2003/67 ongegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

GroenLinks

tegen

S. de Jong, J. Niemöller en de hoofdredacteur van HP/De Tijd

Bij brieven van 30 juni 2003, 2 juli 2003 met drie bijlagen en 9 juli 2003 met een bijlage heeft H. Meijer namens GroenLinks (klaagster) een klacht ingediend tegen S. de Jong, J. Niemöller en de hoofdredacteur van HP/De Tijd (verweerders). Verweerders hebben niet op de klacht gereageerd.

De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 31 oktober 2003. Aan de zijde van klaagster zijn daar haar voorzitter Meijer en secretaris F. Tabarki verschenen.

DE FEITEN

Op 6 juni 2003 is in HP/De Tijd een artikel van de hand van De Jong en Niemöller verschenen onder de kop “De GroenLinks connectie”, dat op de cover wordt aangekondigd met de tekst “Volkert en zijn milieu – Het sinistere netwerk rond GroenLinks”. De inleiding van het artikel luidt:
Volkers was een eenling. Hoorden we na de aanslag op Fortuyn. Maar in werkelijkheid, zo toont extreem-links-deskundige Peter Siebelt aan, maakte hij deel uit van een goed geolied netwerk: Eco Nostra. Kwam de kogel van GroenLinks?
In het artikel wordt het boek “Eco Nostra – het netwerk achter Volkert van der G.” van Peter Siebelt besproken. Siebelt komt in het artikel uitvoerig aan het woord. Het artikel bevat onder meer de volgende passage’s:
Op de website van Theo van Gogh staat dan ook sinds kort een intrigerende voorpublicatie van een boek met de niet minder intrigerende titel Eco Nostra – het netwerk achter Volkert van der G., waarin een ingewikkeld netwerk van linkse dwarsverbanden wordt blootgelegd.
en
”Ze zijn tot alles in staat, de linkse actievoerder,” weet Siebelt, die het archief veiligheidshalve op film heeft laten zetten. “Dat de milieubeweging zo geschokt reageerde op de moord op Fortuyn was een leugen. (...) In werkelijkheid loopt er een directe lijn van de RaRa-aanslagen in de jaren tachtig naar de acties van dierenactivisten anno nu. En GroenLinks speelt een cruciale rol.”
Hoho, even pas op de plaats. GroenLinks? We proberen ons voor te stellen wat zo’n directe lijn eigenlijk impliceert. Dat Femke Halsema persoonlijk het bevel gaf tot het in de fik steken van pluimveewagens, het bezetten van proefdierfokkerijen en het bevrijden van pelsdieren? Dat kan toch niet waar zijn.
Maar dat bedoelt Siebelt dan ook niet, leren we na lezing van het manuscript. Met de directe lijn verwijst hij naar opeenvolgende generaties actievoerders die banden hebben met de reguliere linkse politiek.

en
Momenteel legt ‘de horzel van links’ de laatste hand aan Eco Nostra – het netwerk achter Volkert van der G. Een vette knipoog naar de cosa nostra, de Amerikaanse tak van de Italiaanse maffia. In tegenstelling tot wat de (onder)titel zou kunnen suggereren, is het boek geen who-dunit-nou-echt. Ook Siebelt denkt dat Volkert de moord op Fortuyn alleen heeft gepleegd (...)
en
En zo zijn we aanbeland bij een van de meest pregnante bestanddelen in het boek: de (dubbel)rol van GroenLinks. (...) “Schone schijn”, roept Siebelt. “In werkelijkheid heeft GroenLinks van alle partijen de diepste tentakels in allerlei actiegroepen die geweld niet schuwen. (...)” En het kan nog bonter. Er loopt een directe lijn van de moordenaar van Fortuyn naar GroenLinks. Zoals de Amerikanen zeggen: Volkert is slechts ‘two handshakes away’ van de GroenLinks-top.
en
We maken de balans op. Doordat de BVD door GroenLinks is gefnuikt in zijn werk, werd het onmogelijk gemaakt in een vroegtijdig stadium inzicht te krijgen in het milieu waarin Volkert verkeerde.
en
Als we hem een alternatieve titel voor zijn boek aan de hand doen, buldert hij het uit. “Haha, de kogel kwam van GroenLinks, die is goed, zeg.”
Bij het artikel is een ‘stamboom’ afgebeeld, “Volkert’s groene wereld (volgens Peter Siebelt)”, waarin verbanden tussen bepaalde personen in kaart zijn gebracht.

