2001/23 ongegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

Medical Service Europe B.V.

tegen

de hoofdredacteur van Sugar.nl

Bij brief van 13 december 2000 met zes bijlagen heeft mr. M.C.D. Krantz namens Medical Service Europe B.V. te Rosmalen (klaagster) een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van Sugar.nl (verweerster). Hierop heeft W. Wink MBA, directeur van de Diabetesvereniging Nederland, gereageerd in een brief van 15 januari 2001 met zeven bijlagen.

De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 20 april 2001. Namens klaagster zijn daar mr. Krantz en F. Raymakers, manager van klaagster, verschenen. Aan de zijde van verweerster zijn daar verschenen mr. W.A.J. Hoorneman, advocaat te Utrecht, dr. W.H.J.M. Wientjes, voorzitter Algemeen Bestuur van verweerster, en voornoemde Wink. Mr. Hoorneman heeft de standpunten van verweerster toegelicht aan de hand van een pleitnotitie.

DE FEITEN

Sugar.nl is een jongerenkwartaalblad dat wordt uitgegeven door de Diabetesvereniging Nederland (DVN). De DVN is tevens hoofdredacteur van Sugar.nl. In november 2000 is in Sugar.nl (nr. 3/2000) een artikel verschenen onder de kop "Spuiten zonder naalden", waarin twee systemen worden beoordeeld waarmee diabetespatiënten naaldloos insuline kunnen injecteren. Klaagster importeert deze systemen in Nederland. De intro van het artikel luidt:
"Geen pijn meer bij het prikken en nooit meer spuitplekken. Tenminste als de nieuwe naaldloze spuiten 'jtip' en 'injex' doen wat ze beloven. Sugar.nl ging op onderzoek uit en ontdekte dat dat behoorlijk tegenvalt."
Naar aanleiding van de publicatie heeft klaagster haar bezwaren tegen het artikel aan verweerster kenbaar gemaakt. Verweerster heeft vervolgens aangeboden een rectificatie te plaatsen met de tekst:
"In sugar.nl nummer 3 staat in healthy stuff een artikeltje over naaldloos spuiten. Maar daar staan twee verkeerde gegevens in. Namelijk: het apparaat kost sinds ... geen 1000 gulden meer, maar nog maar 100 gulden. En elke ampul kost per injectie sinds ... gulden in plaats van de genoemde 2 gulden. Dat scheelt behoorlijk in de portemonnaie! Verder maakt de J-tip inderdaad wel een pokkenherrie en veroorzaakt soms blauwe plekken maar de Injex niet. Als je meer informatie wilt, kun je het beste kijken op de site van de importeur www.msebv.nl. Verder is MSE in gesprek met enkele verzekeraars, opdat zij mensen met diabetes hiervoor vergoeding gaan geven. Op dit moment worden de J-tip en de Injex niet vergoed. Onze welgemeende excuses voor de foutjes."
Op dit aanbod is klaagster niet ingegaan.

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klaagster stelt dat de negatieve beoordeling van de door haar geïmporteerde injectiesystemen ongenuanceerde bewoordingen van deskundigen bevat. Verweerster had derhalve het beginsel van hoor en wederhoor moeten toepassen, maar heeft dit nagelaten. Bovendien zijn bepaalde gegevens onvoldoende gecontroleerd, waardoor het artikel onjuistheden bevat. Dit zou zijn voorkomen als klaagster om commentaar was gevraagd. In dit verband wijst klaagster erop dat het, in het artikel als 'nieuw' geïntroduceerde, Jtip-systeem al geruime tijd niet meer in Nederland wordt verkocht. Verder worden de bezwaren tegen de injectiesystemen opgesomd als bezwaar tegen naaldloos spuiten in het algemeen. Aangezien die bewaren met name betrekking hebben op het Jtip-systeem wordt het Injex-systeem ten onrechte in een kwaad daglicht gesteld, aldus klaagster. Zij meent dat de producten eenzijdig en op een opzettelijk negatieve wijze worden belicht. Voorts stelt klaagster dat kinderarts H.J. Veeze onjuist is geciteerd, hetgeen blijkt uit een brief van Veeze gericht aan de journalist F. van Daelen.
In de door verweerster voorgestelde rectificatie worden slechts feitelijke onjuistheden rechtgezet, terwijl in een adequate rectificatie ook de verklaringen van geciteerde deskundigen moeten worden gecorrigeerd en de onnodig negatieve tendens van het artikel ongedaan moet worden gemaakt. Het rectificatievoorstel doet naar de mening van klaagster geen recht aan de ernst van de situatie. Volgens haar zijn niet alleen de diabetespatiënten maar is ook de medische vakhandel door het artikel gaan twijfelen aan de deugdelijkheid van met name het Injex-systeem. Klaagster betoogt dat zij door het artikel financieel wordt getroffen en dat tevens haar reputatie schade lijdt.

