2019/42 deels-onzorgvuldig

Samenvatting

B. Schut en het Nieuw Israëlietisch Weekblad (NIW) hebben met de publicatie van het artikel “The Rights Forum radicaliseert” journalistiek zorgvuldig gehandeld. Voor de lezer is duidelijk dat het NIW een opinieblad is en dat het artikel voornamelijk de visie van Schut bevat. Het ligt voor de hand dat het lezerspubliek de zinsnede ‘de Jodenhaat bij Denk’ opvat als een mening van Schut over (een aantal) leden van klaagster. Gelet op de specifieke signatuur van het NIW en de uitgesproken positie van klaagster in het publieke debat, zijn de belangen van klaagster in dit geval niet onevenredig geschaad.
Wel meent de Raad dat de hoofdredactie onzorgvuldig heeft gehandeld door niet (formeel) te reageren op de klacht. De Raad doet de aanbeveling aan het NIW om deze conclusie ruimhartig te publiceren.

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

DENK Amsterdam

tegen

B. Schut en het Nieuw Israëlietisch Weekblad

De heer M. Taimounti, fractievoorzitter, heeft op 19 december 2018 namens DENK Amsterdam (klaagster) een klacht ingediend tegen de heer B. Schut en het Nieuw Israëlietisch Weekblad (NIW). Bij de beoordeling van de klacht is verder correspondentie van het NIW betrokken van 12 februari 2019.

De klacht is behandeld op de zitting van de Raad op 17 mei 2019. Aan de zijde van klaagster waren de heer Taimounti en de heer S. Kahn, hoofd fractiebureau en duoraadslid, aanwezig. Namens het NIW zijn daar de heer Schut, mevrouw E. Voet, hoofdredacteur, en de heer P. Brill, bestuurslid, verschenen. Taimounti en Schut hebben de standpunten van partijen toegelicht aan de hand van notities.

FEITEN

Op 31 augustus 2018 is op de website van het NIW een artikel van de hand van Schut verschenen met de kop “The Rights Forum radicaliseert”. De intro van het artikel luidt:
“Het masker van het zich als respectabel presenterende The Rights Forum valt steeds verder af, nu deze BDS-organisatie zich op zijn website vierkant achter de antisemitische Labourleider Jeremy Corbyn opstelt.”
Verder bevat het artikel onder meer de volgende passage (hierna: de gewraakte passage):
“Radicaliseert The Rights Forum? Het lijkt er verdacht veel op. Eerder werd op de Forumwebsite al de Jodenhaat bij de politieke partijen Denk en Bij1 verdedigd en werd de aanval ingezet op het door alle gemeenteraadspartijen (behalve de bovengenoemde twee) ondertekende Amsterdam Joods Akkoord tegen antisemitisme.”

In een e-mail van 19 november 2018 heeft klaagster haar bezwaren tegen het NIW-artikel kenbaar gemaakt aan de redactie. Het slot van het bericht luidt:
“Wij eisen rectificatie van het Nieuw Israëlitisch Weekblad. Het NIW krijgt van ons tot 17 december om een rectificatie te publiceren die recht doet aan de erkenning van het bovenstaande en rechtzetting van uw beschuldigingen.”
Op 20 november 2018 heeft Schut het volgende bericht op zijn Twitteraccount geplaatst:
“LOL, @DenkNL eist rectificatie omdat ik ze van antisemitisme beschuldig. Misschien als jullie eerst een zouden ophouden Joden te haten...”
In zijn Twitterprofiel meldt Schut het volgende:
“Journalist en columnist - The world is a fine place and worth fighting for”.
Verder geeft hij als omgeving op “Op persoonlijke titel en zo…” en linkt hij naar de website van het NIW.

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klaagster voert – samengevat – het volgende aan. Zij wordt ten onrechte beticht van Jodenhaat. Klaagster verzet zich tegen alle vormen van discriminatie. Zij is nooit aangeklaagd of veroordeeld voor antisemitisme.
Het artikel is niet als een opiniestuk gepresenteerd. Schut probeert door middel van onderzoek, argumenten en bewijs duidelijkheid te verschaffen over het reilen en zeilen van The Rights Forum. De opbouw van het stuk suggereert dat sprake is van een onderzoeks- of achtergrondartikel. Er ontbreekt een duidelijk onderscheid tussen feiten, beweringen en meningen. De bewering dat klaagster zich schuldig maakt aan Jodenhaat is als feit geponeerd. Er ligt geen onderbouwing of aanklacht aan ten grondslag. Door de ernstige ongegronde beschuldiging wordt klaagster geschaad in haar goede naam en wordt zij als samenwerkingspartner beperkt in het opkomen van belangen.
Het Twitterbericht van Schut, die adjunct-hoofdredacteur is en daarmee vertegenwoordiger van het NIW, doet geen recht aan de bezwaren van klaagster. Zij vindt dat het NIW een rectificatie moet plaatsen die dat wel doet.

