X / T. Teitsma en de hoofdredacteur van AD Rotterdams Dagblad/Voorne-Putten

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

X

tegen

T. Teitsma en de hoofdredacteur van AD Rotterdams Dagblad/Voorne-Putten

Mevrouw X (klaagster) heeft op 13 februari 2022 een klacht ingediend tegen de heer T. Teitsma en de hoofdredacteur van AD Rotterdams Dagblad/Voorne-Putten (hierna gezamenlijk: AD-RD/Voorne-Putten). Bij de beoordeling van de klacht is verder correspondentie van partijen betrokken van 15 februari 2022, 10 en 23 maart 2022, 19 april 2022 en 13 mei 2022.

De klacht is behandeld op de zitting van de Raad van 20 mei 2022. Klaagster was daar aanwezig, vergezeld door de heer T. van Rutten. Namens AD-RD/Voorne-Putten zijn Teitsma en de heer P. van den Bosch, hoofdredacteur AD Regio, verschenen.

DE FEITEN

Op 5 augustus 2019 verscheen op de website van AD-RD/Voorne-Putten een artikel met de kop “Werkstraf voor [woonplaats]se vrouw die buurman ‘pedofiel’ noemt”. De intro van dit artikel luidt:
“Een ex-inwoonster van de wijk […] in [woonplaats A] is gisteren door de rechter veroordeeld tot een werkstraf van 20 uur voor een lastercampagne tegen haar buurman.” 
Het artikel bevat onder meer de volgende passage:
“We wilden beiden een vrijgekomen benedenwoning. Daar is de burenruzie door gekomen. Het is verschrikkelijk. Ik had het niet mogen doen,” biechtte de vrouw op. Door haar alcoholverslaving en persoonlijkheidsstoornis had ze zichzelf laten gaan. Begin dit jaar is ze door de huisbaas uit de woning gezet. Onder strikte voorwaarden krijgt ze een huis in [woonplaats B].”

Verder verscheen op 19 augustus 2021 op de website van AD-RD/Voorne-Putten een artikel van de hand van Teitsma met de kop “Dronken vrouw slaat en bespuugt agent, maar ontkomt aan straf omdat ze ‘sorry’ zegt”. In de papieren versie van diezelfde dag luidt de kop “Rechter mild voor zich misdragende vrouw”. De intro van het artikel luidt:
“De politierechter heeft met de hand over haar hart gestreken voor een vrouw uit [woonplaats B] die in coronatijd in dronken toestand een agent bespuugde, verwondde en beledigde. Ze kreeg er woensdag tijdens de rechtszaak geen taakstraf of geldboete voor. ,,Het is heel goed dat u de politie heeft gebeld en excuses hebt aangeboden.””
In het artikel staat verder onder meer het volgende:
“De 34-jarige [voornaam en initiaal achternaam] tolde volgens de politie op haar benen, zo dronken was ze op 28 mei van dit jaar. Agenten wilden haar voor haar eigen veiligheid meenemen, omdat er spanningen waren met enkele buren op het [straatnaam] in [woonplaats B]. Maar ze verzette zich hevig.”
en:
“De rechter vertelde dat ze tijdens de rechtszaak bewust niet op alle details inging, omdat er pers aanwezig was en de verdachte dat niet prettig vond. “Als dat gevraagd wordt, kan ik daar rekening mee houden. Dat is mijn keus”, lichtte de rechter na afloop toe.’”

Naar aanleiding van de klacht heeft AD-RD/Voorne-Putten in de online editie de straatnaam uit dit artikel verwijderd en vervangen door “in haar straat”.

