2019/43 zorgvuldig

Samenvatting

Boerderij heeft met de publicatie van het artikel “‘Het is geknald, de overname ging niet door’” niet journalistiek onzorgvuldig gehandeld. Het artikel bevat het persoonlijke verhaal van de neef van klagers en zijn vrouw over een mislukte bedrijfsovername, waarbij klagers zijn betrokken. De publicatie betreft geen feitelijke verslaglegging over de kwestie. Het stond Boerderij vrij om aandacht te besteden aan het verhaal van de geïnterviewden op de wijze zoals zij heeft gedaan. Boerderij behoefde de informatie niet te verifiëren dan wel bij klagers wederhoor toe te passen. Daarbij weegt mee dat het artikel geen zware beschuldigingen aan het adres van klagers bevat en zij voor het grote publiek niet identificeerbaar zijn. Gezien het voorgaande behoefde Boerderij evenmin een weerwoord van klagers te plaatsen dan wel het artikel van de website te verwijderen.

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

de familie X

tegen

de hoofdredacteur van Boerderij

Op 12 mei 2019 heeft mevrouw X te […] mede namens haar ouders, de heer X en mevrouw X, (hierna gezamenlijk: klagers) een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van Boerderij. Bij de beoordeling van de klacht is verder correspondentie betrokken van klagers en de heer G. Hekkert, hoofdredacteur, van 16 mei 2019 en van 3 en 6 juni 2019.

De zaak is behandeld op de zitting van de Raad van 14 juni 2019 in aanwezigheid van klagers en Hekkert.

DE FEITEN

Op 11 februari 2019 verscheen op de website van Boerderij een artikel met de kop “‘Het is geknald, de overname ging niet door’” en de intro:
“Door dingen steevast niet te benoemen, ontstond zoveel spanning dat bedrijfsovername er niet meer in zat.”
Het artikel behandelt een mislukte boerenbedrijfsovername in de familiesfeer. Een neef van klagers komt aan het woord samen met zijn echtgenote. Zij beschrijven een beoogde overname van het boerenbedrijf van oom en tante, waarbij het schort aan open communicatie omdat de emoties onder tafel worden geschoven. Het gevolg was ontwrichte familieverhoudingen en een bedrijfsovername die niet doorging. Het artikel is ook in de printversie van Boerderij verschenen.

Onder het internetartikel staat de volgende reactie van Boerderij:
“We hebben de mogelijkheid om te reageren uitgeschakeld en de reeds geplaatste reacties verwijderd in verband met het gevoelige onderwerp.”

Klagers zijn de in het artikel bedoelde ‘oom’, ‘tante’ en ‘dochter van tante’.

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klagers stellen – samengevat – dat Boerderij zich voor het karretje heeft laten spannen van  hun neef en zijn vrouw. Zij konden hun gal spuwen, zonder rekening te houden met de gevolgen voor klagers.
Klagers benadrukken dat zij een artikel over bedrijfsovername en de daarin zo belangrijke communicatie zeker ondersteunen. Zij begrijpen dat hun neef zijn eigen situatie gebruikt om anderen leed te besparen. Het verhaal blijft echter niet bij de emoties en gevoelens van hun neef en zijn vrouw. Het artikel bevat, zonder dat wederhoor is toegepast, diverse ongenuanceerde, soms ronduit kwetsende en beschuldigende uitspraken, die niet op waarheid zijn onderzocht. Weliswaar waren klagers vooraf via-via over de voorgenomen publicatie geïnformeerd, maar zij wisten niet wat de inhoud van het artikel zou zijn en konden daar dan ook niet vooraf bezwaar tegen maken.
Volgens klagers is sprake van een eenzijdig, sensatiebelust verhaal. Zij vinden het erg grievend dat de heer en mevrouw X senior worden weggezet als de aanstichters van alle perikelen rond de overname van hun boerderij en dat wordt gesuggereerd dat zij hun neef nooit hebben geholpen in moeilijke tijden. Volgens klagers voegt een groot deel van de grievende uitlatingen niets toe aan het onderwerp van het artikel en hadden die uitlatingen ook weggelaten kunnen worden. Zij voelen zich bovendien monddood gemaakt, omdat ze niet op het artikel hebben mogen reageren. Op de zitting hebben klagers hieraan toegevoegd dat zij nu geen prijs meer stellen op publicatie van hun verhaal, omdat het kwaad al is geschied en dit nu te laat is.
Uit het naschrift op de website blijkt dat Boerderij weet dat het een gevoelig onderwerp betreft. Klagers begrijpen dan ook niet dat de redactie er toch voor heeft gekozen het artikel op deze manier te plaatsen. Zij wijzen erop dat anonimiteit in het dorp waar de kwestie zich heeft afgespeeld en de verre omtrek niet mogelijk is, zeker niet met de grote foto van de neef van klagers en zijn vrouw erbij. In een boerengemeenschap kent iedereen elkaar nu eenmaal, aldus klagers.
Zij stellen ten slotte dat Boerderij ten onrechte heeft geweigerd het artikel van de website te verwijderen.

