1997/21 gegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

F.J.W. Henderiks, M. de Gama, E. Fanger, W. van der Kraats, J. Baggerman, E. Haan en M. van Oosterom

tegen

TV West

Bij brief van 18 april 1997 heeft de heer F.J.W. Henderiks, mede namens de overige klagers, een klacht ingediend tegen omroeporganisatie TV West (betrokkene). In een brief van 13 mei 1997 heeft de heer J. Kroes, hoofdredacteur van TV West, op de klacht gereageerd. Zowel klagers als betrokkene hebben de Raad een videoband toegestuurd met de opnamen waarop de klacht betrekking heeft.

De behandeling van de klacht heeft plaatsgevonden op 11 juli 1997. Klagers zijn op de zitting verschenen; betrokkene niet. De Raad heeft ter zitting de opnamen bekeken. Klagers hebben vervolgens hun klacht toegelicht.

DE FEITEN

Op grond van de stukken en hetgeen ter zitting naar voren is gebracht gaat de Raad uit van de volgende feiten.

Klagers zijn supporters van de voetbalclub ADO Den Haag en bezoeken gezamenlijk vrijwel alle wedstrijden die deze club speelt. Uitwedstrijden bezoeken zij normaliter per auto. Op 31 maart 1997 vond in Den Bosch de wedstrijd FC Den Bosch - ADO Den Haag plaats. Omdat voor deze wedstrijd voor ADO-supporters vervoer per trein verplicht was gesteld, wilden klagers op 31 maart 1997 via station Delft-Zuid per trein naar Den Bosch reizen. Zij beschikten allen over geldige plaatsbewijzen. Rond diezelfde tijd deden zich bij station Den Haag Centraal ernstige ongeregeldheden voor welke door andere ADO-supporters werden veroorzaakt. Naar aanleiding van de rellen bij station Den Haag Centraal heeft de politie Haaglanden op station Delft Zuid klagers uit de trein gehaald en heeft hen geboeid afgevoerd. Zij zijn circa 48 uur vastgehouden op verdenking van openbare geweldpleging en deelneming aan een criminele organisatie. Nadien zijn zij vrijgelaten en hebben zij een brief van de Officier van Justitie ontvangen waarin werd meegedeeld dat de zaak tegen hen werd geseponeerd. Een van klagers heeft de desbetreffende brief ter zitting aan de Raad getoond. Bij station Den Haag Centraal zijn ook ADO-supporters opgepakt, tegen wie uiteindelijk wÇl vervolging is ingesteld. Op 9 april 1997 zijn zij bij de politierechter in Den Haag voorgeleid.

Op 31 maart 1997 heeft TV West in een nieuwsuitzending verslag gedaan van de rellen rond de wedstrijd FC Den Bosch - ADO Den Haag. In deze uitzending werden opnamen getoond welke op station Delft Zuid waren gemaakt, waarbij klagers herkenbaar in beeld waren terwijl zij geboeid door de politie werden afgevoerd. Nieuwsuitzendingen bij TV West worden gedurende de betreffende dag met regelmaat herhaald. De hier beschreven uitzending heeft op 31 maart 1997 derhalve diverse keren plaats-gevonden. Vergelijkbare beelden zijn op 31 maart 1997 ook in uitzendingen van NOS en SBS 6 te zien geweest, maar daar zijn klagers niet herkenbaar in beeld gebracht.

Op zondag 6 april 1997 is in het door TV West verzorgde nieuwsoverzicht van de daaraan voorafgaande week opnieuw aandacht aan de kwestie besteed. Terwijl wederom beelden werden getoond die op 31 maart 1997 op station Delft Zuid waren gemaakt - waarop van klagers ditmaal overigens alleen Henderiks herkenbaar in beeld is gebracht - werd het navolgende commentaar gegeven:

"Er waren ongeregeldheden bij het Centraal Station in Den Haag en later ook op het station van Delft. De supporters die nog vastzitten worden verdacht van openlijke geweldpleging. De Haagse politie verwacht nog meer aanhoudingen."

In de nieuwsuitzending van 9 april 1997 is door TV West aandacht besteed aan het feit dat een aantal van de (bij station Den Haag Centraal) opgepakte ADO-supporters bij de politierechter waren voorgeleid. Wederom zijn beelden getoond die op 31 maart 1997 op station Delft Zuid waren gemaakt, vergelijkbaar met de beelden die op 6 april 1997 zijn uitgezonden. Op 9 april 1997 werd daarbij de volgende tekst uitgesproken:

"Voor de politierechter in Den Haag stonden er in totaal 9 ADO-supporters terecht. Ze waren gearresteerd na rellen op Tweede Paasdag, bij de voetbalwedstrijd FC Den Bosch - ADO Den Haag. De supporters vernielden auto's, gooiden met stenen en blikjes en vielen voorbijgangers lastig. Ook spoten enkelen van hen agenten met gas in het gezicht."

