1996/6 gegrond

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

A.M. van Rens

tegen

B. Ebisch/hoofdredacteur Dagblad voor Noord-Limburg

In een brief van 20 juli 1995 met 6 bijlagen heeft mr C.J. de Vos, namens mevrouw A.M. van Rens te Venlo (klaagster) een klacht ingediend tegen de heer B. Ebisch, journalist, en de hoofdredacteur van het Dagblad voor Noord-Limburg (betrokkenen).
Hierop is gereageerd door de heer J.L.L. Wijnen, waarnemend hoofdredacteur, in een brief van 5 oktober 1995 met 7 bijlagen en bij separate brief van 5 oktober 1995 met twee bijlagen door de heer B. Ebisch.

De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 23 februari 1996. Namens klaagster verscheen de heer De Vos. De heer Ebisch was in persoon aanwezig, evenals de heer Wijnen, die ten tijde van het indienen van de klacht waarnemend hoofdredacteur was. Inmiddels is het Dagblad voor Noord-Limburg na een fusie opgegaan in het Dagblad De Limburger.

DE FEITEN

Op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting gaat de Raad uit van de volgende feiten.

In een drietal artikelen zijn door betrokkenen de activiteiten van klaagster, die voorzitter is van de Werkgroep Aardstralen Venlo, aan de kaak gesteld.
In het artikel van 24 december 1994 met de kop Baas werkgroep aardstralen in opspraak geraakt wordt vermeld dat de Duitse firma TerraBohn, fabrikant van aardstralenmatten, klaagster ervan beschuldigt het beschermde logo van de firma te misbruiken in folders voor door klaagster verkochte anti-stralingsmatten. Ook wordt melding gemaakt van het feit dat klaagster een rekening open zou hebben staan bij een arts, waarvoor een deurwaarder is ingeschakeld. Leden van de Werkgroep Aardstralen zouden na spanningen en ruzies zijn opgestapt. Ze dichten klaagster een autoritaire rol toe. Verderop in dezelfde krant wordt door journalist Ebisch in een achtergrondartikel onder de kop Wichelroede-koningin in het nauw nader ingegaan op de beschuldigingen aan het adres van klaagster. Daarbij wordt uitgebreid verslag gedaan van een ontevreden klant, die klaagt over de kosten en de werking van de door haar aangeschafte anti-stralingsmatten. Na de constatering " De klachten over Van Rens zijn legio", komen diverse voormalige compagnons van klaagster aan het woord, die zich negatief uitlaten over de manier waarop zij de werkgroep zakelijk leidde. Klaagster wordt zelf ook aan het woord gelaten. Zij ontkent de beschuldigingen.

Bij het artikel is een foto geplaatst van een wichelroede waar biljetten van honderd gulden doorheen dwarrelen. Het onderschrift luidt: 'Achter de Werkgroep Aardstralen Venlo gaat een duister eenmansbedrijfje schuil'.
Van het op 18 januari 1996 geplaatste artikel luidt de kop Een duur yoga-matje, met daarboven Dankzij hondje Bobby denkt Bergense niet meer aan aardstralen. Hierin wordt wederom bericht over de ontevreden klant, die inmiddels van haar pijnen verlost is na de aanschaf van een hondje en het gebruik van geraniumolie. De anti-stralingsmat dient nu als yoga-matje. Daarnaast komt een loodgieter aan het woord die zich ook met wichelroedelopen bezig houdt. Hij oordeelt over de anti-stralingsmatten van klaagster:" Het is pure oplichterij". Namens klaagster is aan de hoofdredacteur verzocht het artikel van 24 december 1994 te rectificeren, welk verzoek is afgewezen.

