A.J. Koopmans / J. van der Hor en de hoofdredacteur van De Havenloods

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

A.J. Koopmans

tegen

J. van der Hor en de hoofdredacteur van De Havenloods

De heer A.J. Koopmans te Rotterdam (klager) heeft op 15 april 2022 een klacht ingediend tegen de heer J. van der Hor en de hoofdredacteur van De Havenloods (hierna gezamenlijk: De Havenloods). Bij de beoordeling van de klacht is verder correspondentie van klager en De Havenloods betrokken van 21 april 2022, 3 mei 2022, van 4 en 19 juli 2022 en van 11 en 15 augustus 2022.

De klacht is behandeld op de zitting van de Raad van 26 augustus 2022 in aanwezigheid van klager. Aan de zijde van De Havenloods zijn Van der Hor en de heer E. van de Velde, hoofdredacteur, verschenen. Klager heeft zijn standpunt toegelicht aan de hand van een notitie.

Vanwege de plotselinge verhindering van een van de leden van de Raad, hebben partijen desgevraagd laten weten geen bezwaar te hebben tegen behandeling van de zaak door de voorzitter en drie leden.

DE FEITEN

Op 31 maart 2022 en 2 april 2022 is op de website respectievelijk in de papieren editie van De Havenloods een artikel van de hand van Van der Hor verschenen met de titel “Klachten over het ‘uitstuffen’ van kandidaten voor wijkraad Hoogvliet”. De intro van het artikel luidt:
“Bij de Griffie van de gemeente Rotterdam zijn rond de verkiezingen voor de wijkraden klachten binnengekomen over mogelijk onethisch en agressief campagne voeren, vriendjespolitiek, manipulatie van verkiezingsmateriaal en discriminatie. Ook bij RADAR zijn meerdere klachten binnengekomen.”
Het artikel bevat verder de volgende tekst:
“Aanleiding is de campagne van enkele kandidaat wijkraadsleden van Nieuw Hoogvliet en Bewoners Belang Hoogvliet (BBH). Door de gemeente was een groot billboard geplaatst, digitaal zodat niemand er een eigen poster overheen kon plakken. Van die foto is een foto gemaakt en geplaatst op de site van Nieuw Hoogvliet en verschillende facebookpagina’s. Daarop waren 14 kandidaten opzettelijk verwijderd: de VVD-, PvdA- en Leefbaar-kandidaat en elf mensen van allochtone afkomst.
Ook circuleren er twee videofilms waar tien witte en slechts één licht getinte kandidaat worden voorgesteld aan de kiezers. Niet bepaald een afspiegeling van de Hoogvlietse samenleving. Bij de financiering van deze producties worden vraagtekens gesteld. ‘Vriendjespolitiek’ wordt er gezegd want de maker ervan is goed bevriend met de voorman van NH en ontving afgelopen jaren diverse betaalde opdrachten vanuit de gebiedscommissie. Boos is ook gereageerd vanwege het manipuleren van een verkiezingsposter door een andere kandidaat (BBH) die er een eigen poster van maakte door zijn foto toe te voegen.
Eén van de indieners van de zienswijzen zei na afloop van de (besloten) behandeling door de Adviescommissie Verkiezingsaangelegenheden: ‘Het is moraal onverantwoordelijk om mensen van een verkiezingsposter te wissen alsof ze nooit hebben bestaan en verdeeldheid te bewerkstelligen in plaats van te werken aan het creëren van verbintenis. Wat we juist nu nodig hebben zijn vertegenwoordigers die zich bezighouden met het verenigen van de Hoogvlieters in plaats van manipulatief gedrag en discriminatie. Van (kandidaat) wijkraadsleden mag je toch verwachten dat ze integer handelen en gelijkheid hanteren en zeker van hen die al reeds jarenlang actief zijn in de gebiedscommissie.’
De inmiddels gekozen Cor van Hulst liet via Facebook van zijn afkeur blijken; ‘De kandidaten van Nieuw Hoogvliet vinden kennelijk dat een hele groep Hoogvlieters geen deel mag uitmaken van de wijkraad Hoogvliet en zijn gewoon uitgestuft. Zelf ben ik tijdens het uitdelen van flyers op zeer vervelende wijze bejegend en uitgelachen.’
Het wachten is nu op de uitspraak van de commissie Vka en het advies van RADAR.”

