1999/64 gegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

Martinair Holland N.V.

tegen

de hoofdredacteur van Panorama

Bij brief van 19 april 1999 met twee bijlagen heeft mr. J. Mentink, advocaat te Rotterdam, namens Martinair Holland N.V. (klager) een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van Panorama (betrokkene).
Hierop heeft mr. F.J. Steenbeek, bedrijfsjurist van VNU, gereageerd in een brief van 27 mei 1999.

De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 9 september 1999. Voor Martinair verschenen mr. W.E. Walheimer, U. Buys en H. Groeneveld. Voor Panorama verscheen mr. F. Steenbeek.

Naar aanleiding van de plotselinge ontstentenis van een der leden van de Raad, hebben partijen desgevraagd laten weten geen overwegende bezwaren te hebben tegen behandeling van de zaak door de voorzitter en drie leden.

DE FEITEN

Panorama publiceerde in het nummer van 31 maart 1999 een artikel over de vliegramp die in december 1992 plaatsvond in het Portugese Faro, waarbij een DC-10 van Martinair, de Anthony Ruys, neerstortte. Bij die vliegramp kwamen 56 inzittenden om het leven en raakten er 106 zwaar gewond. De publicatie vond plaats ten tijde van de parlementaire enquête naar de toedracht en schuldvraag van de Bijlmerramp.

De kop boven het artikel luidt: Bestond de bemanning uit brokkenpiloten? De intro van het artikel meldt dat onlangs bekend werd dat de Portugese justitie de Martinair-piloot gaat vervolgen.
In het artikel komt de heer Batenburg aan het woord, voorzitter van de Anthony Ruys Stichting, die de belangen van nabestaanden en slachtoffers van de vliegramp in Faro behartigt. De slachtoffers en nabestaanden willen door middel van een parlementaire enquête, net als bij de Bijlmerramp, opheldering verkrijgen over een aantal bij hen levende vragen. Aan de hand van deze vragen worden in het artikel door Batenburg mogelijke oorzaken van de ramp beschreven. Batenburg acht Martinair en de captain schuldig aan de Faro-ramp. Volgens hem is er sprake van één gigantische doofpotaffaire.

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Martinair verwijt Panorama hoofdzakelijk te zijn afgegaan op informatie van Batenburg, die een vertekend beeld van de feiten zou hebben gegeven. Panorama heeft de beschuldigingen van Batenburg niet bij Martinair geverifieerd. Er heeft geen hoor en wederhoor plaatsgevonden. De kop boven het artikel zou bovendien onnodig grievend zijn jegens Martinair en de bemanning. Op 5 juni 1998 heeft de Rechtbank te Faro de captain van het verongelukte vliegtuig vrijgesproken van 56 keer doodslag. Dit had Panorama behoren te vermelden. Het bewust achterwege laten van deze belangrijke informatie is onzorgvuldig, aldus Martinair.

Volgens Panorama gaven actuele gebeurtenissen aanleiding voor de publicatie, waaronder het bericht in de pers, in januari 1999, dat het Openbaar Ministerie in Portugal vastbesloten was de piloot te vervolgen. Tegen de uitspraak van de Rechtbank in Faro was hoger beroep ingesteld. Daarbij had de Anthony Ruys Stichting brieven gestuurd aan de enquêtecommissie inzake de Bijlmerramp en haar wens kenbaar gemaakt om ook over de ramp in Faro een parlementaire enquête te houden. Het bericht dat de Portugese justitie de piloot 'gaat vervolgen' was misschien niet zo precies, maar in zijn geheel bezien niet onzorgvuldig, zo stelt Panorama.
Volgens Panorama ging het om een interview met Batenburg. Zijn beweringen kunnen niet aan Panorama worden toegeschreven. De journalist heeft ook andere betrokkenen bij de vliegramp gesproken en vele stukken geraadpleegd. Hij had dan ook geen enkele reden om te twijfelen aan de juistheid van de door Batenburg gedane uitspraken. Panorama meent dat het artikel zorgvuldig tot stand is gekomen. Uit diverse perspublicaties blijkt dat Martinair het oneens is met de opvattingen van Batenburg. Martinair gaat ten onrechte uit van een plicht tot wederhoor, aldus Panorama.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

Het artikel bevat enkele ernstige beschuldigingen aan het adres van Martinair, geuit door de voorzitter van de Anthony Ruys Stichting, Batenburg. Gelet op de ernst van deze beschuldigingen was toepassing van hoor en wederhoor in dit geval geboden. De aard van de publicatie - het zou volgens Panorama om uitlatingen van een geïnterviewde gaan - maakt dit niet anders.
Dat Panorama in het geheel geen melding heeft gemaakt van het, ten tijde van de uitspraak reeds tien maanden oude, uitvoerig gemotiveerde vonnis van de Rechtbank te Faro, waarin de captain van het verongelukte toestel werd vrijgesproken, acht de Raad onbegrijpelijk. Ten behoeve van een zorgvuldige weergave van de relevante feiten mocht vermelding van dit vonnis niet achterwege blijven. Het feit dat daar inmiddels hoger beroep tegen is ingesteld doet daaraan niets af.

BESLISSING

De Raad acht de klacht gegrond.

De Raad verzoekt betrokkene deze beslissing integraal of in samenvatting in Panorama te publiceren.

Aldus vastgesteld door de Raad op 5 oktober 1999 door mr. D. Allewijn, voorzitter, mw. C.E.J.M. Joosten, K. Wiese en drs. K.J. van der Zande, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. I.H.J. Konings, secretaris.

Uitspraak 1999-64