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klaagster maakt bezwaar tegen de aantijgingen in de artikelen. De beschuldiging ten aanzien van het logo is onjuist, aangezien het logo in de Benelux niet beschermd is, volgens klaagster. De klacht van de koper van de matjes is niet geverifieerd, maar zonder meer gepubliceerd. Dat klaagster een rekening heeft openstaan is niet relevant voor de strekking van het artikel. De uitspraak, dat de klachten over klaagster legio zijn, wordt niet onderbouwd. Er is, in drie artikelen, slechts sprake van één klacht. In de artikelen wordt volop gebruik gemaakt van citaten van derden, die iets ongunstigs over klaagster melden, zonder dat dit verband houdt met wichelroede/aardstralen. De beschuldigingen zijn op de persoon gericht. De kop Wichelroede-koningin in het nauw is denigrerend en spottend. De kop suggereert evenals de fotomontage dat klaagster veel geld verdient aan het wichelroede-meten. Ook het onderschrift bij de foto is suggestief. De gevolgen voor klaagster zijn ernstig: zij is afgebeeld als charlatan en oplichtster en staat te schande voor familie, vrienden, kennissen en de buurt. Na het verschijnen van de artikelen is zij lastiggevallen en bedreigd en er is al drie maal bij haar ingebroken. De belastingdienst heeft een ambtshalve aanslag opgelegd, naar aanleiding van de berichten dat zij veel geld verdiend zou hebben. Voor wichelroedemetingen wordt zij niet meer gevraagd.

De betrokken journalist stelt naar aanleiding van een klacht over een aardstralenmat te zijn gestuit op een aantal nieuwsfeiten rondom de Werkgroep Aardstralen, zoals het conflict met de firma TerraBohn en de ruzies binnen de Werkgroep Aardstralen. Hij heeft zijn uiterste best gedaan om een en ander te verifiëren, waarvoor hij verwijst naar de overgelegde certificaten over merkregistratie. Alle geciteerde personen zijn door hem persoonlijk bezocht en gesproken. Ook is door hem het beginsel van hoor en wederhoor toegepast. Hij is van oordeel, dat de genezingspraktijken zoals die door klaagster werden toegepast maatschappelijk onverantwoord zijn en derhalve een publikatie volledig rechtvaardigen. De kop Wichelroede-koningin in het nauw acht hij geenszins denigrerend, maar een journalistiek verantwoorde omschrijving van een aantal opmerkelijke praktijken. Er gaat geen suggestie vanuit, dat klaagster in grote welstand leeft. De foto is bedoeld om aan te geven dat er geld wordt verdiend met praktijken en medische artikelen van twijfelachtige aard. Het onderschrift had betrekking op de ruziemakende werkgroep die intussen tot slechts één persoon was gereduceerd. Dat de berichtgeving ongunstig voor klaagster was wordt niet ontkend, maar dat er sprake zou zijn van onjuiste of ontoelaatbare berichtgeving wordt bestreden.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

De klacht richt zich tegen de inhoud van de drie artikelen, de kop Wichelroede-koningin in het nauw, en de bij het artikel van 24 december 1994 geplaatste foto met onderschrift. Er is volgens klaagster sprake van onjuistheden en suggestieve en tendentieuze berichtgeving.
De Raad stelt vast dat er bij betrokkenen behoefte bestond om het publiek te waarschuwen tegen een misstand, te weten de verkoop van therapeutisch materiaal waarvan de werking zeer omstreden is. Op zichzelf genomen is het waarschuwen tegen een dergelijke praktijk maatschappelijk relevant en journalistiek geboden. Het is immers een taak van de pers om misstanden aan de kaak te stellen. De wijze waarop daar in dit geval inhoud aan is gegeven kan naar het oordeel van de Raad echter niet door de beugel. Het oordeel over de therapeutische activiteiten van klaagster is uitsluitend gebaseerd op de ervaring van één ontevreden klant. De conflicten met de medewerkers en de schulden van klaagster zijn voor dat oordeel niet relevant. Het onderzoek van betrokkenen heeft onvoldoende harde gegevens opgeleverd om het zeer negatieve oordeel over de therapeutische kwaliteiten van klaagster, zoals dat tot uitdrukking komt in de tekst van de artikelen en de daarbij geplaatste kopjes en foto's, te kunnen rechtvaardigen.

BESLISSING:

De Raad acht de klacht gegrond.

De Raad verzoekt betrokkene deze beslissing integraal of in samenvatting in het Dagblad De Limburger, rechtsopvolger van het Dagblad voor Noord-Limburg, te publiceren.

Aldus vastgesteld door de Raad op 23 februari 1996 door mr P.J. Boukema, voorzitter, mr D.T. Dalmolen, W.F. de Pagter, mr L. van Vollenhoven en K. Wiese, leden, in tegenwoordigheid van mr I.H.J. Konings, secretaris.

RvdJ 1996, 6.