Procedure

Wie vindt dat zijn of haar belangen door een journalistieke gedraging zijn geschaad kan een klacht sturen aan de Raad. 

Raad voor de Journalistiek
t.a.v. de secretaris
Postbus 12040
1100 AA Amsterdam

Aan de procedure zijn geen kosten verbonden.

Klager moet belanghebbende zijn

Om een klacht behandeld te krijgen moet een indiener wel rechtstreeks belanghebbende zijn. Daarvan is sprake als de klager direct betrokken is bij de gewraakte publicatie en door die publicatie persoonlijk in zijn belang is geschaad. In het algemeen kan worden gezegd dat dit het geval is als de publicatie gaat over klager of klager althans in die publicatie is genoemd. Bij twijfel is het verstandig eerst even met het secretariaat te overleggen.

Overigens is de procedure niet beperkt tot klachten van personen. Ook bedrijven of (overheids)instellingen kunnen een klacht indienen.

Verder komt het soms voor dat bij een publicatie niet zo zeer een individueel belang maar eerder een collectief belang in het geding is. In dat geval kan eventueel een klacht worden ingediend door een organisatie die door doelstelling en feitelijk handelen opkomt voor het in geding zijnde belang. Het is vervolgens ter beoordeling aan de Raad of die organisatie in de klacht ontvankelijk is.

De Raad behandelt geen klachten van derden met algemene bezwaren over de berichtgeving in de media. 

Eerst contact opnemen met het medium, daarna naar de Raad

Voordat de klager zich tot de Raad kan wenden moet hij zijn bezwaren eerst voorleggen aan het medium (bij voorkeur de eindverantwoordelijke, meestal de hoofdredacteur). Dit dient te gebeuren binnen drie maanden na het plaatsvinden van de journalistieke gedraging waartegen klager bezwaar heeft. Daarna heeft het medium maximaal één maand de gelegenheid om de klacht af te handelen. Als de klager met die afhandeling niet tevreden is of het medium reageert niet, dan kan hij zijn klacht vervolgens bij de Raad indienen. Dit dient te gebeuren uiterlijk binnen zes maanden na het plaatsvinden van de journalistieke gedraging.

Inhoud van de klacht

In een brief met een klacht moet altijd het volgende staan:

  • naam, adres en telefoonnummer van degene die de klacht indient;
  • de handtekening van de klager;
  • de naam van de journalist(en) en/of het medium tegen wie de klacht is gericht;
  • een zo duidelijk mogelijke omschrijving van de klacht;
  • het resultaat van de afhandeling van de klacht door het medium of de journalist;
    De klager moet daarbij duidelijk vermelden waarom hij met die afhandeling niet tevreden is.
  • waarom de klager vindt dat hij rechtstreeks belang heeft bij een oordeel van de Raad;
  • de klacht moet zijn voorzien van de publicatie waarop de klacht betrekking heeft. Dat kan een fotokopie van een artikel zijn of - als het gaat om radio of televisie – een opname van de betreffende uitzending of eventueel de uitgetypte letterlijke tekst.

De ondertekende klacht kan in 8-voud naar het secretariaat van de Raad worden opgestuurd, maar kan ook online worden ingediend.

Hoe gaat het verder?

  • De klager krijgt bericht als het secretariaat de klacht heeft ontvangen.
  • Een kopie van de klacht wordt direct naar degene gestuurd tegen wie de klacht is gericht. Die wordt gevraagd om daar binnen drie weken op te reageren. De klager ontvangt een exemplaar van die reactie.
  • Tegelijkertijd wordt aan de betrokkenen meegedeeld op welke dag de Raad voor de Journalistiek de klacht zal behandelen.
  • Meestal heeft de Raad ter voorbereiding van de zitting (de mondelinge behandeling) al wel genoeg aan de klacht en de schriftelijke reactie van het betrokken medium en/of de journalist. Beide partijen worden voor de zitting uitgenodigd, maar er is geen verschijningsplicht.
  • Het kan ook voorkomen dat de Raad al op grond van de stukken (klacht en schriftelijke reactie) tot een oordeel kan komen. Een mondelinge behandeling kan dan achterwege blijven.

De zitting

De zittingen van de Raad voor de Journalistiek worden gehouden in Amsterdam. Ze zijn openbaar en iedereen mag ze dus bijwonen. De voorzitter kan echter besluiten om de klacht ‘achter gesloten deuren’ te behandelen. Bijvoorbeeld als het gaat om bescherming van de privacy van minderjarigen.

Door middel van een persbericht, dat ongeveer een week voor de zitting wordt verspreid, worden de zaken aangekondigd die tijdens de zitting openbaar worden behandeld.

Klager en verweerder krijgen tijdens de zitting gelegenheid hun standpunten toe te lichten. Daarbij kunnen zij zich ook laten bijstaan door iemand, in wie zij vertrouwen hebben en die nog een nadere toelichting zou kunnen geven. Dat is meestal een advocaat, maar het mag ook een familielid, een collega of een vriend zijn. Op de zitting kunnen de raadsleden ook vragen stellen aan de partijen.

Als de Raad vindt voldoende te zijn geinformeerd, wordt de mondelinge behandeling gesloten.

Geen behandeling als medium niet meewerkt

Journalistiek gedrag van media die herhaaldelijk hebben laten weten niet mee te werken aan procedures van de Raad, wordt sinds 1 november 2013 niet meer beoordeeld, tenzij de klacht van principieel belang is. De Raad ontleent zijn bestaansrecht en gezag immers aan de vrijwillige ondersteuning door de betrokken media. 

Dit betekent dat als de klacht is ingediend tegen een medium dat of een journalist die zich uit beginsel niet verweert, de Raad afziet van behandeling. Dit is alleen anders als de klacht volgens de Raad van algemene strekking of principieel belang is. (zie artikel 9 lid 5 van het Reglement)

De conclusie

Uiterlijk binnen acht weken na de behandeling geeft de Raad voor de Journalistiek zijn conclusie. Die wordt op schrift aan de betrokkenen toegestuurd.

De gemotiveerde conclusies van de Raad voor de Journalistiek worden altijd integraal geplaatst op de website van de Raad. Verder zorgt het secretariaat ervoor dat een samenvatting van de conclusie wordt gepubliceerd in Villamedia magazine, het vakblad van de Nederlandse journalisten, en via een persbericht wordt verspreid.

Als een klager er bezwaar tegen heeft dat bij de publicatie van de conclusie zijn naam wordt vermeld, kan hij dat aan de Raad kenbaar maken. De Raad zal vervolgens beoordelen of er redenen zijn de conclusie te anonimiseren.

Aan het betrokken medium wordt verzocht de uitspraak te publiceren. Dit is geen verplichting, maar steeds meer media gaan daartoe uit eigen beweging over.

Een beslissing van de Raad die is gegeven naar aanleiding van een klacht, kan door de Raad geheel of gedeeltelijk worden herzien op verzoek van de klager dan wel op verzoek van de verweerder die daadwerkelijk verweer heeft gevoerd.
Herziening is slechts mogelijk indien degene die herziening verzoekt aannemelijk maakt dat de beslissing van de Raad berust op ten onrechte als vaststaand of aannemelijk geoordeelde feiten. 

Klacht online indienen

Behalve per post kunt u uw klacht ook indienen via een online klachtenformulier. Na het invullen van het formulier dient u nog wel een ondertekende klachtbevestiging te sturen naar de Raad. In het formulier treft u hierover meer informatie.

Naar klachtenformulier

Reglement

Meer uitgebreide informatie over de klachtenprocedure is te vinden in het Reglement voor de werkwijze van de Raad voor de Journalistiek.