Ten slotte verscheen op 28 augustus 2021 in de papieren versie van AD-RD/Voorne-Putten een artikel van de hand van Teitsma met de kop “En dan zegt iemand dat jij je kind mishandelt…”. De intro in dit artikel luidt:
“Bij Veilig Thuis kwam een melding binnen van kindermishandeling. De melding, gedaan door een buurtgenoot, bleek vals, maar de beschuldiging hakte er bij Suzanne en haar man Mike flink in.”
Het artikel is op 30 augustus 2021 online verschenen onder de kop “Hoe een buurvrouw het leven van jong gezin op z’n kop zet: ‘Heb zo veel gehuild’”. De intro van deze versie luidt:
“Het leven van Suzanne Dorchain-van Ees en haar man Mike stond op zijn kop toen ze hoorden dat er een anonieme melding was binnengekomen dat ze hun dochter Hailey van 4 mishandelen en verwaarlozen. Een vrouw uit hun woonbuurt in [woonplaats B] bleek erachter te zitten. Ze bekende het in een dronken bui. “Deze vrouw heeft hulp nodig”, zegt Suzanne (33).”
In deze publicatie staan onder meer de volgende passages:
“Ze is nu acht maanden zwanger van haar tweede kind en is gestrest geweest over de melding die binnenkwam bij Veilig Thuis, het meldpunt voor kindermishandeling. “Er werd verteld dat zowel mijn man als ik stelselmatig alcohol en drugs gebruiken, dat onze dochter constant gilt en huilt en dat we haar mishandelen. Ook zouden we expres niet met haar praten en zou ze er heel verwaarloosd uitzien.””
en:
“Suzanne belde met Veilig Thuis en die organisatie legde uit hoe het werkt: als er een vermoeden is, komt er een onderzoek. Maar dat is niet gebeurd. In een brief schrijft het meldpunt dat er geen reden is om te twijfelen aan het verhaal van Suzanne en de zaak niet in behandeling wordt genomen.”
en:
“De beschuldiging hakte er flink in, zegt het echtpaar. Na enige tijd werd ook duidelijk wie er had gebeld: een vrouw die tegenover hen woont. Toen ze in mei van dit jaar ’s middags dronken op straat stond, zei ze tot twee keer toe dat zij de melding had gedaan. Dit is te horen op een filmpje dat Suzanne maakte en dat het AD heeft bekeken. De overbuurvrouw zegt dat het melden anoniem kon, maar later in het filmpje lijkt zij haar bekentenis weer in te trekken.”
en:
““Ik ben blijven filmen tot de politie kwam”, vertelt Suzanne. Die probeerde de buurvrouw te kalmeren. Dat lukte niet, ze maakte volgens de politie bijtbewegingen naar een agent en spuugde. Daarop werd assistentie ingeroepen. De politie wilde de vrouw arresteren, maar ze sloeg en schopte om zich heen. Daarbij raakte één agent gewond. Het kwam de vrouw op een nachtje cel te staan. Vorige week werd ze voor het geweld tegen agenten door de politierechter veroordeeld tot een voorwaardelijke geldboete van 750 euro en het betalen van 300 euro smartengeld.
Ze zei toen dat ze door de drank die ze had ingenomen, een ander persoon werd. Daar is ze sindsdien mee gestopt, vertelde ze. En ze betuigde spijt, veel spijt.”
Bij het woord ‘veroordeeld’ in de laatste passage staat een link naar het artikel van 19 augustus 2021.
Ook stond in het artikel aanvankelijk de volgende passage:
“Suzanne heeft de valse melding van mishandeling bij de politie, de gemeente Nissewaard en de verhuurder aangekaart.”
Naar aanleiding van de klacht heeft AD-RD/Voorne-Putten deze passage als volgt aangepast:
“Suzanne heeft de door Veilig Thuis onderzochte en niet in behandeling genomen melding van mishandeling bij de politie, de gemeente Nissewaard en de verhuurder aangekaart.”

Verder staat in het artikel de volgende passage:
“Er zijn meer buurtbewoners in conflict gekomen met de vrouw. Volgens de buurt zou ze met haar muziek zorgen voor geluidsoverlast, ’s nachts luid bellen op straat en kinderen uitschelden. Bovendien zou ze handhavers inschakelen en de politie bellen als er iets leuks in de straat wordt georganiseerd. De verhuurder wil niet op de zaak ingaan, maar heeft de omwonenden schriftelijke gevraagd de vormen van overlast die ze ervaren bij hem te melden. Bij grote overlast kan iemand uit huis worden gezet.
Buurman beschuldigd van pedofilie
Dat gebeurde de vrouw twee jaar terug al in [woonplaats A]. Daar beschuldigde ze een buurman ervan een pedofiel te zijn.”
Bij deze laatste zin staat een link naar het artikel van 5 augustus 2019.