Allereerst stelt verweerster dat het tijdschrift Sugar.nl gericht is op jongeren met diabetes en zich kenmerkt door een informele stijl. Het gewraakte artikel is bovendien geplaatst in de populaire rubriek 'Healthy stuff', waarin "Gezondheidsnieuws, hebbedingen, Internetadressen, de Stelling en nog veel meer" is te vinden. Gezien de aard van het tijdschrift en het vluchtige karakter van de rubriek kan geen onderzoeksjournalistiek worden verwacht, hetgeen meebrengt dat bijdragen soms onnauwkeurigheden en onvolledigheden bevatten.
Verweerster stelt verder dat het artikel een bespreking van producten betreft waarbij gebruik is gemaakt van informatie afkomstig van de websites van de producenten. De eisen van journalistieke verantwoordelijkheid brengen niet mee dat de Nederlandse importeur moet worden gehoord, aldus verweerster. Zij betwist dat sprake is van tendentieuze berichtgeving of een verwerpelijke stijl en meent dat de feitelijke bevindingen van de professionele deskundigen op een aanvaarbare wijze zijn uitgelicht.
Wat betreft het citaat van Veeze stelt verweerster dat klaagster oneigenlijke middelen heeft toegepast en nodige druk heeft uitgeoefend om te bewerkstelligen dat Veeze zich zou distantiëren van de gepubliceerde citaten. Bovendien wordt in de door klaagster aangehaalde brief weerlegd dat de feitelijke bevindingen van Veeze onjuist zijn weergegeven.
Tenslotte stelt verweerster dat zij heeft erkend dat het artikel een aantal onjuistheden bevat. Kennelijk zijn de twee injectiesystemen Jtip en Injex op sommige punten door elkaar gehaald. Verweerster heeft, mede omdat zij feitelijk juiste informatie aan haar leden wil verschaffen, aangeboden om in overleg de onjuistheden te rectificeren in het eerstvolgende nummer van Sugar.nl, op welk aanbod klaagster niet is ingegaan. Verweerster benadrukt dat zij dat aanbod nog steeds handhaaft. De eis van klaagster om de rectificatie ook op te nemen in het Verenigingsblad DIABC en de websites van Sugar.nl en de DVN acht verweerster echter onredelijk, omdat de gewraakte publicatie daar niet heeft plaatsgevonden.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

Het artikel bevat een beoordeling van door klaagster geïmporteerde producten. Naar het vaste oordeel van de Raad komt aan een recensent een grote mate van vrijheid toe, niet alleen wat de vorm van de recensie betreft, maar ook en vooral ten aanzien van de inhoud. Bovendien is het beginsel van hoor en wederhoor, behoudens bijzondere omstandigheden, bij recensies niet aan de orde. (vgl. onder meer: Braam tegen Van Maanen, RvdJ 2000/62 en X tegen De Visser, RvdJ 2000/63). Het enkele feit dat in het artikel, aan de hand van de opinies van een diabetesverpleegkundige en een kinderarts wordt gewezen op de nadelen en bezwaren die verbonden zijn aan het gebruik van de naaldloze injectiesystemen "jtip" en de "injex" vormt niet een dergelijke bijzondere omstandigheid. Dat, zoals klaagster heeft benadrukt, sprake zou zijn van een opzettelijk negatieve bespreking - waarmee klaagster kennelijk bedoelt dat de beide systemen tegen beter weten in door verweerster in een (te) kwaad daglicht zijn geplaatst - heeft de Raad niet kunnen vaststellen. Een en ander leidt ertoe dat de klacht dat verweerster ten onrechte geen wederhoor heeft toegepast ongegrond is.

Verweerster heeft erkend dat het gewraakte artikel de door klaagster genoemde feitelijke onjuistheden bevat, waardoor ten onrechte de indruk is gewekt dat ook de "jtip" met een veersysteem werkt en dat het gebruik van zowel de "jtip" als de "injex" met enig lawaai gepaard gaat. Duidelijk is dat verweerster voor zover zij de beide systemen in deze beide opzichten over een kam heeft geschoren niet te werk is gegaan met de zorgvuldigheid die van haar verlangd mag worden.
Echter, de Raad acht in dit verband mede van belang dat verweerster een aanbod tot rectificatie heeft gedaan en gehandhaafd. Niet is gebleken dat in de door verweerster voorgestelde tekst niet alle relevante onjuistheden worden rechtgezet. Bovendien moet de toonzetting daarvan, gelet op de aard van het tijdschrift, als gepast worden beschouwd. Voorts brengt geen norm van journalistieke betamelijkheid mee, dat een rectificatie ruimer moet worden verspreid dan de gewraakte publicatie.
Dit alleszins passende aanbod tot rectificatie in aanmerking genomen, kunnen de hiervoor bedoelde onjuistheden niet tot het oordeel leiden dat verweerster de grenzen heeft overschreden van hetgeen, gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid, maatschappelijk aanvaardbaar is. Ook de klacht inzake de feitelijke onjuistheden is dus ongegrond.

BESLISSING

De klacht is ongegrond.

De Raad verzoekt verweerster deze beslissing integraal of in samenvatting in Sugar.nl te publiceren.

Aldus vastgesteld door de Raad op 13 juli 2001 door mr. J.B. Fleers, voorzitter, mw. C.E.J.M. Joosten, mw. mr. V. Keur, mw. J.A. Koerts en prof. drs. E. van Thijn, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.

Uitspraak 2001-23