Naar aanleiding van de uitzendingen van TV West zijn twee klagers door hun respectieve werkgevers ontslagen. Ook overigens hebben klagers naar aanleiding van de uitzendingen negatieve reacties gekregen. Klagers hebben om die redenen contact opgenomen met TV West en hebben gevraagd om een rectificatie, in die zin dat duidelijk zou worden gemaakt dat klagers niets met de rellen bij station Den Haag Centraal van doen hadden. TV West is tot een rectificatie niet bereid gebleken.

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klagers stellen dat betrokkene de grenzen heeft overschreden van wat gelet op de eisen van journalistieke verantwoordelijkheid maatschappelijk aanvaardbaar is. Betrokkene heeft klagers zonder toestemming gefilmd en heeft die beelden uitgezonden zonder hun gezichten (bijvoorbeeld door middel van balkjes) onherkenbaar te maken. Betrokkene heeft ten onrechte in het commentaar gesteld dat ongeregeldheden hebben plaatsgevonden bij station Den Haag Centraal Çn in Delft, terwijl in Delft niets aan de hand was. De teksten in combinatie met de beelden suggereren ten onrechte dat klagers bij de ongeregeldheden betrokken zijn geweest, terwijl dat niet het geval was.

Betrokkene is van mening dat hij zijn journalistieke plicht gedaan heeft door het in beeld brengen van rellen tussen voetbalsupporters en de politie Haaglanden. Hij heeft dat, aldus betrokkene, gedaan op een zo decent en verantwoord mogelijke wijze. Betrokkene stelt dat de verdachten niet in close-up in beeld zijn gebracht en dat in het commentaar niet is gezegd dat de supporters in het station Delft Zuid door de politie Haaglanden zijn gearresteerd, noch dat zij vast zouden zitten op verdenking van openlijke geweldpleging. De verdachten zijn nergens in de teksten bestempeld als criminelen, aldus betrokkene.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

Met betrekking tot de klacht oordeelt de Raad als volgt.

De Raad overweegt dat klagers op 31 maart 1997 herkenbaar in beeld zijn gebracht toen zij op station Delft Zuid geboeid door de politie werden afgevoerd. Mede gelet op de begeleidende tekst is ten onrechte de indruk gewekt dat klagers hadden deelgenomen aan de ongeregeldheden zoals die op genoemde datum tussen ADO-supporters en de politie Haaglanden plaatshadden. De Raad acht reeds deze uitzending niet van zorgvuldige journalistiek getuigen.

Onzorgvuldiger vindt de Raad echter nog het feit dat op 6 en 9 april 1997 bij de nadere berichtgeving omtrent de ongeregeldheden en de berechting van de relschoppers wederom mede gebruik is gemaakt van beelden gemaakt op station Delft Zuid. Weliswaar zijn klagers in de uitzendingen van 6 en 9 april 1997 niet wederom allen herkenbaar in beeld geweest, maar dit geldt, zoals de Raad ter zitting heeft kunnen vaststellen, in ieder geval wel voor Henderiks. Klagers hebben in dit verband erop gewezen dat zij vrijwel altijd in groepsverband bijeen zijn, zodat herkenbaarheid van Henderiks in zekere zin herkenbaarheid van allen betekent. Bovendien was
duidelijk dat de uitzending opnamen van het station Delft Zuid betrof.

In combinatie met de nog vers in het geheugen liggende uitzending van 31 maart 1997 (waarin klagers allen herkenbaar waren) is voor het publiek de suggestie gewekt dat de relschoppers (uitzending van 6 april) c.q. veroordeelde ADO-supporters (uitzending van 9 april) dezelfden zijn als degenen die in Delft Zuid waren opgepakt. Dit terwijl intussen ook voor TV West duidelijk kon en moest zijn dat zich in Delft Zuid geen rellen hadden voorgedaan en dat klagers niet schuldig waren bevonden aan hetgeen waarvan zij aanvankelijk werden verdacht. Dat in de uitzending van 9 april 1997 naast beelden van station Delft Zuid tevens beelden van station Den Haag Centraal zijn getoond doet daaraan niet af: gelet op de reacties die klagers naar aanleiding van de uitzendingen hebben gekregen is bij het publiek ten onrechte de indruk gewekt dat klagers bij de ongeregeldheden betrokken zijn geweest.

BESLISSING

De Raad acht de klacht gegrond.

De Raad verzoekt betrokkene aan deze beslissing aandacht te geven in een (nieuws)uitzending van TV West.

Aldus vastgesteld door de Raad op 15 september 1997, door drs.
M.W.M. Vos-van Gortel, voorzitter,
J.A. Koerts, W.F. de Pagter en A.G. Scherphuis, leden, in
tegenwoordigheid van mr. A.R. Creutzberg,
secretaris.

RvdJ 1997, 21.