Tot slot staat in het artikel de volgende passage:
“Die beschuldiging kwam haar op een werkstraf van 20 uur te staan. De vrouw zei nadien dat de hele situatie werd omgedraaid: de buurt en zelfs de politie waren tegen haar. Ze laat nu in een reactie weten dat ‘een clubje bewoners er een sport van maakt om overige bewoners te terroriseren indien er niet naar hun pijpen wordt gedanst’. ‘Zij doen dit al een aantal jaren, ook voordat ik hier kwam wonen. Ze maken er een sport van om tijdens hun dagelijkse samenscholingen overige buurtbewoners te terroriseren en anders wel te schofferen’, zo staat in haar mail. Ze noemt als voorbeelden: opmerkingen maken, uitlachen, rochelen en peuken in andermans tuinen gooien. ‘In het verleden hebben zij bewoners weggepest.’
Op de Veilig Thuis-melding gaat de vrouw in haar schriftelijke reactie, ondanks vragen daarover, niet in. Dat haar katten overlast veroorzaken, ontkent de vrouw. Ze heeft er nu een verblijf voor. ‘Ik heb tientallen dreigbrieven liggen van toen ze nog wel buiten liepen.’
‘Geweldige straat’
Ook de klachten over herrie zijn volgens haar niet waar. ‘Binnen gangbare tijden’ zet ze haar boxje aan, ‘maar m’n stofzuiger maakt nog meer geluid.’ Volgens de bewoonster moet de gemeente een buurtonderzoek houden en zal dan blijken hoe de vork echt in de steel zit.”

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klaagster stelt – kort samengevat – het volgende. Het artikel uit 2019 geeft een te eenzijdig en onvolledig beeld van de kwestie. Bovendien is ten onrechte geen wederhoor toegepast en had niet vermeld mogen worden dat zij onder strikte voorwaarden in [woonplaats B] is gaan wonen. Hierdoor is haar gewelddadige ex-partner achter haar nieuwe woonplaats gekomen, terwijl het de bedoeling was om heimelijk te verhuizen na haar opname in een kliniek. Verder is haar klacht over dit artikel niet naar behoren afgehandeld.
Ten aanzien van het artikel van 19 augustus 2021 meent klaagster dat daarin niet haar voornaam en initiaal van haar achternaam in combinatie met de straatnaam en stad had mogen staan. Ook dit artikel schetst een zeer eenzijdig beeld. Ten onrechte wordt niet uitgelegd waarom klaagster op de zitting bij de politierechter geen privékwesties wilde bespreken in het bijzijn van de pers. De reden daarvoor was immers haar eerdere negatieve ervaring met het artikel uit 2019.
Het artikel van 28/30 augustus 2021 is eveneens te eenzijdig. Ten onrechte wordt in dat artikel – alleen op basis van een filmpje – aangenomen dat klaagster tegen haar buurvrouw heeft gezegd een melding te hebben gedaan bij Veilig Thuis over het gezin van de buurvrouw wegens mishandeling en verwaarlozing van hun kind. Verder blijft onduidelijk op grond waarvan de redactie aanneemt dat Veilig Thuis niets heeft gedaan met de melding. Klaagster heeft een melding gedaan wegens agressieve incidenten met het gezin, een vermoeden van drank- en drugsmisbruik en zorgen over het welzijn van hun (ongeboren) kind, maar heeft daarbij niets gezegd over mishandeling of verwaarlozing van het kind. Dit staat dan ook onjuist in het artikel en dat had Teitsma kunnen weten, omdat klaagster in haar weerwoord had laten weten dat zij stukken wilde aanleveren. Ook is ten onrechte vermeld dat het ging om een ‘valse melding’, omdat ook anderen het agressieve gedrag en het roken tijdens de zwangerschap hebben waargenomen. Verder zijn allerlei persoonlijke omstandigheden vermeld, zoals de eerdere verslaving van klaagster en het verlies van haar woning in [woonplaats A]. Doordat in het artikel staat dat iemand bij grote overlast uit huis kan worden gezet en dit twee jaar terug bij klaagster al is gebeurd, zijn na de publicatie allerlei overlastmeldingen gedaan bij de woningcorporatie. Hierdoor is de tijdelijke huurovereenkomst van klaagster niet meer verlengd en heeft zij inmiddels weer moeten verhuizen. Tot slot vindt klaagster dat onvoldoende wederhoor is toegepast. Toen haar werd gevraagd om te reageren op vragen, heeft zij immers laten weten dat zij het conceptartikel wilde inzien voor publicatie zodat zij daarop uitvoerig zou kunnen reageren en stukken zou kunnen aanleveren. Het artikel is echter zonder verder contact geplaatst.
Klaagster is niet tevreden met het verwijderen van de straatnaam en de aanpassing van de ‘valse melding’ zonder verdere mededelingen. Zij wil een uitdrukkelijke rechtzetting.

