1986/14 ongegrond

BONK contra De Volkskrant

Beslissing van de Raad voor de Journalistiek inzake de klacht van BONK-Samenwerkingsverband tegen de hoofdredacteur van De Volkskrant en Frank van Zijl

Bij brief van 3 augustus 1986 met één bijlage heeft BONK-Samenwerkingsverband te Amsterdam (klager) een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van De Volkskrant en Frank van Zijl (betrokkenen). Bij brief van 25 augustus 1986 heeft de hoofdredacteur van De Volkskrant zich tegen de klacht verweerd. Op schriftelijke vragen van de Raad werd door betrokkenen geantwoord per brief van 2 september 1986. De zaak is behandeld ter zitting van de Raad van 29 september 1986. Partijen zijn niet verschenen. Betrokkenen hadden dit tevoren laten weten.

DE FEITEN

De Raad gaat op grond van de stukken uit van de volgende feiten.
In de nacht van 12 op 13 juli 1986 vond een aanslag plaats op de Betoncentrale De Schelde B.V. te Bergen op Zoom. Volgens een melding aan het AN P zou de reden voor de aanslag zijn betrokkenheid van het bedrijf bij werkzaamheden ten behoeve van de plaatsing van kruisraketten in Woensdrecht. In verschillende berichten hierover op 14 juli werd tevens melding gemaakt van het feit dat klaagster de betrokkenheid van de Ballast Nedam bij de bouw in Woensdrecht ontdekt had. Om het mogelijke misverstand uit de weg te ruimen dat er een verband zou bestaan tussen klager en de daders van de aanslag op de Betoncentrale heeft klager volgens zijn zeggen op 14 juli 1986 een persverklaring uitgegeven waarin de volgende passage voorkomt.

'...Wij vinden het als BONK-Samenwerkingsverband moreel totaal verwerpelijk dat bedrijven zich inlaten met de voorbereidingen op plaatsing van kruisraketten. (...) Maar de akties die wij als BONK propageren en voeren zijn akties van burgerlijke ongehoorzaamheid, dat wil zeggen blokkades, bezettingen en politieke stakingen, enzovoorts--geweldloze akties die gesteund en/of gedoogd worden door grote delen van de Nederlandse bevolking. De brandstichting in Bergen op Zoom valt dus niet onder het skala van akties dat door ons wordt voorbereid of uitgevoerd...'

In De Volkskrant van 15 juli 1986 is onder de kop 'Aktiegroep neemt afstand van brand bij Betoncentrale' met daarboven in kleinere letters tussen aanhalingstekens 'Aanslag is moreel verwerpelijk' een bericht verschenen, dat begint met de volgende passage.

'De actiegroep BONK (Burgerlijke Ongehoorzaamheid en Non-Kooperatie) wijst iedere betrokkenheid van de hand bij de brandstichting bij het bedrijf Betoncentrale de Schelde BV in Bergen op Zoom. Een woordvoerder noemt de aanslag 'moreel verwerpelijk'. 'De medewerking van bedrijven als De Schelde aan de bouw van de vliegbasis in Woensdrecht is misdadig. BONK houdt zich bezig met burgerlijke ongehoorzaamheid, maar onze acties zijn altijd vreedzaam."

DE STANDPUNTEN VAN KLAAGSTER EN BETROKKENEN

Klager noemt het bericht in De Volkskrant een 'ernstige verdraaiing van ons persbericht'. 'Dat wij de bouw in Woensdrecht en het medewerken daaraan moreel totaal verwerpelijk achten, verschilt nogal van het moreel verwerpelijk achten van de aanslag!' In de kring van zijn sympathisanten is bekend dat BONK altijd gezegd heeft zich niet te zullen distantiëren van acties die radicaler zijn dan de zijne. De verkeerde voorstelling van zaken uit het bericht heeft tot veel verwarring geleid.
Volgens betrokkenen is het bericht in De Volkskrant niet gebaseerd op het door klager genoemde persbericht, maar op een telefoongesprek met woordvoerder Peter Custers van BONK-Samenwerkingsverband. Pas twee weken na de publikatie werd het kennelijk door klager bedoelde persbericht met een overigens afwijkende tekst ontvangen. Indien het bericht in De Volkskrant onjuistheden bevat moeten die het gevolg zijn van een misverstand tussen de journalist Van Zijl en genoemde Custers. Het had dan op de weg van klager gelegen hierover contact op te nemen met de redactie. Dit is niet gebeurd.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

De Raad gaat ervan uit dat het aangevallen bericht in De Volkskrant van 15 juli 1986 gebaseerd is op een telefoongesprek tussen betrokkenen en Peter Custers als woordvoerder van klager, nu de desbetreffende mededeling van betrokkenen niet door klager is weersproken. Mede gezien de inhoud van het door klager genoemde persbericht acht de Raad het aannemelijk dat klager in dit telefoongesprek ontkend heeft zelf dader van de aanslag op de Betoncentrale te zijn.
Anderzijds acht de Raad het niet onbegrijpelijk dat over de nuances van deze distantie bij betrokkenen een misverstand heeft kunnen ontstaan. Onder die omstandigheden kan aan betrokkenen over de onjuiste berichtgeving geen verwijt worden gemaakt. Het had op de weg van klager gelegen om (na plaatsing van het bericht) contact op te nemen met betrokkenen om dit misverstand op te helderen en rechtzetting te verzoeken.

BESLISSING

De Raad acht de klacht ongegrond.

De Raad verzoekt betrokkenen deze beslissing integraal of in samenvatting in De Volkskrant te publiceren.

Aldus vastgesteld ter zitting van de Raad van 29 september 1986 door Mr. M. J. P. Verburgh, voorzitter, J. L. de Troye, O. Postma ing., T. M. Lücker, J. M. P. J. Verstegen, leden, in tegenwoordigheid van Mr. A. C. M. Karsten, secretaris.

RvdJ 1986, 14.