2019/47 onthouding-oordeel zorgvuldig

Samenvatting

M. Louhenapessy, N. Souisa en R. Hallatu hebben in het tijdschrift Marinjo het artikel “Overplaatsing van bung Johan Teterissa naar Nania in Ambon” gepubliceerd. Niet is vast komen te staan dat het artikel ten aanzien van klaagster relevante onjuistheden bevat. Er is geen sprake van een zodanige diskwalificatie van klaagster dat vooraf wederhoor bij haar had moeten worden toegepast. Bovendien heeft Marinjo achteraf aangeboden een weerwoord van klaagster te publiceren. In zoverre was de handelwijze journalistiek zorgvuldig.
Verder onthoudt de Raad zich van een oordeel over de vraag of met de vermelding van haar naam en plaatsing van haar foto de privacy van klaagster onevenredig is aangetast.

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

X

tegen

M. Louhenapessy, N. Souisa en R. Hallatu, hoofdredacteur van Marinjo

Mevrouw X te […] (klaagster) heeft op 3 juni 2019 een klacht ingediend tegen mevrouw M. Louhenapessy, de heer N. Souisa en de heer R. Hallatu, hoofdredacteur van Marinjo (hierna gezamenlijk: Marinjo). Bij de beoordeling van de klacht is verder correspondentie betrokken van klaagster en Marinjo van 11 juni 2019 en van 7, 9 en 10 juli 2019.

De klacht is behandeld op de zitting van de Raad van 12 juli 2019 in aanwezigheid van klaagster. Marinjo is daar niet verschenen.

DE FEITEN

In de editie van december 2018/januari 2019 van het tijdschrift Marinjo verscheen een artikel met de kop “Overplaatsing van bung Johan Teterissa naar Nania in Ambon” en de intro:
“Elf jaren zijn voorbijgegaan. Ik, Yohan Teterissa en mijn medestrijdgenoten, de 38 RMS-politieke gevangenen, die afgezonderd zijn in verschillende gevangenissen op het eiland Java vanaf 10 maart 2009 hebben vervolgens de jaren zien voorbijgaan door de kracht en vrede die God heeft gegeven aan ons allen. Nu plotseling op 9 augustus j.l., zijn van de 38 FKM-RMS-politieke gevangenen die afgezonderd zijn in diverse gevangenissen op het eiland Java 8 FKM-RMS-politieke gevangenen overgebleven, en op 9 augustus j.l. zijn wij verrast door de overplaatsing naar de gevangenis Klas IIA in Nania-Ambon.”
Achter de intro staat “Tekst: bung Johan Teterissa”
Het artikel bevat de volgende passage:
“Vervolgens zou de heer J. Metekohy ons gisteren 1 november waarschijnlijk bezoeken op Ambon, nadat ik kontakt had met [X] maar tot nu toe is er geen bezoek van betrokkene nadat ik contact heb opgenomen met [X] van Perintis Aksi Kilat (PAK) dat zij geen actie mogen voeren met gebruikmaken van mijn attributen.”
De publicatie wordt afgesloten met de volgende tekst:
“Johan Teterissa – Verantwoordelijke FKM-RMS in de Molukken – Gevangenis Klas IIA Nania Ambon, 2 november 2018”.
Bij het artikel is een foto van klaagster geplaatst met het onderschrift “[X] achter de verkoopstand van PAK.”