AD-RD/Voorne-Putten stelt hier – eveneens samengevat – het volgende tegenover. Het artikel uit 2019 doet niet ter zake, omdat de klacht te laat is ingediend. Het artikel van 19 augustus 2021 gaat om een rechtszaak. Daarom heeft de redactie gebruik mogen maken van de voornaam en geanonimiseerde achternaam, leeftijd en woonplaats van klaagster. Wederhoor heeft niet plaatsgevonden, omdat het gaat om feitelijke verslaglegging waarbij klaagster haar visie al bij de rechter heeft kunnen geven.
Bij berichtgeving door een regionaal medium over burenruzies en overlast kan het journalistiek relevant zijn te vermelden in welke straat dat plaatsvindt. Niettemin is bij de afhandeling van de klacht ervoor gekozen de straatnaam alsnog uit de online publicatie te verwijderen. Datzelfde geldt voor het artikel van 30 augustus 2021. Daarin is bovendien de passage over de ‘valse melding’ vervangen door een zinsnede waaruit blijkt dat de melding door Veilig Thuis is onderzocht, maar niet in behandeling is genomen. Veilig Thuis kan immers niet zeggen of de melding ‘vals’ was, zij had alleen geen aanwijzingen voor verder onderzoek. Teitsma heeft een brief van Veilig Thuis ingezien waaruit blijkt dat er geen aanwijzingen zijn van kindermishandeling. De passage daarover berust dus op deugdelijk onderzoek.
Aangezien de redactie vrij is in haar keuze van een onderwerp en de invalshoek daarbij, mocht zij schrijven over de uit de hand gelopen burenruzie. Hiermee heeft zij niet beoogd olie op het vuur te gooien, maar wilde zij publiceren over een kwestie die de buurt erg bezighoudt. Het uitgebreide wederhoor is goed verwerkt in het artikel en het toepassen van wederhoor was dan ook zorgvuldig.
Na de zitting bij de Raad heeft AD-RD/Voorne-Putten laten weten dat op 24 mei 2022 in de papieren editie van de krant alsnog een rechtzetting is gepubliceerd ten aanzien van de passage over de ‘valse melding’ en het niet langer vermelden van de straatnaam in de online publicaties.

BEOORDELING VAN DE TIJDIGHEID VAN DE INDIENING VAN DE KLACHT
voor zover deze is gericht tegen het artikel van 5 augustus 2019

Volgens artikel 2a van het Reglement moet een klager zijn bezwaren over een publicatie eerst voorleggen aan het betrokken medium, voordat hij zijn klacht bij de Raad kan indienen. Dit dient te gebeuren binnen drie maanden na het plaatsvinden van de journalistieke gedraging waartegen klager bezwaar heeft. Daarna heeft het medium maximaal één maand de gelegenheid om de klacht af te handelen.
Vervolgens kan de klager zijn klacht indienen bij de Raad en wel uiterlijk binnen zes maanden na de gewraakte publicatie. Indien een klacht niet tijdig is ingediend wordt deze niet inhoudelijk behandeld maar wordt volstaan met de constatering van de niet tijdige indiening van de klacht. Deze constatering blijft achterwege indien redelijkerwijs moet worden geconcludeerd dat de niet tijdige indiening van de klacht niet voor rekening van de klager behoort te komen.