Vervolgens is op 13 april 2022 op de website van De Havenloods een artikel van Van der Hor verschenen met de titel “Weer klachten over campagne wijkraadsverkiezingen Hoogvliet” respectievelijk “RADAR en gemeente stellen onderzoek in”. De intro van dit artikel luidt:
“Tegen enkele leden van Nieuw Hoogvliet zijn tenminste vijf en mogelijk zelfs zeven klachten ingediend bij de Rotterdamse Anti Discriminatie Actie Raad (RADAR) wegens mogelijke discriminatie, manipulatie met verkiezingsmateriaal en het voeren van een agressieve campagne tijdens de onlangs gehouden wijkraadsverkiezingen in Hoogvliet.”
Het artikel bevat in de meest uitgebreide versie verder de volgende tekst:
“Eerder zijn ook klachten ingediend bij de griffie van de gemeente Rotterdam inzake onethisch en agressief campagne voeren. Deze zijn inmiddels behandeld als zogeheten ‘zienswijzen’. De gemeente zegt in zijn maag te zitten met de wijze van agressief campagne voeren in verkiezingstijd. De commissie Vka heeft onderzoek gedaan naar de inhoud van de klachten en is tot de conclusie gekomen dat het handelen van verschillende kandidaten en bestuursleden van Nieuw Hoogvliet en Bewoners Belang Hoogvliet weliswaar niet de schoonheidsprijs verdiend, maar dat er geen overtreding heeft plaatsgevonden van de gemeentelijke voorschriften. Wel stelt de commissie dat een aanpassing cq uitbreiding van het reglement ter overweging richting de verkiezingscommissie zal worden aanbevolen om dergelijk handelen in de toekomst te voorkomen. De indieners van de als ‘klacht’ gedeponeerde zienswijze hebben inmiddels de gemeente Rotterdam verzocht naar de officieel ingediende schriftelijke klacht te willen kijken.
Angst voor machtsblok
De personen die een klacht hebben ingediend bij RADAR wegens discriminatie willen uit angst voor mogelijke represailles niet met naam en toenaam in de krant verschijnen maar zijn bij de redactie van deze krant bekend. ‘Het geeft aan dat de oude kliek van machthebbers binnen de Hoogvlietse ‘politiek’ een schrikbewind voeren’ zo laat één der klagers weten. Vijf van de zeven klagers zijn kandidaten die zelf hebben meegedongen naar een plek in de wijkraad waarvan enkelen ook daadwerkelijk zijn gekozen.
‘Hopelijk zijn de klachtencoördinator en RADAR dezelfde mening toegedaan als burgemeester Aboutaleb die al heeft aangegeven dat hier sprake is van discriminatie, zodat degenen die verantwoordelijk zijn voor deze onethische manier van campagne voeren ook daadwerkelijk hierop worden aangesproken’ aldus één van de 7 klagers die zegt niet op de nek van degenen uit te zijn die het betreft, maar dat zij zich ervan doordrongen moeten zijn dat je zo niet met elkaar omgaat in een samenleving waar polarisatie standaard lijkt te worden in plaats van je samen voor Hoogvliet in te zetten.
Koopmans (NH) weigert commentaar
Zegsman Jan Koopmans van Nieuw Hoogvliet, zelf overigens geen kandidaat maar wel degene die de publiciteit van Nieuw Hoogvliet verzorgd, heeft richting de redactie van de Havenloods aangegeven behoefte te hebben aan een ‘tegengeluid’. Koopmans is echter niet ingegaan op een uitnodiging om het eigen verhaal te vertellen.”

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klager stelt – samengevat – het volgende. Nieuw Hoogvliet en hij worden ten onrechte en zonder toepassing van wederhoor beschuldigd van discriminatie. Hij weet niet door wie de klachten zouden zijn ingediend, er is geen aangifte van discriminatie gedaan en RADAR heeft Nieuw Hoogvliet en hem niet benaderd om uitleg te geven. Klager heeft nog navraag gedaan bij RADAR, maar die heeft hem geen informatie verstrekt. Het lijkt erop dat het gaat om valse beschuldigingen, die De Havenloods niet kan hard maken.
Desgevraagd heeft klager in een e-mail toegelicht dat hij de klacht niet (mede) namens Nieuw Hoogvliet heeft ingediend, maar als privépersoon. Ten aanzien van het eerste artikel licht hij op de zitting toe dat hij deel uitmaakt van het groepje waarover het artikel gaat en dat hij de publiciteit voor Nieuw Hoogvliet verzorgt. In het tweede artikel is hij met naam genoemd. Bovendien is bij dat artikel een foto van hem geplaatst. Daardoor wordt hij sindsdien gezien als iemand die discrimineert.
Na publicatie van het eerste artikel heeft klager een e-mail gestuurd naar de redactie, omdat geen wederhoor was toegepast. Daarop kreeg hij een e-mail van Van der Hor dat hij aan hem uitleg kon geven. Door slechte ervaringen in het verleden vermoedt klager dat Van der Hor zijn woorden zal verdraaien. Daarom heeft hij Van der Hor niet te woord gestaan en wilde hij hem ook geen schriftelijke reactie sturen. Op de zitting betwist klager dat Van der Hor hem voorafgaand aan de eerste publicatie heeft gebeld.