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klaagster stelt – samengevat – het volgende. In de publicatie wordt de schijn gewekt dat het artikel is geschreven door Johan Teterissa, terwijl dit in feite is gedaan door Louhenapessy en Souisa van de groepering Front Kedaulatan Maluku (FKM). Uit navraag leidt ze af dat het gaat om een privégesprek met Teterissa, dat buiten zijn medeweten is gepubliceerd. Marinjo heeft het eenzijdige stuk van Louhenapessy en Souisa klakkeloos gepubliceerd zonder vooraf de feiten te controleren en wederhoor toe te passen. Volgens klaagster is in het artikel ten onrechte beweerd dat zij en de Molukse mensenrechtenorganisatie Perintis Aksi Kilat (PAK) van Teterissa geen actie mogen voeren met gebruikmaking van zijn attributen. Klaagster en PAK hebben wel degelijk toestemming van Teterissa om zijn naam te gebruiken op hun PAK-merchandise. Dit heeft klaagster ook aan Souisa en Louhenapessy meegedeeld, toen ze elkaar zagen op 16 september 2018 op de Pasar Molen in Utrecht. Daar heeft Souisa ongevraagd een foto gemaakt van klaagster met ‘Free Johan Teterissa’ t-shirts, die vervolgens in Marinjo is geplaatst. Ter zitting voegt klaagster hieraan toe dat zij het t-shirt zelf heeft ontworpen en dat Teterissa aanvankelijk enthousiast was over de actie, maar later heeft verboden om zijn naam op het t-shirt te gebruiken. Klaagster heeft de indruk dat Souisa hem dat uit jaloezie heeft ingefluisterd.
Verder meent klaagster dat met de plaatsing van de foto en de vermelding van haar naam haar privacy onnodig is geschaad. Bovendien is daarmee haar portretrecht geschonden en in strijd gehandeld met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Klaagster is heel erg voorzichtig met het delen van haar naam, bijvoorbeeld op mensenrechtenevenementen en op Facebook. Ze gebruikt een pseudoniem ter bescherming van haarzelf en haar familie, en zij wil niet dat anderen zonder haar toestemming haar echte naam publiceren. Het kan overigens zijn dat Hallatu hiervan niet op de hoogte is. Bij een eerdere publicatie over klaagster in Marinjo heeft iemand anders hierop gelet.
Klaagster concludeert dat zij door de publicatie ten onrechte in een kwaad daglicht is gesteld. Zij is door diverse Molukkers – zowel uit Nederland als vanuit Maluku – op het artikel aangesproken en dat raakt zelfs haar familie op Maluku. Zij is niet tevreden met het aanbod van Marinjo om haar verhaal te publiceren, omdat dit maar twee pagina’s zou mogen beslaan. Het zou rechtvaardig zijn als haar verhaal dezelfde lengte mag hebben als het gewraakte artikel, te weten: zes pagina’s. Volgens klaagster getuigt de handelwijze van Marinjo van vriendjespolitiek. Hallatu staat volledig achter Louhenapessy en Souisa, en is derhalve partijdig. Zij heeft er geen vertrouwen in dat de uitkomst van nader overleg leidt tot een objectief verslag over de kwestie.

Marinjo stelt daar – eveneens samengevat – het volgende tegenover. Zoals duidelijk is vermeld, betreft het artikel de feitelijke weergave van het verhaal van Teterissa en daarvoor is Marinjo niet verantwoordelijk. De publicatie is een vertaling van een transcriptie in het Maleis en de transcriptie is een uitwerking van een geluidsopname. In die geluidsopname is klaagster genoemd en is vermeld dat zij moet stoppen met actievoeren met gebruikmaking van de attributen van Teterissa. De foto van klaagster is genomen tijdens een openbare gelegenheid, zodat geen sprake kan zijn van schending van haar portretrecht.
De redactie heeft het recht om zelf te bepalen welke artikelen zij publiceert. Bij eerdere gelegenheden is altijd ruimte gemaakt voor het verhaal van klaagster en PAK. De eis van klaagster om nu – als weerwoord – een artikel van eveneens zes pagina’s te mogen publiceren, is niet redelijk.
Van vriendjespolitiek is geen sprake, Marinjo is een onafhankelijk Moluks magazine dat door en voor Molukkers wordt gemaakt. In feite hebben alle partijen een gemeenschappelijk doel: streven naar een vrije Republiek der Zuid-Molukken.
Overigens is klaagster aangeboden om met alle partijen om de tafel te gaan, om de kwestie te bespreken en vervolgens een verslag te maken over PAK en FKM. Bij die gelegenheid had klaagster ook de geluidsopname van het verhaal van Teterissa kunnen beluisteren. Van deze mogelijkheid heeft klaagster geen gebruik willen maken.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

De Raad stelt voorop dat hij niet de rechtmatigheid van een journalistieke gedraging beoordeelt. Een dergelijke toetsing is voorbehouden aan de rechter. Het is dan ook niet aan de Raad om te beoordelen of in strijd is gehandeld met juridische normen (i.c. inzake portretrecht en AVG).