Klaagster heeft zich niet binnen de hiervoor gestelde termijn van zes maanden na de publicatie van 5 augustus 2019 tot de Raad gewend. Zij heeft ook geen bijzondere omstandigheden aangevoerd die de termijnoverschrijding verontschuldigbaar maakt. De klacht over dit artikel wordt daarom niet inhoudelijk behandeld.

BEOORDELING VAN DE KLACHT tegen de artikelen van 19 en 28/30 augustus 2021

De klacht bevat in de kern de volgende onderdelen:
1.      Er is onvoldoende wederhoor toegepast.
2.      In het artikel van 19 augustus 2021 is ten onrechte niet uitgelegd waarom klaagster op de zitting bij de rechtbank niet wilde spreken over privékwesties.
3.      In het artikel van 28/30 augustus 2021 is ten onrechte aandacht besteed aan eerdere ervaringen in [woonplaats A], de strafzaak uit het artikel van 19 augustus 2021 en de verslaving van klaagster.
4.      Het vermelden van de naam van klaagster in combinatie met de straatnaam is een te grote inbreuk op haar privacy.
5.      In het artikel van 28/30 augustus 2021 is ten onrechte gesproken over een ‘valse melding’ en dat had uitdrukkelijk rechtgezet moeten worden.
De Raad zal zich tot deze kern beperken.

Ad. 1 tot en met 3.
De Raad stelt voorop dat journalisten wederhoor moeten toepassen bij personen die door een publicatie worden gediskwalificeerd en dat personen die worden beschuldigd voldoende gelegenheid krijgen om, bij voorkeur in dezelfde publicatie, te reageren op de aantijgingen. Het beginsel van wederhoor geldt echter niet voor berichtgeving van feitelijke aard.

Het artikel van 19 augustus 2021 behelst een verslag van de rechtszitting in een strafzaak tegen klaagster. Aangezien de verslaglegging van feitelijke aard is, was het toepassen van wederhoor niet nodig. Verder is duidelijk vermeld dat de rechter op verzoek van klaagster niet op alle details is ingegaan, omdat zij de aanwezigheid van de pers niet prettig vond. Er bestond geen journalistieke aanleiding om toe te lichten dat dit te maken had met ervaringen van klaagster in het verleden.
Verder is niet gebleken dat de berichtgeving relevante onjuistheden bevat. Er bestaat geen aanleiding voor de conclusie dat in het artikel een vertekend beeld of onzorgvuldige weergave van de rechtszitting is gegeven.

In het artikel van 28/30 augustus 2021 komt een familie aan het woord die door een melding van klaagster te maken heeft gekregen met Veilig Thuis. Daarbij wordt klaagster door buurtbewoners beschuldigd van het veroorzaken van overlast in de straat.
In lijn met eerdere conclusies overweegt de Raad dat, indien aan een betrokkene om een reactie wordt gevraagd, die betrokkene niet steeds vooraf volledig behoeft te worden geïnformeerd over de inhoud van de publicatie. Volstaan kan worden met duidelijk mee te delen waarop het te geven commentaar betrekking moet hebben. Daarbij is de mate waarin een journalist opening van zaken moet geven, afhankelijk van de aard van het te publiceren bericht. Niet is gebleken dat dit onvoldoende is gebeurd. Aan klaagster zijn voorafgaand aan de publicatie vragen voorgelegd die verband hielden met de overlast waarvan zij wordt beschuldigd en de melding bij Veilig Thuis. Zij heeft op die vragen antwoord gegeven. Niet is gebleken dat de reactie van klaagster onjuist is weergegeven en/of onvolledig is verwerkt. De redactie was niet gehouden om te voldoen aan het verzoek van klaagster tot inzage in het conceptartikel. Het komt voor rekening en risico van klaagster dat zij niet direct meer informatie heeft gegeven.
Ten aanzien van de inhoud van dit artikel overweegt de Raad het volgende. Het artikel gaat over onrust in de straat van klaagster, waarover AD-RD/Voorne-Putten zonder meer mocht publiceren. Een journalist en zijn redactie zijn immers vrij in de selectie van nieuws. Daarbij is het aan de journalist om te bepalen vanuit welke invalshoek(en) een onderwerp wordt belicht en in welke context het bericht wordt gebracht. Het schetsen van de achtergrond was journalistiek relevant. De strafzaak waarover op 19 augustus 2021 is bericht en de eerdere ervaringen in [woonplaats A] houden immers verband met de beschreven onrust in de buurt en de melding bij Veilig Thuis. Verder lijkt in het kader van beide kwesties de verslaving van klaagster een rol te spelen. Bovendien is klaagster niet met naam genoemd en kan haar volledige naam ook niet via de opgenomen links worden achterhaald.
AD-RD/Voorne-Putten heeft op deze punten zorgvuldig gehandeld.