Boerderij stelt hier – eveneens samengevat – tegenover dat veelvuldig over bedrijfsovernames wordt geschreven, omdat vrijwel alle lezers ermee te maken hebben of krijgen. Opvolging vindt meestal plaats in de familiesfeer. Om overeenstemming te bereiken, is een goede communicatie noodzakelijk, maar dat is een zwak punt in het proces. Daarom gaan overnames vaak gepaard met emotionele wrijving, wat meestal binnenskamers blijft. Veel boeren denken dan ook dat ze ‘de enige zijn’ met dit probleem en leren niet hoe ze dergelijke valkuilen kunnen vermijden. Tegen deze achtergrond belicht Boerderij niet alleen de zakelijke kant van bedrijfsovernames, maar ook de persoonlijke. Het verhaal van de neef van klagers past in deze doelstelling.
Daarbij komt dat persoonlijke ervaringen van collega-boeren door de lezers zeer worden gewaardeerd. De redactie laat daarom over allerlei onderwerpen boeren zelf aan het woord, zoals ook is gebeurd in het gewraakte artikel. Vooraf is met de neef van klagers besproken dat de namen en woonplaatsen van andere betrokkenen niet zouden worden genoemd en dat de reactiemogelijkheid op de website zou worden uitgeschakeld, om nare reacties richting alle betrokkenen te voorkomen. Door interne miscommunicatie heeft de reactiemogelijkheid kort opengestaan, waarna drie inmiddels geplaatste, bedenkelijke reacties korte tijd later zijn verwijderd en de reactiemogelijkheid alsnog is uitgezet.
De redactie heeft er bewust voor gekozen om niet zelf vooraf alle betrokkenen te benaderen. Er zou dan een welles-nietes verhaal zijn ontstaan en dat niet de opzet van het artikel. Daarom is er voor een andere aanpak gekozen: de neef van klager heeft een deel van zijn familie per e-mail ingelicht over het voorgenomen interview. Klagers hebben geen e-mail gehad, maar zijn mondeling – door andere familieleden – op de hoogte gesteld. Vervolgens heeft de neef van klagers de redactie laten weten dat niemand vooraf bezwaar had tegen het verhaal.
Bij publicatie is er bewust voor gekozen om de familie niet achteraf alsnog te laten reageren. In dat geval hadden er wel namen en woonplaatsen genoemd moeten worden. Bovendien zou het verhaal dan alsnog zijn ontaard in het uitvechten van een welles-nietes ruzie via de media.
Boerderij concludeert dat zij het onderwerp zorgvuldig heeft benaderd. De redactie betreurt het dat  klagers onder het conflict in de familie gebukt gaan, maar dat is geen reden om het informatieve artikel offline te halen. Op de zitting voegt Hekkert hieraan toe dat hij deze zaak zeer serieus neemt en hier graag van wil leren. Hij is bereid alsnog het verhaal van klagers te publiceren.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

De Raad stelt voorop dat de journalist en zijn redactie vrij zijn in de selectie van nieuws. Het is aan de journalist om te bepalen vanuit welke invalshoek(en) een onderwerp wordt belicht en in welke context het bericht wordt gebracht.

Gezien de opzet van de publicatie en de toon ervan, zijn de bedoeling en de aard van de daarin opgenomen informatie voor de lezer voldoende duidelijk: de publicatie behelst vooral het persoonlijke verhaal van de geïnterviewde neef van klagers en zijn vrouw, en hun visie op de gebeurtenissen rond de mislukte bedrijfsovername. De publicatie betreft geen feitelijke verslaglegging over de kwestie. Het stond Boerderij vrij om aandacht te besteden aan het verhaal van de geïnterviewden op de wijze zoals zij heeft gedaan.

Gelet op de door klagers aangevoerde omstandigheden en de gevoeligheid van het onderwerp is het voorstelbaar dat zij zich door de publicatie gegriefd voelen. Dat is echter onvoldoende voor de conclusie dat Boerderij daarmee journalistiek onzorgvuldig heeft gehandeld. Dat klagers het niet eens zijn met de uitlatingen van hun neef en zijn vrouw, wil niet zeggen dat Boerderij die uitlatingen niet had mogen publiceren.
Vanwege de context van de publicatie behoefde Boerderij de in het artikel verwerkte informatie niet te verifiëren dan wel bij klagers wederhoor toe te passen. Daarbij weegt mee dat het artikel geen zware beschuldigingen aan het adres van klagers bevat. Bovendien is onvoldoende aannemelijk dat klagers voor het grote publiek identificeerbaar zijn. Dat zij in kleine kring op de publicatie zijn aangesproken, is daartoe onvoldoende.

Het voorgaande in aanmerking genomen behoefde Boerderij ook geen weerwoord van klagers te plaatsen dan wel het artikel van de website te verwijderen.

Een en ander leidt tot de conclusie dat Boerderij journalistiek zorgvuldig heeft gehandeld.

Relevante punten uit de Leidraad van de Raad: A. en D.
Relevante eerdere conclusie van de Raad: RvdJ 2018/11

CONCLUSIE

Boerderij heeft journalistiek zorgvuldig gehandeld.

Zo vastgesteld door de Raad op 2 september 2019 door mr. Th. Groeneveld, voorzitter, L.C. Hauben, mw. drs. M.M. Klaassen, F.Th.H. Ruys en mw. M. Stenneke, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.