2000/61 gegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

D.J. Roeleven en M. Bartelsman (VARA/NPS)

tegen

S. Muusse en C. Grimbergen (NCRV)

Bij brief van 8 juni 2000 met zeven bijlagen hebben D.J. Roeleven en M. Bartelsman (klagers), respectievelijk programmamaker en eindredacteur a.i. van de documentairerubriek Zembla (VARA/NPS) een klacht ingediend tegen S. Muusse en C. Grimbergen (verweerders), respectievelijk eindredacteur en programmamaker/presentator van het televisieprogramma Rondom Tien (NCRV). Hierop heeft S. Muusse gereageerd in een brief van 29 juni 2000.

De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 15 september 2000. Roeleven is daar mede namens Bartelsman verschenen, verweerders zijn niet verschenen. Voorafgaand aan de zitting heeft de Raad video-opnamen van de desbetreffende uitzendingen bekeken.

DE FEITEN

Op 11 april 2000 is de Zembla-documentaire "De zaak Ajax" uitgezonden. In de uitzending van Rondom Tien van 12 mei 2000, getiteld "Verliezen mag niet meer", is een aantal fragmenten uit voornoemde Zembla-documentaire getoond. Hierbij ging het niet om beeldmateriaal afkomstig uit het Nederlands Audiovisueel Archief, maar om VHS-beelden die al in het bezit van verweerders waren.

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klagers stellen dat verweerders de fragmenten uit de Zembla-documentaire zonder toestemming en zonder bronvermelding hebben gebruikt in het programma Rondom Tien. Dit is in strijd met de bepalingen zoals vastgelegd in de zogeheten 'Fragmentenregeling (uitwisseling publieke omroepen)'.
Bovendien hebben verweerders de fragmenten uit hun context gehaald en daarmee schade berokkend aan de betrokken personen. Zo is bijvoorbeeld in de Zembla-documentaire 'Taxi Piet' als eerzame taxichauffeur met grote passie voor voetbal neergezet, terwijl in Rondom Tien een negatief beeld van hem wordt geschapen.
Volgens klagers kon de Zembla-documentaire slechts tot stand komen na toezeggingen aan door hen geïnterviewde Ajax-supporters, dat de beelden niet aan derden ter beschikking zouden worden gesteld. Gezien deze afspraken zou nimmer toestemming zijn gegeven voor het tonen van de fragmenten in de uitzending van Rondom Tien. Klagers hebben het gebruik van de Zembla-uitzending ook in het Nederlands Audiovisueel Archief laten blokkeren. Door het gebruik van de fragmenten in Rondom Tien is het vertrouwen in de goede bedoelingen van klagers, dat de Ajax-supporters hadden, geschonden.

Verweerders erkennen dat zij de afspraken, zoals neergelegd in de Fragmentenregeling, hebben geschonden. Toestemming is als gevolg van een samenloop van omstandigheden en van slordigheden niet gevraagd.
Alhoewel zij betwisten dat met de programmaopbouw van Rondom Tien de fragmenten uit hun context zijn gehaald, erkennen verweerders voorts dat door het hergebruik van de fragmenten afbreuk is gedaan aan de relatie tussen klagers en de Ajax-supporters.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

Het zonder toestemming gebruiken van de fragmenten uit de Zembla-documentaire vormt, zoals overigens ook wordt erkend, een schending van de 'Fragmentenregeling (uitwisseling publieke omroepen)'. Dit gevoegd bij de door verweerders zelf als "slordig en laakbaar" aangemerkte wijze waarop zij hier te werk zijn gegaan, leidt tot het oordeel dat verweerders de grenzen hebben overschreden van hetgeen, gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid, maatschappelijk aanvaardbaar is.

BESLISSING

De klacht is gegrond.

De Raad verzoekt verweerders aan deze beslissing aandacht te besteden in een uitzending van het programma "Rondom Tien".

Aldus vastgesteld door de Raad op 24 oktober 2000 door mr. J.B. Fleers, voorzitter, W.H.K. Ammerlaan, M.J. Kes, mw. C.D. Smolders en prof. drs. E. van Thijn, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.

Uitspraak 2000-61