HET STANDPUNT VAN KLAAGSTER

Klaagster stelt dat verweerders met het artikel de grenzen van de betamelijkheid hebben overschreden. Het artikel is volgens klaagster onzorgvuldig opgesteld. Ondanks de jongensboekachtige introductie en gniffelende toon, die suggereren dat de lezer met een geschifte AIVD-vrijwilliger en zijn neponthullingen wordt geconfronteerd, dient het gesprek met Siebelt volgens klaagster vooral de suggestie dat een innig verband bestaat tussen bepaalde vormen van terreur, de moord op Fortuyn en klaagster. Bovendien is in de afgebeelde ‘stamboom’ en in de door De Jong en Niemöller gesuggereerde alternatieve titel voor Siebelts boek de schijn van distantie geheel verdwenen, aldus klaagster.
Desgevraagd heeft Meijer ter zitting hieraan toegevoegd, dat een artikel over dit onderwerp wel mag verschijnen, maar dat het gewraakte artikel volgens klaagster niet door de beugel kan, omdat HP/De Tijd daarin tot een podium van Siebelt is gemaakt. Verweerders hebben zich onvoldoende van Siebelt gedistantieerd en hebben zelfs geprobeerd het door Siebelt geschetste beeld te onderbouwen, aldus klaagster.
Zij kent weinig mensen die het artikel serieus nemen en heeft nauwelijks reacties op het artikel gekregen. Niettemin wenst zij een oordeel van de Raad, onder meer omdat zij hecht aan goede journalistiek.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

Klaagster stelt dat in het artikel ten onrechte wordt gesuggereerd dat een innig verband bestaat tussen bepaalde vormen van terreur, de moord op Fortuyn en haar organisatie.
Het artikel behelst echter in hoofdzaak een verslag van een interview met Siebelt, dat vooral gaat over zijn boek “Eco Nostra – het netwerk achter Volkert van der G.” Zowel in het interview als in zijn boek legt Siebelt kennelijk een verband tussen Volkert van der G. en (bepaalde leden van) GroenLinks. Het behoort tot de essentie van de journalistiek om hierover te publiceren en aldus het debat daarover te bevorderen. Klaagster heeft overigens erkend dat publicatie en debat over dit onderwerp legitiem zijn.

Volgens het vaste oordeel van de Raad dient een journalist echter bij het publiceren van ernstige beschuldigingen, ook van anderen, met bijzondere zorgvuldigheid te werk te gaan. De Raad is van oordeel dat deze norm hier niet is overschreden. In het artikel leest de Raad, anders dan klaagster, dat GroenLinks verantwoordelijk wordt gehouden voor de moord op Pim Fortuyn noch voor bepaalde terreuracties. In het artikel wordt vermeld dat Siebelt stelt dat Volkert van der G. een relatie heeft met (leden van) GroenLinks. Deze stelling wordt in het artikel nader toegelicht en is op zichzelf niet van dien aard dat verweerders daarvan niet mochten berichten zonder zich daarvan uitdrukkelijk te distantiëren. Overigens heeft klaagster de juistheid van de stelling niet betwist en heeft zij niet geklaagd dat verweerders hebben nagelaten op dit punt wederhoor toe te passen.

De suggestie van De Jong en Niemöller over een mogelijke alternatieve titel voor Siebelts boek acht de Raad onkies, hetgeen echter niet leidt tot de conclusie dat daarmee grenzen zijn overschreden. Uit deze suggestie zou zelfs kunnen worden afgeleid dat De Jong en Niemöller het onderwerp waarover zij schreven, weinig serieus namen.

BESLISSING

De klacht is ongegrond.

De Raad verzoekt verweerders deze beslissing integraal of in samenvatting in HP/De Tijd te publiceren.

Aldus vastgesteld door de Raad op 17 december 2003 door mr. R.W.L. Loeb, voorzitter, drs. C.M. Buijs, mw. C.J.E.M. Joosten, drs. P. Sijpersma en prof. drs. E. van Thijn, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.

Uitspraak 2003-67