Ad 4. en 5.
De bewering dat klaagster een ‘valse melding’ heeft gedaan kan door de lezer moeilijk anders worden opgevat dan dat Veilig Thuis de melding als vals heeft aangemerkt.  Veilig Thuis had echter alleen onvoldoende aanwijzingen voor verder onderzoek naar het betreffende gezin en heeft niet geconcludeerd dat de melding ‘vals’ was.
Verder onderkent de Raad dat het in berichtgeving als de onderhavige met name voor een regionaal medium journalistiek relevant is om meer gedetailleerd verslag te doen. Door de combinatie van gegevens is de herleidbaarheid van klaagster echter groot en is haar privacy verder aangetast dan in het kader van de berichtgeving noodzakelijk was.
AD-RD/Voorne-Putten is dan ook terecht overgegaan tot het verwijderen van de straatnaam en het aanpassen van de passage over de ‘valse melding’ in de online publicaties. Daarmee had zij echter niet mogen volstaan. Zij had ook in de papieren editie op passende wijze en zo snel mogelijk moeten rectificeren. De Raad waardeert het dat AD-RD/Voorne-Putten na de zitting alsnog heeft gerectificeerd in de papieren editie. Aangezien deze rechtzetting niet zo snel mogelijk heeft plaatsgevonden, heeft AD-RD/Voorne-Putten in zoverre onzorgvuldig gehandeld.

Het voorgaande leidt tot de conclusie dat Teitsma en AD-RD/Voorne-Putten deels onzorgvuldig hebben gehandeld.

Relevante punten uit de Leidraad: A., B.3 en C.1
Relevante eerdere conclusies: RvdJ 2022/6, RvdJ 2021/51, RvdJ 2021/13, RvdJ 2021/6 en RvdJ 2016/26
Relevant artikel uit het Reglement voor de werkwijze van de Raad: 2a

CONCLUSIE

De klacht tegen het artikel van 5 augustus 2019 is niet tijdig ingediend en is daarom niet inhoudelijk behandeld.

Voor zover de klacht tegen de artikelen van 19 en 28/30 augustus 2021 betrekking heeft op het schenden van de privacy van klaagster en het vermelden van een ‘valse melding’ alsmede het niet passend rechtzetten daarvan, hebben T. Teitsma en AD Rotterdams Dagblad/Voorne-Putten onzorgvuldig gehandeld. Verder was hun handelwijze zorgvuldig.

De Raad doet de aanbeveling aan AD Rotterdams Dagblad/Voorne-Putten om deze conclusie integraal of in samenvatting te publiceren.

Zo vastgesteld door de Raad op 1 augustus 2022 door mr. J.J. van Eck, voorzitter, mw. mr. N.A.M. van Herten, mw. drs. E.M.H. Lemaier, H.P.M.J. Schneider en mw. M. Thie, leden in tegenwoordigheid van mr. G.A. van de Sluis, plaatsvervangend secretaris.