De Havenloods stelt hier – eveneens samengevat – het volgende tegenover. De artikelen zijn journalistiek verantwoord. Er bestaat voldoende grondslag voor de in de berichtgeving genoemde feiten. Er zijn wel degelijk diverse officiële klachten bij RADAR ingediend over discriminatie. Op de zitting licht Van der Hor toe dat die klachten geen betrekking hebben op klager in persoon, maar op Nieuw Hoogvliet als collectief. RADAR heeft de zaak onderzocht en de indieners van de klachten daarvan op de hoogte gesteld. Inmiddels heeft RADAR de zaak doorverwezen, vermoedelijk naar de gemeentelijke Ombudsman.
Voor de publicatie van het eerste artikel heeft Van der Hor geprobeerd wederhoor toe te passen bij Nieuw Hoogvliet door klager telefonisch te benaderen, maar die gaf geen gehoor. Na die publicatie heeft klager ruimschoots de gelegenheid gekregen om zijn reactie te geven. Hem is aangeboden om zijn kant van het verhaal te vertellen in een telefoongesprek met Van der Hor of in een e-mail aan Van der Hor. Klager is daar echter niet op ingegaan.

BEOORDELING VAN HET RECHTSTREEKS BELANG voor zover de klacht is gericht tegen het artikel van 31 maart/2 april 2022

Volgens artikel 2 lid 1 van het Reglement voor de werkwijze van de Raad moet een klacht worden ingediend door een ‘rechtstreeks belanghebbende’. Een klager kan als zodanig worden aangemerkt, indien zijn belang bij de gewraakte gedraging direct betrokken is en hij daardoor persoonlijk in zijn belang is geraakt.
Klager heeft toegelicht dat hij de klacht niet (mede) namens Nieuw Hoogvliet heeft ingediend, maar als privépersoon. Weliswaar is hij betrokken bij Nieuw Hoogvliet, maar dit betekent niet dat hij daardoor een persoonlijk belang heeft om te klagen over het artikel van 31 maart/2 april 2022, waarin hij niet met naam is genoemd.

Niet is gebleken van omstandigheden op grond waarvan klager ten aanzien van dit artikel als ‘rechtstreeks belanghebbende’ kan worden beschouwd. Daarbij neemt de Raad in aanmerking dat voor de lezer duidelijk is dat Nieuw Hoogvliet als collectief van discriminatie wordt beschuldigd.

De Raad zal dit onderdeel van de klacht dan ook niet inhoudelijk behandelen.

Ten overvloede overweegt de Raad dat Van der Hor op de zitting heeft erkend dat bij Nieuw Hoogvliet wederhoor had moeten worden toegepast. Gelet op het voorgaande laat de Raad in het midden of dat deugdelijk is gebeurd.

BEOORDELING VAN DE KLACHT voor zover deze is gericht tegen het artikel van 13 april 2022

De Raad stelt voorop dat de journalist en zijn redactie vrij zijn in de selectie van nieuws. Het is aan de journalist om te bepalen vanuit welke invalshoek(en) een onderwerp wordt belicht en in welke context het bericht wordt gebracht. Dat neemt niet weg dat de journalist het belang dat met een publicatie is gediend dient af te wegen tegen de belangen die eventueel door de publicatie worden geschaad.

De Havenloods heeft aannemelijk gemaakt dat voldoende grondslag bestaat voor de weergegeven feiten. Er bestaat geen aanleiding voor de conclusie dat in het artikel een zodanig vertekend beeld of onzorgvuldige weergave van de kwestie is weergegeven, dat daarmee sprake is van niet-waarheidsgetrouwe of tendentieuze berichtgeving.

Verder is van belang dat klager de gelegenheid heeft gekregen om de berichtgeving te nuanceren. Dat hij om zijn moverende redenen niet van die mogelijkheid gebruik heeft gemaakt, kan De Havenloods niet worden tegengeworpen.

Het voorgaande leidt tot de conclusie dat Van der Hor en De Havenloods ten aanzien van het artikel van 13 april 2022 journalistiek zorgvuldig hebben gehandeld.

Relevante punten uit de Leidraad: A. en B.3.
Relevante eerdere conclusies: RvdJ 2022/11 en RvdJ 2021/11
Relevant artikel uit het Reglement voor de werkwijze van de Raad: 2 lid 1

CONCLUSIE

Voor zover de klacht betrekking heeft op het artikel “Weer klachten over campagne wijkraadsverkiezingen Hoogvliet” hebben Van der Hor en De Havenloods zorgvuldig gehandeld. Voor zover de klacht betrekking heeft op het artikel “Klachten over het ‘uitstuffen’ van kandidaten voor wijkraad Hoogvliet” behandelt de Raad de klacht niet inhoudelijk.

Zo vastgesteld door de Raad op 7 oktober 2022 door mw. mr. J.W. Bockwinkel, voorzitter, mw. mr. N.A.M. van Herten, M.J.P.H. Josten en mw. drs. S.S. Sitalsing, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris, en mr. G. Kamminga, plaatsvervangend secretaris.