Verder overweegt de Raad dat de journalist vrij is in zijn selectie van nieuws en geen toestemming nodig heeft van degene over wie hij publiceert. Wel dient hij – in het algemeen – het belang dat met een publicatie is gediend af te wegen tegen de belangen die eventueel door de publicatie worden geschaad. En meer in het bijzonder geldt dat in een publicatie de privacy van personen niet verder mag worden aangetast dan in het kader van de berichtgeving redelijkerwijs noodzakelijk is. Een inbreuk op de privacy is onzorgvuldig wanneer deze niet in redelijke verhouding staat tot het maatschappelijk belang van de publicatie.

Klaagster heeft aangevoerd dat ten onrechte is beweerd dat zij en de Molukse mensenrechtenorganisatie Perintis Aksi Kilat (PAK) van Teterissa geen actie mogen voeren met gebruikmaking van zijn attributen, en dat zij aldus in een kwaad daglicht is gesteld.
Marinjo heeft voldoende aannemelijk gemaakt dat de publicatie de feitelijke weergave betreft van het verhaal van Teterissa. Dit is zowel in de intro als aan het eind van het artikel ook aan de lezer kenbaar gemaakt.
De Raad kan niet vaststellen wat Teterissa in het vertaalde gesprek letterlijk heeft gezegd. Klaagster heeft echter op de zitting erkend dat Teterissa haar uiteindelijk heeft verboden om zijn naam op t-shirts te gebruiken.

Aldus is niet vast komen te staan dat het artikel ten aanzien van klaagster relevante onjuistheden bevat. Ook vindt de Raad niet dat sprake is van een zodanige diskwalificatie van klaagster dat Marinjo vooraf wederhoor bij klaagster had moeten toepassen. Daarbij komt dat Marinjo achteraf heeft aangeboden een weerwoord van klaagster te publiceren. Het stond de redactie vrij om als voorwaarde op te nemen dat dit weerwoord maximaal twee pagina’s mocht bedragen. In dat kader merkt de Raad nog op dat de passage over klaagster en haar foto nog geen halve pagina uitmaken van de hele publicatie van zes pagina’s. Het aanbod van Marinjo kan dan ook niet als onredelijk worden beschouwd.

Ten slotte heeft de Raad op basis van de stukken en de toelichting niet kunnen vaststellen dat klaagsters privacy verder is aangetast dan voor de berichtgeving noodzakelijk is. De Raad onthoudt zich daarom op dit punt van een oordeel.

Het voorgaande leidt tot de conclusie dat voor zover de klacht betrekking heeft op schending van de privacy van klaagster, de Raad zich onthoudt van een oordeel. Voor het overige was de handelwijze van M. Louhenapessy, N. Souisa en R. Hallatu (Marinjo), zorgvuldig. Bij deze uitkomst kan in het midden blijven of de individuele gedragingen van Louhenapessy en Souisa kunnen worden aangemerkt als journalistieke gedragingen.

Relevante punten uit de Leidraad van de Raad: A., B.3 en C.1
Relevante eerdere conclusies van de Raad: RvdJ 2018/40 en RvdJ 2004/43

CONCLUSIE

Voor zover de klacht betrekking heeft op schending van de privacy van klaagster onthoudt de Raad zich van een oordeel. Voor het overige was de handelwijze van M. Louhenapessy, N. Souisa en R. Hallatu (Marinjo), zorgvuldig.

Zo vastgesteld door de Raad op 31 oktober 2019 door mw. mr. J.W. Bockwinkel, voorzitter, L.A.M.M. Donders, mw. M. ten Katen, mw. drs. E.M.H. Lemaier en mw. M. Stenneke, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.