2019/41 niet-inhoudelijk-behandeld

Samenvatting

Omdat De Telegraaf niet meedoet aan de procedure van de Raad voor de Journalistiek, heeft de Raad een klacht tegen G. van Harskamp en De Telegraaf over het artikel “‘Planbureau moet cijfers over klimaatschade vlees snel bijstellen’” niet inhoudelijk behandeld. De Raad gaat in deze situatie alleen tot behandeling van de klacht over in het bijzondere geval dat deze van algemene strekking of principieel belang is. Daarvan is hier niet gebleken.

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

Stichting Even Geen Vlees

tegen

G. van Harskamp en de hoofdredacteur van De Telegraaf

Mevrouw A.M. Govers heeft op 19 februari 2019 namens de Stichting Even Geen Vlees (klaagster) een klacht ingediend tegen de heer G. van Harskamp en de hoofdredacteur van De Telegraaf. Bij de bespreking van de klacht is verder correspondentie van klaagster betrokken van 20 februari 2019, 28 maart 2019 en 7 mei 2019.
De hoofdredacteur van De Telegraaf heeft in het verleden herhaaldelijk aan de Raad bericht dat hij niet wenst mee te werken aan de procedure van de Raad. Bij het doorsturen van de klacht is daarom aan de hoofdredacteur meegedeeld dat indien hij niet binnen de termijn van drie weken inhoudelijk heeft geantwoord, dit als een stilzwijgende afwijzing wordt beschouwd. De heer Harskamp noch de hoofdredacteur van De Telegraaf heeft op de klacht gereageerd.

De zaak is besproken op de zitting van de Raad van 17 mei 2019.

DE FEITEN

Op 9 januari 2019 verscheen op de website van De Telegraaf een artikel van de hand van Van Harskamp met de kop “‘Planbureau moet cijfers over klimaatschade vlees snel bijstellen’”.  De intro van het artikel luidt:
“Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) rommelt met de cijfers en overdrijft de impact van het eten van vlees op het klimaat. De vleesconsumptie is veel minder schadelijk dan de milieurekenmeesters voorstellen en daarom moet het PBL de uitkomsten van hun berekening snel aanpassen.”
De direct daarop volgende passage luidt:
“Dat sommeert Stichting Agri Facts (STAF), die de wetenschappelijke onderbouwing van het land- en tuinbouwbeleid in Nederland controleert, in een brief aan het PBL. Het verzoek om een rectificatie is pijnlijk voor het PBL. De rekenmeesters treden immers op als adviseur van de overheid op het gebied van milieu- en klimaatbeleid en berekenen de maatregelen door die worden afgesproken aan de klimaattafels voor het Klimaatakkoord.”

HET STANDPUNT VAN KLAAGSTER

Klaagster stelt – samengevat – het volgende. Het artikel bevat diverse onjuistheden. Zo is onder meer in de inleiding vermeld dat ‘het PBL rommelt met de cijfers en de impact van het eten van vlees op het klimaat overdrijft’. Het gaat om aantijgingen van Stichting Agri Facts waar het PBL afstand van heeft genomen. Klaagster sluit zich aan bij de reactie die het PBL destijds hierover aan Agri Facts heeft gestuurd.
Klaagster is rechtstreeks belanghebbende, omdat zij mensen stimuleert minder vlees en dierlijke producten te eten, door ze te informeren over (onder andere) de milieu-impact van deze producten. De Telegraaf relativeert die impact op een oneigenlijke manier, door de waarheid te vervormen. De lezer krijgt ten onrechte de boodschap mee dat de klimaatimpact van dierlijke producten kleiner is dan het PBL had voorgerekend. Dit schaadt het algemeen belang dat klaagster behartigt.
Er is sprake van een principiële zaak met een algemeen belang, omdat het Nederlandse volk verkeerd is voorgelicht. Bovendien hebben Kamerleden hierover Kamervragen gesteld, wat de samenleving geld kost. Als De Telegraaf zich beter in de kwestie had verdiept, was er voldoende duidelijkheid geweest over de werkelijke situatie. Het is in het algemeen belang dat de Raad zich uitspreekt over dit soort onzorgvuldigheden en verdraaiingen van de waarheid, zodat de burger en de politiek niet verkeerd worden voorgelicht over steeds relevanter wordende zaken.

BEOORDELING OF DE KLACHT VAN ALGEMENE STREKKING OF PRINCIPIEEL BELANG IS

In artikel 9 lid 5 van het Reglement voor de werkwijze van de Raad is het volgende bepaald:
“Indien de klacht is ingediend tegen een medium dat of een journalist die zich uit beginsel niet verweert, ziet de Raad af van behandeling, tenzij de klacht volgens de Raad van algemene strekking of principieel belang is.”

Van Harskamp en de hoofdredacteur van De Telegraaf wensen blijkbaar (nog steeds) uit beginsel geen medewerking te verlenen aan de procedure bij de Raad en hebben zich ook in deze zaak niet verweerd. De Raad zal dan ook slechts tot behandeling van de klacht overgaan in het bijzondere geval dat deze van algemene strekking of principieel belang is. Daarvan is hier niet gebleken.

De Raad vindt niet dat de strekking van de klacht het belang van klaagster in zodanige mate overstijgt, dat er sprake is van een algemene strekking. Dat een inhoudelijk oordeel van de Raad mogelijk ook anderen ten goede komt, is daartoe onvoldoende.

Ook ziet de Raad geen aanknopingspunten voor de conclusie dat de klacht betrekking heeft op elementen van het journalistieke proces waarover de Raad zich niet eerder heeft uitgelaten, en daarmee van principieel belang is. De klacht gaat in hoofdzaak over niet-waarheidsgetrouwe berichtgeving. De Raad heeft hierover in zijn Leidraad algemene uitgangspunten geformuleerd die in diverse conclusies zijn uitgewerkt. Klaagster stelt niet dat de door de Raad gehanteerde criteria onvoldoende duidelijk zijn. Dat, zoals klaagster stelt, Van Harskamp en De Telegraaf deze criteria niet zouden hebben nageleefd, maakt op zichzelf de klacht nog niet van principieel belang.

De Raad ziet dan ook geen aanleiding de klacht inhoudelijk te behandelen.

Ten overvloede overweegt de Raad dat hij het bij deze uitkomst niet nodig acht om zich uit te spreken over de vraag of klaagster als rechtstreeks belanghebbende kan worden aangemerkt.

Relevant punt uit de Leidraad van de Raad: A.
Relevante eerdere conclusies van de Raad: RvdJ 2019/7 en RvdJ 2018/13
Relevant artikel uit het Reglement voor de werkwijze van de Raad: 9 lid 5

CONCLUSIE

De klacht is niet van algemene strekking of principieel belang en wordt daarom niet inhoudelijk behandeld.

Zo vastgesteld door de Raad op 22 augustus 2019 door mw. mr. J.W. Bockwinkel, voorzitter, L.A.M.M. Donders, mw. dr. Y.M. de Haan, S. Kuijper en mw. drs. E.M.H. Lemaier, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.