Schut en het NIW stellen hier – eveneens samengevat – het volgende tegenover. De gewraakte passage heeft geen betrekking op DENK Amsterdam maar op de landelijke partij. Aangezien deze niet klaagt, maar slechts een lokale afdeling van de partij, snijdt de klacht reeds om deze reden geen hout.
Daarbij komt dat het NIW een specifiek opinieblad is en dat het artikel in die context moet worden bezien. Bovendien is het artikel in de printversie gepubliceerd in de rubriek ‘gesprek van de dag’, die bij uitstek wordt gebruikt voor meningen en voor dat doeleinde is opgezet. In die rubriek worden nieuwsitems vanuit de optiek van het NIW opiniërend belicht. Dit is algemeen bekend onder NIW-lezers.
Bovendien maakt DENK (landelijk) zich wel degelijk schuldig aan antisemitisme. Er is duidelijk vermeld dat het gaat om antisemitisme bij de partij, en niet van of door de partij; dit is een belangrijk verschil.
Ten slotte heeft Schut zijn reactie op Twitter op persoonlijke titel geplaatst, zodat die niet kan worden beschouwd als een officieel standpunt van het NIW. Desgevraagd heeft Voet op de zitting hieraan toegevoegd dat het NIW niet op de klacht heeft gereageerd, omdat het niet wilde ingaan op het door klaagster gestelde ultimatum.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

Allereerst stelt de Raad vast dat zowel de gewraakte passage uit het NIW-artikel als de onderliggende publicatie op de website van The Rights Forum betrekking hebben op de Amsterdamse gemeentepolitiek, zodat klaagster als rechtstreeks belanghebbende kan worden beschouwd.

Op de website van het NIW staat dat het NIW een “opinietijdschrift en cultureel magazine in één is, voor iedereen geïnteresseerd in de joodse wereld”. Voor de lezer was dus duidelijk dat het artikel een opiniestuk is en voornamelijk de visie van Schut bevat.
Het ligt dan ook voor de hand dat het lezerspubliek de zinsnede ‘de Jodenhaat bij Denk’ opvat als een mening van Schut over (een aantal) leden van klaagster en niet als feit.
Gelet op de specifieke signatuur van het NIW en de uitgesproken positie van klaagster in het publieke debat, zijn de belangen van klaagster in dit geval niet onevenredig geschaad.
Het voorgaande leidt tot de conclusie dat Schut en het NIW met de publicatie van het artikel “The Rights Forum radicaliseert” journalistiek zorgvuldig hebben gehandeld.

Ten aanzien van de afhandeling van de klacht door de hoofdredactie overweegt de Raad dat met de ingang van zijn nieuwe werkwijze per 1 november 2013 – waarover de mediasector vooraf uitvoerig is geconsulteerd – (hoofd)redacties als eerste lijn fungeren in de afhandeling van klachten. Klagers zijn verplicht hun bezwaren eerst aan het betrokken medium voor te leggen. Achtergrond van deze bepaling is dat – in het kader van een goede zelfregulering door de media – partijen eerst samen overleg voeren om te bezien of zij tot een minnelijke oplossing van het probleem kunnen komen. Hoofdredacties moeten klachten dus op een zorgvuldige manier afhandelen. Dit geldt ook als een klager zijn bezwaren wellicht op een ongelukkige en/of minder welgevallige wijze aan de hoofdredactie heeft voorgelegd.

Het NIW heeft aangevoerd dat het Twitterbericht van Schut als een persoonlijke reactie moet worden beschouwd en erkend dat het niet op de klacht heeft gereageerd.
De Raad overweegt allereerst dat Schut moet worden geacht te hebben gehandeld in zijn hoedanigheid van journalist. Daarbij weegt mee dat hij in zijn Twitter-profiel vermeldt dat hij journalist is en linkt naar de website van het NIW. Bovendien heeft hij in het bericht verwezen naar het zakelijke geschil tussen klaagster en het NIW. Dat Schut als omgeving opgeeft “Op persoonlijke titel en zo…” laat ook ruimte voor de opvatting dat een deel van zijn berichten niet op persoonlijke titel wordt geplaatst.
Aangezien Schut adjunct-hoofdredacteur is van het NIW, is het niet uitgesloten dat zijn Twitterbericht kan worden beschouwd als een reactie van de hoofdredactie. Wat daar ook van zij, nu de hoofdredactie in ieder geval niet op een formele wijze op de bezwaren van klaagster heeft gereageerd, heeft zij de klacht onvoldoende serieus genomen en aldus journalistiek onzorgvuldig gehandeld.

Relevante punten uit de Leidraad van de Raad: A. en C.
Relevante eerdere conclusies van de Raad: RvdJ 2018/30, RvdJ 2014/46 en RvdJ 2011/38

CONCLUSIE

Voor zover de klacht is gericht tegen de publicatie van het artikel “The Rights Forum radicaliseert” hebben Schut en het Nieuw Israëlietisch Weekblad journalistiek zorgvuldig gehandeld. Ten aanzien van het afhandelen van de klacht was de handelwijze van de hoofdredactie onzorgvuldig.

De Raad doet de aanbeveling aan het Nieuw Israëlietisch Weekblad om deze conclusie integraal of in samenvatting te publiceren.

Zo vastgesteld door de Raad op 27 augustus 2019 door mw. mr. J.W. Bockwinkel, voorzitter, L.A.M.M. Donders, mw. dr. Y.M. de Haan, S. Kuijper en mw. drs. E.M.H. Lemaier, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.



Publicatie in het NIW d.d. 30 augustus 2019