de ramp in Enschede is ontstaan. Wegens de ernst van de problematiek zijn opnamen van het desbetreffende bedrijf uitgezonden. Verweerder vindt het journalistiek verantwoord dat hij het exterieur van klagers bedrijf heeft getoond, zeker gegeven de vergaande maatregelen die door de provincie waren getroffen. Omwonenden, die volgens de instanties bloot hebben gestaan aan gevaar, hebben er recht op om te weten om welk pand het gaat.
Verweerder wijst erop dat de verstrekte feitelijke informatie afkomstig is van politie en provincie. Hij concludeert dat sprake is geweest van afgewogen berichtgeving.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

De kern van de klacht is, zo hebben klagers ter zitting verduidelijkt, dat verweerder onnodig gedetailleerde beelden heeft uitgezonden van hun privé-adres en auto. De Raad zal zich tot die kern beperken.

Voorop dient te worden gesteld dat de journalistieke verantwoordelijkheid meebrengt dat de persoonlijke levenssfeer van personen waarover wordt gepubliceerd niet verder wordt aangetast, dan in het kader van een open berichtgeving redelijkerwijs nodig is.

In de televisiejournalistiek is het niet ongebruikelijk berichtgeving als de onderhavige, die een relevant en (mogelijk) ernstig nieuwsfeit betreft, te illustreren met beelden van de woonomgeving van bij die berichtgeving betrokken personen. Bij het bepalen van de wijze waarop die woonomgeving wordt afgebeeld moet echter een afweging plaatsvinden tussen de vrijheid van meningsuiting enerzijds en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van die betrokken personen anderzijds, en dient de journalist in het algemeen te voorkomen dat de afgebeelde woning kan worden getraceerd.

Blijkens de uitzending is ingezoomd op de woning, het privé-naambord en de auto van klagers. Naar het oordeel van de Raad vormt dit een inbreuk op de privacy van klagers die verder gaat dan in het kader van een open berichtgeving noodzakelijk was. Verweerder heeft in dit verband gesteld dat omwonenden er recht op hebben te weten waar de kwestie zich precies heeft afgespeeld. Klagers hebben echter daartegenover aannemelijk gemaakt dat de inwoners van Froombosch een kleine gemeenschap vormen en al van hun activiteiten op de hoogte waren. Ook overigens zijn bijzondere omstandigheden gesteld noch gebleken, die een rechtvaardiging voor die inbreuk zouden kunnen bieden.

Door nadrukkelijk de aandacht te vestigen op de woonomgeving van klagers op de wijze zoals hij heeft gedaan, heeft verweerder derhalve grenzen overschreden van hetgeen, gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid, maatschappelijk aanvaardbaar is (vgl. onder meer X tegen BN/De Stem, RvdJ 2002/49 en X tegen het NOS-Journaal, RvdJ 2002/36)

BESLISSING

De klacht is gegrond.

De Raad verzoekt verweerder aan deze beslissing aandacht te besteden in een uitzending van het televisieprogramma Noord Nieuws.

Aldus vastgesteld door de Raad op 12 februari 2004 door mw. mr. M.E. Leijten, voorzitter, T.G.G. Bouwman, mr. drs. M.M.P.M. Kreyns, mr. A.H. Schmeink en mw. C.D. Smolders, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.

Uitspraak 2004-16